Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 10

Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 21 sierpnia 2017 r., sygn. akt Ts 17/17

Metryka

Wydany
17 grudnia 2018 r.
Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Rozpoznanie
na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 sierpnia 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.G.
Publikacja
OTK ZU B/2019, poz. 35

Julia Przyłębska - przewodniczący i sprawozdawca

Grzegorz Jędrejek

Michał Warciński,

Sentencja

postanawia:

  1. nie uwzględnić zażalenia.

Uzasadnienie

  1. 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 stycznia 2017 r. (data nadania) radca prawny M.G. (dalej:

skarżąca) zakwestionowała zgodność: po pierwsze, art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782, ze zm.; dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.; dalej: k.p.a.) wyłącznie do decyzji, o których mowa w art. 16 ust 1 u.d.i.p.; po drugie, art. 28 k.p.a. w zakresie, w jakim nie znajduje zastosowania do postępowania w sprawach o udostępnienie informacji publicznej, z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji, w szczególności z wywodzoną z tych przepisów oraz z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja) zasadą sprawiedliwości proceduralnej w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji; art. 30 Konstytucji; art. 32 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji.

2. Postanowieniem z 21 sierpnia 2017 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał uznał, że w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi konstytucyjnej nie jest dopuszczalne badanie zgodności przepisów ustaw z umowami międzynarodowymi (Konwencją). Ponadto, zdaniem Trybunału, skarżąca uczyniła przedmiotem skargi art. 16 ust. 2 u.d.i.p., tzn. przepis niepozostający w związku treściowym z prawami podmiotowymi, o których ochronę wnosiła, natomiast zaskarżony art. 28 k.p.a. nie stanowił samodzielnej podstawy uznania, że skarżąca nie może być stroną postępowania z zakresu dostępu do informacji publicznej.

Dlatego też Trybunał stwierdził, że skarżąca nieprawidłowo określiła przedmiot kontroli, co uniemożliwiło nadanie skardze dalszego biegu.

3. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca dowodzi, że sformułowane w skardze zarzuty są prawidłowe. W jej ocenie to właśnie na podstawie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. NSA uznał, że skarżąca nie może być stroną postępowania dotyczącego dostępu do informacji publicznej.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.

2. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.

3. Jak trafnie stwierdził Trybunał w zaskarżonym postanowieniu, art. 16 ust. 2 u.d.i.p. reguluje zasady wnoszenia odwołań od decyzji wymienionych w jego ust. 1. Nie dotyczy natomiast prawa podmiotowego, o którego ochronę wnosi skarżąca, tj. prawa do bycia stroną postępowania z zakresu dostępu do informacji publicznej i toczącego się w jego następstwie postępowania sądowoadministracyjnego (prawa do sądu). Przepis ten nie wyraża ogólnej reguły dotyczącej stosowania przepisów k.p.a. w takim postępowaniu i – przede wszystkim – nie określa jego stron. Z tego też powodu, mimo że art. 16 ust. 2 u.d.i.p był podstawą prawną ostatecznego orzeczenia wydanego wobec skarżącej, tj. wyroku NSA z 6 września 2016 r., sygn. akt […] (czego Trybunał w zaskarżonym postanowieniu nie kwestionował), to nie stanowił podstawy prawnej orzeczenia o prawie podmiotowym, którego naruszenie skarżąca zarzuciła w skardze konstytucyjnej. Nie był też podstawą uznania, że skarżąca nie może być stroną postępowania toczącego się w sprawie o udostępnienie wnioskodawcy informacji publicznej, bowiem jego przedmiot regulacji nie obejmuje tego zagadnienia.

Trybunał podkreśla, że tezę tę potwierdzają również fragmenty wyroku NSA, na które powołuje się skarżąca w zażaleniu. Jak wskazał Trybunał w zaskarżonym orzeczeniu, sąd ten stwierdził, że strony postępowania z zakresu dostępu do informacji publicznej określa przepis tej ustawy, tj. art. 2 ust. 1 u.d.i.p., z którego wynika, że stroną takiego postępowania jest wyłącznie wnioskodawca.

Przepis ten jest przepisem szczególnym wobec art. 28 k.p.a., który – w związku z tym – nie będzie miał w takich sprawach zastosowania (s. 6 uzasadnienia wyroku NSA).

Końcowy fragment uzasadnienia wyroku NSA, który przytoczyła skarżąca (s. 9), zawiera jedynie podsumowanie wcześniejszych rozważań i dotyczy prawa skarżącej do wniesienia odwołania. Sąd wyjaśnił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka podmiotowa do złożenia odwołania, gdyż dokonał tego podmiot niebędący stroną postępowania. Sąd przypomniał, że we wcześniejszych rozważaniach wykazał, że art. 28 k.p.a. nie będzie miał w sprawie zastosowania. Skoro skarżąca nie była stroną postępowania o udzielenie informacji, a na mocy art. 16 ust. 2 u.d.i.p. przepisy k.p.a. stosuje się do decyzji, o których mowa w jego ust. 1, to skarżąca nie była legitymowana także do wniesienia odwołania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdził, że nie występuje związek treściowy między zaskarżonym art. 16 ust. 2 u.d.i.p. a prawami podmiotowymi, których naruszenie skarżąca zarzuciła, co uzasadniło odmowę nadania skardze dalszego biegu.

Z zażalenia wynika również, że zdaniem skarżącej jest ona adresatem decyzji Burmistrza R. z 5 maja 2015 r. o odmowie udzielenia informacji publicznej. Odwołując się do stanowiska skarżącej, można w sposób bardziej komunikatywny wykazać, że art. 16 ust. 2 u.d.i.p. nie reguluje zagadnienia stron postępowania dotyczącego dostępu do informacji publicznej. Skoro przepis ten w odniesieniu do odwołań od decyzji wydanych w takich postępowaniach odsyła do stosowania k.p.a., w tym do art. 28 tej ustawy, to nie byłoby przeszkód, aby uznać istnienie prawa skarżącej do wniesienia odwołania (przy założeniu, że wskazana wyżej decyzja została wydana wobec skarżącej). Tymczasem sądy uznały, że skarżąca takiego prawa nie ma, bowiem art. 28 k.p.a. nie stosuje się do określenia stron postępowania dotyczącego udzielenia informacji z uwagi na przepis szczególny, którym jest art. 2 ust. 1 u.d.i.p.

W konsekwencji w zaskarżonym postanowieniu Trybunał prawidłowo uznał, że to art. 2 ust. 1 u.d.i.p. w powiązaniu z art. 28 k.p.a. stanowił podstawę prawną orzeczenia o prawie podmiotowym skarżącej do udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, a więc skarżąca nieprawidłowo określiła przedmiot zaskarżenia.

  1. 4. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.

Postanowienie

z dnia 21 sierpnia 2017 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Grzegorz Jędrejek, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.G. w sprawie zgodności:

  1. 1) art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782, ze zm.),
  2. 2) art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.) z: art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.), w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji; art. 30 Konstytucji oraz art. 32 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji,

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 stycznia 2017 r. (data nadania) radca prawny M.G. (dalej:

skarżąca) zakwestionowała zgodność: po pierwsze, art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782, ze zm.; dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.; dalej: k.p.a.) wyłącznie do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p.; po drugie art. 28 k.p.a. w zakresie, w jakim nie znajduje zastosowania do postępowania w sprawach o udostępnienie informacji publicznej, z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji, w szczególności z wywodzoną z tych przepisów oraz z art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja) zasadą sprawiedliwości proceduralnej w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji; art. 30 Konstytucji; art. 32 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji.

Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą.

Decyzją z 12 września 2014 r. (znak: […]) Burmistrz R. (dalej: Burmistrz) odmówił P.K. (dalej: wnioskodawca) udostępnienia informacji publicznej – treści umów cywilnoprawnych zawartych przez gminę z kancelariami prawnymi na obsługę prawną od 2012 r. do dnia złożenia wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. (dalej: SKO) decyzją z 27 lutego 2015 r. (nr […]) uchyliło w całości decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Burmistrz, po ponownym rozpatrzeniu wniosku, w decyzji z 5 maja 2015 r. (znak: […]) odmówił udzielenia informacji publicznej w powyższym zakresie.

Odwołanie od decyzji Burmistrza wniosła skarżąca. Postanowieniem z 15 lipca 2015 r. (…) SKO, na podstawie art. 134 k.p.a. oraz art. 2 ust 1 i art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., stwierdziło niedopuszczalność tego odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium uznało, że skarżąca nie była stroną postępowania.

Skarżąca na powyższe postanowienie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., który wyrokiem z 5 listopada 2015 r. (sygn. […]) oddalił skargę. Skargę kasacyjną, którą od tego orzeczenia wniosła skarżąca, oddalił wyrokiem z 6 września 2016 r. (sygn. […]) Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie sądów administracyjnych obu instancji skarżąca nie była stroną postępowania o udostępnienie informacji publicznej, a tym samym nie była też podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia warunków określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 poz. 2072, dalej: ustawa o TK).

Zgodnie z przywołanymi regulacjami skarga powinna spełniać wymogi określone dla pisma procesowego, a nadto zawierać: dokładne określenie ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji i wobec którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone;

a także uzasadnienie wraz z dokładnym opisem stanu faktycznego. Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, że zarzuty sformułowane w skardze muszą uprawdopodabniać niekonstytucyjność kwestionowanej regulacji, co oznacza konieczność wywiedzenia z zaskarżonych przepisów określonej normy, wskazanie właściwych wzorców konstytucyjnych wyrażających prawa podmiotowe przysługujące osobom fizycznym bądź prawnym i – przez porównanie treści wynikających z obu regulacji – wykazanie ich wzajemnej niezgodności.

W ocenie Trybunału analizowana skarga nie spełnia powyższych wymagań.

Na wstępie Trybunał podkreśla, że zgodnie z treścią art. 79 Konstytucji podstawą skargi może być wyłącznie naruszenie przez zaskarżone przepisy konstytucyjnych wolności lub praw. W trybie skargi konstytucyjnej niedopuszczalne jest badanie zgodności zaskarżonego przepisu z umowami międzynarodowymi. Przepisy konwencji nie mogą zatem być wzorcem kontroli w takim postępowaniu (zob. wyroki TK z: 17 grudnia 2003 r., SK 15/02, OTK ZU nr 9/A/2003, poz. 103; 7 marca 2005 r., P 8/03, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 20; 20 listopada 2007 r., SK 57/05, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 125 oraz 6 października 2009 r., SK 46/07, OTK ZU nr 9/A/2009, poz. 132). Z uwagi na powyższe Trybunał postanowił odmówić nadania skardze dalszego biegu w zakresie badania zgodności zaskarżonych przepisów z postanowieniami Konwencji.

Pierwszy zarzut skarżącej dotyczy art. 16 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi: „do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji”.

Skarżąca uważa, że przepis ten jest niezgodny z Konstytucją, gdyż nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. tylko do decyzji, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, tj. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W konsekwencji uniemożliwia on skarżącej uczestnictwo w postępowaniu dotyczącym udzielenia informacji publicznej, mimo że postępowanie to dotyczy jej interesu prawnego.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, Trybunał stwierdza, że został on sformułowany nieprawidłowo. Zdaniem Trybunału, skarżąca nie uczyniła bowiem przedmiotem zaskarżenia tego przepisu, który stanowił podstawę ostatecznego orzeczenia o jej prawach podmiotowych, tj. prawie do uczestnictwa w postępowaniu z zakresu udzielenia informacji publicznej.

Jak stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p., „odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji”. Ustęp 2 tego przepisu ściśle powiązany jest z ust. 1, a więc odnosi się wyłącznie do decyzji, o których mowa w tymże ustępie, tj. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W sprawie skarżącej żadna z takich decyzji nie została wydana. Artykuł 16 u.d.i.p. reguluje zasady związane z wydawaniem decyzji w postępowaniu dotyczącym udzielania informacji publicznej, nie stanowi natomiast przepisu o charakterze ogólnym, który normowałby zasady stosowania regulacji z k.p.a. w tym postępowaniu, ani nie określa jego stron.

Z tego powodu nie jest zasadna teza, na której oparła swój zarzut skarżąca, twierdząc, że z powodu treści tego przepisu nie zastosowano wobec niej przepisów k.p.a., ani też teza, zgodnie z którą przepis ten stanowił podstawę uznania, że „skarżąca nie może brać udziału w postępowaniu dotyczącym jej interesu prawnego”. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2016 r., art. 16 ust. 2 u.d.i.p. został przytoczony wyłącznie jako przykład takiego przepisu, który wprost odsyła do regulacji zawartych w k.p.a. Nie stanowił on natomiast podstawy uznania, że skarżąca nie może być stroną postępowania toczącego się w sprawie o udostępnienie wnioskodawcy informacji publicznej obejmującej między innymi umowę, którą skarżąca zawarła z kierownikiem Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej. Przepis ten nie reguluje bowiem tego zagadnienia.

Z powyższego wynika, że skarżąca, wbrew wymogowi określonemu w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, nie uczyniła przedmiotem zarzutu przepisu, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji, których ochrony domaga się w skardze konstytucyjnej.

Nie występuje bowiem związek treściowy między zaskarżonym przepisem a prawami podmiotowymi, których naruszenie skarżąca zarzuca.

To powoduje, że zarzut niekonstytucyjności w tym zakresie nie może być poddany merytorycznej ocenie.

Drugi zarzut sformułowany przez skarżącą dotyczy art. 28 k.p.a. Skarżąca uważa, że jest on niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie ma zastosowania do postępowania w sprawach o udostępnienie informacji publicznej. Kwestionowany przepis stanowi:

„stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek”.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 września 2016 r. uznał, że strony postępowania z zakresu dostępu do informacji publicznej określają przepisy tej ustawy, tj. art. 2 ust. 1 u.d.i.p. Z przepisu tego wynika, że stroną takiego postępowania jest wyłącznie wnioskodawca. Zdaniem Trybunału to z uwagi na treść tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej nie ma zastosowania art. 28 k.p.a. Dlatego też skarżąca, chcąc zakwestionować konstytucyjność braku możliwości swojego uczestnictwa w takim postępowaniu, winna była sformułować zarzut w odniesieniu do art. 2 ust. 1 u.d.i.p.

w zw. z art. 28 k.p.a. Uczynienie przedmiotem zarzutu wyłącznie art. 28 k.p.a. jest niewystarczające w świetle wymogu określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. Artykuł 28 k.p.a. nie stanowił bowiem samodzielnej podstawy prawnej orzeczenia o tych prawach podmiotowych, o których ochronę skarżąca wnosi. W konsekwencji Trybunał postanowił odmówić nadania skardze dalszego biegu w zakresie zarzutu niekonstytucyjności art. 28 k.p.a.

Na marginesie Trybunał zauważa, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 września 2016 r. odniósł się do stanowiska skarżącej, zgodnie z którym zawarte przez nią z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej umowy cywilnoprawne dotyczące obsługi prawnej nie powinny zostać udostępnione w ramach informacji publicznej, gdyż zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa. Sąd uznał ten pogląd za błędny i stwierdził, że Burmistrz był obowiązany do udzielenia informacji w zakresie, w jakim oczekiwał tego wnioskodawca.

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

POUCZENIE 20

Na podstawie art. 61 ust. 5 ustawy o TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.

Pod tą sygnaturą także: dokument z 21 sierpnia 2017 r.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.