Uzasadnienie
1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 maja 2021 r. (data nadania) T.S. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła o zbadanie zgodności: 1) art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: u.s.p.p.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) „w zakresie, w jakim odnosi się on do postępowań sądowych wywołanych skargą na przewlekłość postępowania” z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji.
2. Postanowieniem z 2 sierpnia 2023 r. Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Trybunał Konstytucyjny uznał, że podstawowy warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK nie został przez skarżącą spełniony.
W rozpatrywanej sprawie Sąd Okręgowy w L. VI Wydział Gospodarczy postanowieniem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), które skarżąca wskazała jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie, na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p. oddalił skargę skarżącej na przewlekłość postępowania. W skardze konstytucyjnej skarżąca zakwestionowała natomiast art. 4 ust. 1 u.s.p.p. oraz art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. Analiza sprawy doprowadziła Trybunał do wniosku, że przepisy, które skarżąca uczyniła przedmiotem zaskarżenia, nie były podstawą prawną ostatecznego orzeczenia, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyjna.
Postanowienie Sądu Okręgowego w L. z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), z którego wydaniem skarżąca wiąże naruszenie przysługujących jej konstytucyjnych praw, nie zostało oparte ani na art. 4 ust. 1 u.s.p.p., ani na art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. Skarżąca nieprawidłowo określiła więc przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniła warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.
3. W piśmie z 24 sierpnia 2023 r. (data nadania) skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 2 sierpnia 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, zaskarżając je w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: „1) art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK poprzez jego niezastosowanie i brak nadania skardze konstytucyjnej biegu, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny nie uznał skargi konstytucyjnej za oczywiście bezzasadną, natomiast konstytucyjne prawa Skarżącej zostały naruszone w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), co zostało wykazane w treści uzasadnienia wniesionej przez Skarżącą skardze konstytucyjnej, a ponadto wymogi formalne skargi konstytucyjnej określone w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zostały spełnione; 2) naruszenie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK poprzez jego zastosowanie i odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej pomimo niedokonania przez Trybunał oceny istoty zarzutów zawartych w skardze, o czym świadczy wskazanie, że art. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania ani art. 397 § 2 zd. 2 k.p.c. nie stanowią podstawy postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), z którym Skarżąca wiąże naruszenie przysługujących jej konstytucyjnych praw, w sytuacji gdy art. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania stanowi podstawę prawną do orzekania przez Sąd Okręgowy w L. w przedmiocie wniesionej przez Skarżącą skargi na przewlekłość, natomiast na podstawie art. 397 § 2 zd. 2 k.p.c. Sąd Okręgowy w L. nie sporządził z urzędu uzasadnienia postanowienia tegoż Sądu z dnia 30 listopada 2020 r.; 3) błąd w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, polegający na błędnym uznaniu, że art. 4 ustawy z dnia 17.06.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez [nie]uzasadnionej zwłoki (dalej: ustaw[a] o skardze na przewlekłość postępowania) nie stanowi podstawy wydania postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt […], z którego wydaniem Skarżąca wiąże naruszenie jej praw konstytucyjnych, w sytuacji gdy z tego artykułu wynika właściwość Sądu Okręgowego w L. do rozpoznania skargi na przewlekłość wniesionej przez T.S. i wydania orzeczenia w tej sprawie; 4) błąd w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, polegający na błędnym uznaniu, że art. 397 § 2 zd. 2 Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie (dalej: k.p.c.) nie stanowi podstawy wydania postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt […], z którego wydaniem Skarżąca wiąże naruszenie jej praw konstytucyjnych, w sytuacji gdy z tego artykułu wynika że Sąd Okręgowy w L. nie miał obowiązku, aby z urzędu sporządzić uzasadnienie postanowienia z dnia 30 listopada 2020 r., które to uzasadnienie stanowi jedną z części składowych orzeczenia” (s. 1 i 2 zażalenia).
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK).
Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Znaczy to, że Trybunał analizuje zarzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń i ocen przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie z 2 sierpnia 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest prawidłowe, a stanowisko skarżącej wyrażone w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie.
3. W skardze konstytucyjnej jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie zainicjowanej skargą skarżącej na przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w W. (sygn. akt […]) skarżąca wskazała postanowienie Sądu Okręgowego w L. VI Wydział Gospodarczy z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), którym Sąd ten, po rozpoznaniu sprawy w oparciu o art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej:
u.s.p.p.), na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p. oddalił skargę skarżącej na przewlekłość postępowania jako niezasadną.
Z uwagi na powyższe, orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej określony w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK nie został przez skarżącą spełniony, ponieważ art. 4 ust. 1 u.s.p.p. oraz art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.), które skarżąca uczyniła przedmiotem zaskarżenia, nie stanowiły podstawy prawnej postanowienia Sądu Okręgowego w L. VI Wydział Gospodarczy z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), które skarżąca wskazała jako ostateczne rozstrzygnięcie naruszające przysługujące jej konstytucyjne prawa, czyli ostateczne orzeczenie, w związku z którym wniesiono skargę konstytucyjną.
Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny, uznając zarzut sformułowany w zażaleniu za bezzasadny, podkreśla, że „skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych praw lub wolności. Jej wniesienie wymaga uprzedniego spełnienia szeregu przesłanek stanowiących conditio sine qua non jej merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 Konstytucji, podstawową przesłanką skorzystania ze skargi konstytucyjnej jest zakwestionowanie takich przepisów, które wykazują podwójną kwalifikację. Prowadząc do naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego muszą jednocześnie być one podstawą ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, wydanego w indywidualnej sprawie skarżącego. Zasadnicze znaczenie ma wymaganie, aby na podstawie kwestionowanego w skardze przepisu zapadło ostateczne orzeczenie naruszające konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego. Przedmiot skargi konstytucyjnej został określony w samej Konstytucji; może nim być jedynie konstytucyjność podstawy prawnej ostatecznego orzeczenia [wydanego] przez sąd lub organ administracji publicznej o konstytucyjnych prawach, wolnościach lub obowiązkach skarżącego. (…) skarga nie jest środkiem uruchamiania tzw. kontroli abstrakcyjnej, a więc realizowanej w oderwaniu od płaszczyzny stosowania kwestionowanych przepisów. W konsekwencji skarżący może uczynić przedmiotem zaskarżenia wyłącznie przepisy zastosowane w jego sprawie, które legły u podstaw ostatecznego jej rozstrzygnięcia przez sąd lub organ administracji publicznej” (postanowienie TK z 6 lipca 2005 r., sygn. SK 25/03, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 83).
Doprecyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji „następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, będącego podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, w stosunku do którego domaga się on stwierdzenia niezgodności z Konstytucją” (postanowienie TK z 8 lutego 2022 r., sygn. Ts 135/19, OTK ZU B/2023, poz. 175).
W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego: „Normatywne ukształtowanie instytucji skargi konstytucyjnej przesądza, że w jej trybie nie można kwestionować każdego przepisu prawa rzutującego na sytuację prawną skarżącego, lecz tylko taki, który był podstawą rozstrzygnięcia w prawomocnie zakończonym postępowaniu w indywidualnej sprawie skarżącego” (postanowienie TK z 9 listopada 1999 r., sygn. Ts 19/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 181).
W zaskarżonym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny prawidłowo zatem stwierdził, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniała przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, warunkujących nadanie jej dalszego biegu.
Jak zaznaczono wyżej, podniesione w zażaleniu zarzuty i argumenty powinny wskazywać na nieprawidłowości, które – zdaniem skarżącej – występują w zaskarżonym postanowieniu. Orzekający w obecnym składzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że rozpatrywane zażalenie nie spełnia powyższego warunku, ponieważ nie wnosi do rozpoznawanej sprawy żadnych nowych merytorycznych argumentów i treści, które podważałyby ustalenia przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zażalenia nie dostarcza argumentów podważających przesłankę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, wskazaną w postanowieniu z 2 sierpnia 2023 r. 17
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Postanowienie
z dnia 2 sierpnia 2023 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej T.S. o zbadanie zgodności:
- 1) art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
- 2) art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) „w zakresie, w jakim odnosi się on do postępowań sądowych wywołanych skargą na przewlekłość postępowania”, z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 maja 2021 r. (data nadania) T.S. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, na tle następującego stanu faktycznego:
- 1. Skarżąca złożyła 1 września 2020 r. do Sądu Okręgowego w L. skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Rejonowym w W.
- 2. Postanowieniem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w L. VI Wydział Gospodarczy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: ustawa o skardze na przewlekłość postępowania), oddalił skargę skarżącej, uznając ją za niezasadną. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że „postępowanie objęte skargą jest wydłużone jednak nie doszło do jego przewlekłości w rozumieniu art. 2 ustawy” (s. 9 uzasadnienia postanowienia). „Sąd Okręgowy uznał, że nie zostało naruszone prawo skarżącej do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. (…) Wydłużenie postępowania objętego skargą nastąpiło głównie na skutek złożonych wniosków o wyłączenie sędziów. (…) Nie może to jednak prowadzić do uznania, że wystąpiła jego przewlekłość w rozumieniu art. 2 ustawy” (s. 13 uzasadnienia postanowienia).
- 3. W skardze konstytucyjnej skarżąca wskazała, że naruszenie przysługujących jej konstytucyjnych wolności i praw łączy z wydanym przez Sąd Okręgowy w L. postanowieniem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), które było ostatecznym rozstrzygnięciem w sprawie zainicjowanej skargą na przewlekłość postępowania. Poinformowała, że nie wniosła nadzwyczajnego środka zaskarżenia od tego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że „zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości w sprawach o stwierdzenie przewlekłości postępowania sądowego w taki sposób, że skargę na przewlekłość postępowania w sądzie rejonowym ma rozpoznawać sąd okręgowy, czyli sąd bezpośrednio przełożony, doprowadziło właśnie do tego, że Jej skarga na przewlekłość postępowania (…) została oddalona” (s. 34 skargi). Uznała, że „wadliwe ukształtowanie procedury sądowej w zakresie ustalenia właściwości miejscowej i rzeczowej w odniesieniu do rozpoznawania skarg na przewlekłość postępowania sądowego w sądzie rejonowym stanowiło jedyną przyczynę skutkującą naruszeniem Jej praw przyznanych w Konstytucji RP” (s. 32 skargi).
W związku z tym skarżąca stwierdziła, że „wadliwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości w sprawach o stwierdzenie przewlekłości postępowania sądowego, czego przykładem jest regulacja art. 4 ust. 1 [ustawy o skardze na przewlekłość postępowania]”, który w sprawie o sygn. akt […] „stanowił podstawę prawną wyznaczenia Sądu właściwego do rozpoznania sprawy”, „prowadzi do naruszenia Jej praw wynikających z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 Konstytucji RP” (s. 32 i 37 skargi).
W ocenie skarżącej, „wadliwa konstrukcja normatywna art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. prowadząca do zastosowania tego przepisu prawnego w sprawach o stwierdzenie przewlekłości postępowania sądowego w sposób bardzo negatywny wpływa na sprawność postępowania sądowego, przez co naruszone zostały normy prawne o randze konstytucyjnej umiejscowione w art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP” (s. 38 skargi).
4. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 10 czerwca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 2 lipca 2021 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałami załączników (od nr 3 do nr 80) wymienionych w treści uzasadnienia skargi jako dowody, wraz z ich czterema kopiami.
Skarżąca odniosła się do powyższego zarządzenia pismem z 6 lipca 2021 r. (data nadania), przesyłając w załączeniu wymagane dokumenty.
5. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 22 lutego 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 2 marca 2022 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) przytoczenie brzmienia zaskarżonego w petitum skargi konstytucyjnej art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania wraz z podaniem Dziennika Ustaw, w którym powołany przepis został ogłoszony; 2) podanie Dziennika Ustaw, w którym został ogłoszony zaskarżony w petitum skargi konstytucyjnej art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c.; 3) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami wynikającymi z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 Konstytucji, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie oraz art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami wynikającymi z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.
W piśmie z 8 marca 2022 r. (data nadania), stanowiącym odpowiedź na wymienione zarządzenie, skarżąca podała treść art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz wskazała Dzienniki Ustaw, w których zostały ogłoszone zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy. Wyjaśniła, że uzasadnienie zarzutu niezgodności art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. „ze wskazanymi w petitum skargi konstytucyjnej normami Konstytucji RP (…) zostało zawarte odpowiednio w paragrafach 95-110 i 111-115 uzasadnienia skargi z dnia 08.05.2021 r.” (s. 2 pisma procesowego).
- 6. W piśmie z 4 kwietnia 2022 r. (data nadania) skarżąca poinformowała o wypowiedzeniu pełnomocnictwa adwokatowi, który reprezentował ją w niniejszej sprawie.
Pismem Wydziału do Spraw Wstępnej Weryfikacji Pism Inicjujących Postępowanie przed Trybunałem Biura Służby Prawnej Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2022 r. (doręczonym skarżącej 17 czerwca 2022 r.) wezwano skarżącą o niezwłoczne doręczenie nowego pełnomocnictwa lub pisma właściwego organu samorządu zawodowego wyznaczającego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie skargi konstytucyjnej (sygn. akt Ts 139/21).
W dniu 27 kwietnia 2023 r. adwokat J.M. powiadomiła Trybunał Konstytucyjny, że 20 marca 2023 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła ją pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej w sprawie o sygn. akt Ts 139/21. Przesłała pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z 20 marca 2023 r.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konstytucyjnej. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymogów.
2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.
W świetle powołanego przepisu Konstytucji przedmiotem rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego w trybie skargi konstytucyjnej może być tylko przepis, który uprzednio został zastosowany w sprawie jako podstawa prawna ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej. Jest to wymóg bezwzględny i w tym trybie postępowania przed Trybunałem prawodawca nie przewiduje możliwości poddania kontroli jakiegokolwiek unormowania, które nie byłoby podstawą prawną orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego (zob. np. postanowienia TK z: 10 listopada 2014 r., sygn. Ts 242/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 99; 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/18, OTK ZU B/2020, poz. 44). Doprecyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, będącego podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, w stosunku do którego domaga się on stwierdzenia niezgodności z Konstytucją.
Ze wskazanego powyżej unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obowiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, naruszającego jego konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1).
Trybunał Konstytucyjny uznał, że ten podstawowy warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie został przez skarżącą spełniony.
W rozpatrywanej sprawie Sąd Okręgowy w L. VI Wydział Gospodarczy (dalej: Sąd Okręgowy w L.) postanowieniem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), które skarżąca wskazała jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm., dalej:
ustawa o skardze na przewlekłość postępowania) oddalił skargę skarżącej na przewlekłość postępowania.
W skardze konstytucyjnej skarżąca zakwestionowała natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296, ze zm.;
dalej: k.p.c.). Analiza sprawy doprowadziła Trybunał do wniosku, że przepisy, które skarżąca uczyniła przedmiotem zaskarżenia, nie były podstawą prawną ostatecznego orzeczenia, w związku z którym została wniesiona niniejsza skarga. Postanowienie Sądu Okręgowego w L. z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), z którego wydaniem skarżąca wiąże naruszenie przysługujących jej konstytucyjnych praw, nie zostało oparte ani na art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, ani na art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. Skarżąca nieprawidłowo określiła więc przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniła warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.
Okoliczność ta stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 25
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.