Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 września 2019 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego.
Prawomocnym postanowieniem z 4 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w P. – na wniosek pełnomocnika skarżącego ustanowionego z wyboru – umorzył postępowanie wykonawcze w zakresie wykonania kary łącznej grzywny w liczbie 70 stawek dziennych w kwocie po 100 zł każda, wymierzonej skarżącemu wyrokiem tamtejszego sądu z 29 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]), jako bezpodstawnie wszczętego (skarżący uiścił orzeczoną wobec niego karę grzywny).
We wniosku z 11 marca 2019 r. obrońca skarżącego wystąpił do Sądu Okręgowego w P. III Wydział Karny (dalej: Sąd Okręgowy) z wnioskiem o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy w zakończonym postępowaniu wykonawczym.
Postanowieniem z 8 kwietnia 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy, na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 30; dalej: k.p.k.), nie uwzględnił wniosku. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem z 10 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Apelacyjny w P. II Wydział Karny (dalej:
Sąd Apelacyjny) zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął – w miejsce art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. – art. 626 § 2 w związku z art. 627 w związku z art. 632 pkt 2 a contrario k.p.k. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 523; dalej: k.k.w.). Jak orzekł w konkluzji Sąd Apelacyjny, status osoby skazanej, z mocy wskazanych wyżej przepisów, „wyklucza ponoszenie przez Skarb Państwa w postępowaniu wykonawczym kosztów udzielonej takiej osobie pomocy prawnej przez obrońcę ustanowionego z wyboru – również w sytuacji umorzenia postępowania związanego z wykonaniem orzeczenia – nawet, gdy wystąpiło to wskutek uwzględnienia wniosku ustanowionego w tym postępowaniu przez skazanego obrońcy z wyboru”.
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 29 czerwca 2020 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: podanie adresu skarżącego; dokładne określenie wzorców kontroli skargi konstytucyjnej przez wyjaśnienie, czy są nimi wskazane w petitum: art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji, czy przedstawione na stronie 12 uzasadnienia:
„art. 42 ust. 2 oraz w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji”; wskazanie, jakie wolności lub prawa skarżącego, wyrażone w art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji – i w jaki sposób – zostały naruszone. Skarżący został także zobowiązany do nadesłania odpisu (albo kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem wraz z czterema kopiami) postanowienia Sądu Apelacyjnego z 10 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie z 10 czerwca 2019 r.) oraz poprzedzającego go postanowienia Sądu Okręgowego z 8 kwietnia 2019 r. (sygn. akt […]); oryginału dokumentu (albo kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem wraz z czterema kopiami) stanowiącego dowód doręczenia skarżącemu postanowienia z 10 czerwca 2019 r.; pięciu egzemplarzy pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym; czterech egzemplarzy skargi konstytucyjnej. Skarżący został także wezwany do poinformowania, czy od postanowienia z 10 czerwca 2019 r. został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia.
W piśmie procesowym z 6 lipca 2020 r. (data nadania) skarżący odniósł się do zarządzenia.
Skarżący twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy, w zakresie w niej określonym, naruszyły przysługujące mu – także na etapie postępowania wykonawczego – prawo do obrony w wymiarze formalnym. Podkreślił, że realizacja tego prawa nie może wiązać się z kalkulacjami ekonomicznymi, gdyż mogą one prowadzić do rezygnacji z pomocy prawnej. Zdaniem skarżącego należy zwrócić uwagę na to, że postępowanie wykonawcze jest częścią postępowania karnego oraz iż gdyby do umorzenia postępowania – z powodu jego bezzasadnego wszczęcia – doszło na innym etapie postępowania, to na podstawie zaskarżonych przepisów uzyskałby zwrot kosztów ustanowienia obrońcy. Dowodzi to, że zakwestionowane w skardze przepisy odmiennie traktują podmioty podobne, tj. te, wobec których umorzono postępowanie karne.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy spełnia ona wymogi formalne, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz w przepisach u.o.t.p.TK.
- 2. Analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki nadania jej dalszego biegu.
- 2.1. Skargę konstytucyjną sporządził adwokat, który przedłożył stosowne pełnomocnictwo.
- 2.2. Wyczerpana została przysługująca skarżącemu droga prawna, ponieważ postanowienie Sądu Apelacyjnego w P. II Wydział Karny z 10 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) jest prawomocne i nie przysługują od niego zwyczajne środki zaskarżenia.
- 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż powyższe orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącemu 17 czerwca 2019 r., a skarga została złożona w Trybunale 16 września 2019 r. (data nadania).
- 2.4. Skarżący wskazał, jakie konstytucyjne prawa oraz w jaki sposób zostały – jego zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), a także uzasadnił sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK).
- 2.5. Z uwagi na to, że skarga konstytucyjna spełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p.TK, a nie zachodzą okoliczności określone w art. 61 ust. 4 tej ustawy, to –na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – zasadne jest nadanie jej dalszego biegu.
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.