Uzasadnienie:
W skardze konstytucyjnej Bogusławy Szymańskiej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 13 listopada 2001 r. zarzucono, iż art. 411 oraz art. 412 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżąca wskazała, iż postanowieniem z 20 września 2001 r. (sygn. akt I Acz 1316/01) Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie z 27 kwietnia 2001 r. (sygn. akt IC 163/00), którym odrzucono jej skargę o wznowienie postępowania w sprawie prawomocnego wyroku tegoż sądu z 15 lipca 1999 r. (sygn. akt IC 629/99). Zdaniem skarżącej rozstrzygnięcie to narusza konstytucyjną zasadę równości oraz prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, zamknęło jej bowiem drogę do wznowienia postępowania dotkniętego nieważnością. Skarżąca zarzuciła, iż zakwestionowane przez nią przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie nakładają na sąd obowiązku badania z urzędu przesłanki nieważności postępowania. W sytuacji, w której skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania nie powołała się na ewidentną okoliczność pozbawienia jej możliwości złożenia środka zaskarżenia a tym samym obrony swoich praw, brak obowiązku sądu badania z urzędu tej przesłanki nieważności definitywnie wyklucza podważenie wadliwego orzeczenia oraz prowadzi do funkcjonowania w obrocie prawnym orzeczeń nieważnych z mocy prawa.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wykazanie przez skarżącego, iż wydanie przez organ władzy publicznej orzeczenia na podstawie zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej regulacji doprowadziło do naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności skarżącego.
W skardze konstytucyjnej będącej przedmiotem rozpoznania wstępnego skarżąca zarzuca, iż brak obowiązku sądu badania z urzędu przesłanek nieważności postępowania skutkującego odrzuceniem wniosku o wznowieniem postępowania, w którym przesłanek takich faktycznie nie wykazano, narusza prawo skarżącej do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Przekonanie to wszakże nie jest zasadne. Zgodnie z art. 401 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego strona może żądać wznowienia postępowania w którym pozbawiona była możliwości działania, co w szczególności dotyczy prawa do złożenia środka odwoławczego. Regulacja ta gwarantuje przestrzeganie konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego rozpoznania sprawy przez sąd. Jak wynika z treści postanowienia Sądu Okręgowego w Częstochowie z 27 kwietnia 2001 r. (sygn. akt IC 163/00), skarżąca nie podnosiła w skardze o wznowienie postępowania kwestii pozbawienia jej możności działania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Częstochowie z 15 lipca 1999 r. (sygn. akt IC 629/99).
Skoro więc mimo obowiązywania określonych środków prawnych gwarantujących prawa strony w postępowaniu cywilnym, skarżąca zrezygnowała z ich wykorzystania, nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia jej konstytucyjnego prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd. Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nie daje bowiem podstaw do wyprowadzania obowiązku sądu badania z urzędu wszelkich możliwych podstaw wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania, zwłaszcza gdy w podnoszeniu określonych okoliczności nie jest zainteresowana strona występująca z tą skargą, a brak jest przesłanek wskazujących na ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia podejmowanych przez nią czynności procesowych.
W tym stanie rzeczy uznając, iż wskazane przez skarżącą orzeczenia sądowe nie naruszają jej praw i wolności konstytucyjnych w sposób określony w skardze konstytucyjnej, należało skardze tej odmówić nadania dalszego biegu.