Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 11 stycznia 2019 r., sygn. akt Ts 214/17

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej z 3 listopada 2017 r. (data nadania) MKS sp. z o.o. z siedzibą w Tychach (dalej: skarżąca) zarzuciła niezgodność art. 623 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (ówcześnie: Dz. U. Nr 89, poz. 556, ze zm.;

obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.) z art. 2 i art. 7 w związku z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Postanowieniem z 11 stycznia 2019 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu stwierdziwszy, że art. 623 k.p.k. nie determinował treści postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 31 maja 2017 r. (sygn. akt XXIII Kz 206/17; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego) – wskazanego przez skarżącą jako ostateczne rozstrzygnięcie – i w związku z tym nie można uznać go za podstawę dla jego wydania. Ponadto, Trybunał podniósł, że skarga konstytucyjna jest oczywiście bezzasadna ze względu na brak podnoszonych przez skarżącą rozbieżności co do rozumienia zakwestionowanego przepisu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie przez Trybunał:

1. 1) art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) poprzez przyjęcie, że:
2. a) art. 623 k.p.k. nie determinował treści postanowienia Sądu Okręgowego i w związku z tym nie był on podstawą jego wydania, podczas gdy skarżąca wprost wskazała związek pomiędzy nim a orzeczeniem ostatecznym;
3. b) skarga konstytucyjna jest bezzasadna w zakresie, w jakim uznaje brak tymczasowego charakteru postanowienia wydanego na podstawie art. 623 k.p.k.;
4. 2) art. 54 ust. 2 u.o.t.p. TK poprzez jego niezastosowanie, tj. nieprzyznanie pełnomocnikowi skarżącej wyznaczonemu z urzędu kosztów reprezentowania przed Trybunałem, podczas gdy stosowny wniosek został złożony w skardze konstytucyjnej.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyjęcie skargi konstytucyjnej do rozpoznania oraz o przyznanie jej pełnomocnikowi zwrotu kosztów postępowania przed Trybunałem.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu, skarżąca podniosła, że zakwestionowany w skardze przepis był użyty w toku postępowania zakończonego wydaniem ostatecznego orzeczenia – postanowienia Sądu Okręgowego. Jest to przepis ustrojowy, który może być przedmiotem kontroli w ramach postępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną.

W zakresie drugiego z zarzutów skarżąca wskazała, że literalna wykładnia art. 623 k.p.k. w żaden sposób nie pozwala przyjąć tymczasowego charakteru postanowienia wydanego na jego podstawie. Jej zdaniem, pomimo, że art. 624 k.p.k. ma analogiczne brzmienie jak zakwestionowany przepis, to zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych wydane na jego podstawie ma charakter stały (w przeciwieństwie do art. 623 k.p.k.). Skarżąca podkreśla, że jeżeli intencją ustawodawcy była tymczasowość zwolnienia od kosztów, to powinien to wprost wskazać w tym przepisie.

Uzasadniając trzeci z zarzutów skarżąca podniosła, że pomimo złożenia stosownego wniosku o zwrot kosztów postępowania przed Trybunałem (kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu), Trybunał nie orzekł w tym względzie. Jednocześnie, odwołując się do art. 54 ust. 2 u.o.t.p. TK, wskazała, że jej „pełnomocnik dopełnił wszelkich obowiązków wynikających z przepisów prawa, aby Trybunał przyznał mu zwrot kosztów”.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym, badając w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdzono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.

2. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie.

3. Trybunał przypomina, że w zażaleniu na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej skarżąca powinna wskazać argumentację podważającą ustalenia poczynione w zaskarżonym orzeczeniu.

4. Skarżąca, odnosząc się do odmowy nadania skardze dalszego biegu ze względu na to, że zaskarżone przepisy nie były podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia, ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że zakwestionowany przepis był „użyty w toku postępowania”, zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego w Katowicach z 31 maja 2017 r. (sygn. akt XXIII Kz 206/17; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego) i jako przepis ustrojowy może zostać poddany kontroli w ramach postępowania wszczętego skargą konstytucyjną.

Trybunał stwierdza, że skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów na potwierdzenie stawianego przez siebie zarzutu. W szczególności pomija fakt, co wyjaśniono w zakwestionowanym postanowieniu, że do zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej na podstawie art. 623 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.) doszło w postanowieniu Sądu Okręgowego w Katowicach Wydział XXIII Karny-Odwoławczy z 8 stycznia 2016 r. (sygn. akt XXIII Ka 483/15). Skarżąca natomiast została obciążona kosztami postępowania kasacyjnego w postanowieniu Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2016 r. (sygn. akt IV KK 123/16).

Sąd Rejonowy w Tychach Wydział II Karny (wydający postanowienie z 25 października 2016 r., sygn. akt II K 71/13), a następnie Sąd Okręgowy w Katowicach (wydający postanowienie z 31 maja 2017 r., sygn. akt XXIII Kz 206/17) był związany rozstrzygnięciem Sądu Najwyższego i orzekał jedynie o wysokości kosztów, a nie o tym, kto powinien je ponieść. Do ewentualnego zwolnienia skarżącej od kosztów postępowania mogło dojść w postanowieniu Sądu Najwyższego, a nie w postanowieniu Sądu Okręgowego.

Mając powyższe na uwadze, Trybunał słusznie uznał, że art. 623 k.p.k. nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia wskazanego przez skarżącą.

1. 5. Nie są zasadne także przedstawione w zażaleniu argumenty skarżącej dotyczące braku jasności art. 623 k.p.k.

Zdaniem skarżącej, pomimo że art. 624 k.p.k. ma analogiczne brzmienie jak zakwestionowany przepis, to zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych wydane na jego podstawie ma charakter stały (w przeciwieństwie do art. 623 k.p.k.).

W ocenie Trybunału powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 624 k.p.k. sąd może zwolnić oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego w całości lub w części od zapłaty kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa. Tymczasem stosownie do art. 623 k.p.k. sąd lub referendarz sądowy zwalnia osobę w całości lub w części od wyłożenia kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma. Nie można utożsamiać zwolnienia od zapłaty kosztów sądowych ze zwolnieniem od wyłożenia kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma. Z brzmienia art. 623 k.p.k. jasno wynika, że zwolnienie to ma charakter wstępny, na co wskazuje sformułowanie „przy wnoszeniu pisma procesowego” (W. Grzeszczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. X, LexisNexis/el. 2014 r.).

Niezależnie od powyższego, Trybunał słusznie zaznaczył w zakwestionowanym postanowieniu, że skarżąca nie przedstawiła żadnych przykładów ilustrujących wskazywane przez nią rozbieżności. Wyraziła jedynie przekonanie, że zakwestionowany przepis może stać się źródłem dowolnych i uznaniowych rozstrzygnięć organów stosujących prawo.

Mając powyższe na uwadze, Trybunał słusznie uznał, że skarga konstytucyjna jest oczywiście bezzasadna.

6. Odnosząc się do ostatniego z zarzutów Trybunał stwierdza, że stosownie do art. 54 ust. 2 zdanie pierwsze u.o.t.p. TK, zasadą jest przyznawanie zwrotu kosztów postępowania przed Trybunałem w razie wydania wyroku uwzględniającego skargę konstytucyjną.

Natomiast w myśl zdania drugiego tego ustępu, w razie nieuwzględnienia skargi konstytucyjnej, Trybunał jedynie w uzasadnionych przypadkach może orzec ten zwrot. Samo wydanie postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu nie przesądza jeszcze, która z wymienionych norm będzie miała zastosowanie. Wynika to z faktu, że zwrot kosztów na podstawie art. 54 ust. 2 zdanie pierwsze u.o.t.p. TK, Trybunał mógłby orzec tylko w razie uwzględnienia zażalenia i – następnie – wydania wyroku uwzględniającego skargę. Z kolei o ewentualnym zwrocie kosztów na podstawie art. 54 ust. 2 zdanie drugie u.o.t.p. TK, Trybunał może orzec albo w toku postępowania merytorycznego (umarzając postępowanie albo orzekając o zgodności kwestionowanego przepisu z Konstytucją) albo w toku postępowania wstępnego. W tym drugim wypadku może to jednak nastąpić po uprawomocnieniu się postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu albo po wydaniu postanowienia o nieuwzględnieniu zażalenia wniesionego na to postanowienie.

Pełnomocnik skarżącej wniósł odrębnie o: 26

1. 1) zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu;
2. 2) zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Co do zwrotu kosztów postępowania, Trybunał podkreśla, że zwrot ten na podstawie art. 54 ust. 2 zdanie drugie u.o.t.p. TK ma charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od zasady ogólnej, zgodnie z którą zwrot kosztów orzekany jest w razie uwzględnienia skargi. To znaczy, że pojęcie „uzasadnionego przypadku” musi być interpretowane ściśle i nie może podlegać wykładni rozszerzającej.

Badając, czy przesłanka ta jest spełniona, winno się brać pod uwagę z jednej strony specyfikę postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej, która jest nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, a z drugiej strony, konkretną sytuację skarżącego.

Postępowanie w sprawie złożonej skargi zakończyło się wydaniem przez Trybunał postanowienia o nieuwzględnieniu zażalenia.

Trybunał nie znalazł przy tym podstaw do uznania, że występuje „uzasadniony przypadek”, o którym mowa w art. 54 ust. 2 zdanie drugie u.o.t.p. TK.

1. 7. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

Postanowienie

z dnia 11 stycznia 2019 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Jarosław Wyrembak, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej MKS sp. z o.o. z siedzibą w Tychach w sprawie zgodności:

art. 623 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556, ze zm.) w zakresie, w jakim umożliwia sądom powszechnym zmianę prawomocnie wydanego orzeczenia w przedmiocie zwolnienia strony postępowania z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z art. 2 i art. 7 w związku z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej z 3 listopada 2017 r. (data nadania) MKS sp. z o.o. z siedzibą w Tychach (dalej: skarżąca) zarzuciła niezgodność art. 623 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556, ze zm.; obecnie:

Dz. U. z 2018 r. poz. 1987; ze zm.; dalej: k.p.k.) z art. 2 i art. 7 w związku z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującej sprawy.

Sąd Rejonowy w Tychach wydał uniewinniający wyrok w sprawie rozpoznawanej z wniesionego przez skarżącą subsydiarnego aktu oskarżenia. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział XXIII Karny-Odwoławczy, który postanowieniem z 8 stycznia 2016 r. (sygn. akt XXIII Ka 483/15), wydanym na podstawie art. 623 k.p.k., zwolnił skarżącą z obowiązku uiszczenia opłaty od kasacji wnoszonej do Sądu Najwyższego.

Postanowieniem z 26 kwietnia 2016 r. (sygn. akt IV KK 123/16), Sąd Najwyższy oddalił kasację skarżącej od powyższego wyroku Sądu Okręgowego utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tychach i obciążył skarżącą kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

W uzupełnieniu wyroku o kosztach procesu wobec skarżącej jako oskarżyciela posiłkowego, postanowieniem z 25 października 2016 r. (sygn. akt II K 71/13) Sąd Rejonowy w Tychach Wydział II Karny zasądził od skarżącej na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe postępowania kasacyjnego, obejmujące opłatę sądową od kasacji oraz wydatki postępowania kasacyjnego na podstawie art. 626 § 2, art. 637a k.p.k. przy zastosowaniu art. 636 § 1 i § 3 w związku z art. 640, art. 618 § 1 pkt 1 i art. 618 § 2 k.p.k.

w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (Dz. U. z 2003 r. poz. 663) i § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 marca 2003 r. w sprawie wysokości opłaty od kasacji w sprawach karnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 97, poz. 886).

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie w przedmiocie zasądzenia od niej na rzecz Skarbu Państwa opłaty od kasacji i wydatków postępowania kasacyjnego. Rozpoznający zażalenie Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział XXIII Karny-Odwoławczy postanowieniem z 31 maja 2017 r. (sygn. akt XXIII Kz 206/17), wydanym na podstawie art. 437 § 1 k.p.k., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Sąd wskazał, że wnosząca kasację skarżąca została zwolniona tymczasowo od obowiązku uiszczenia opłaty kasacyjnej, natomiast – rozstrzygając ostatecznie o kosztach postępowania – Sąd Najwyższy nie zwolnił skarżącej od obowiązku ich poniesienia.

W tym stanie rzeczy skarżąca wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego ze skargą konstytucyjną kwestionując zgodność art. 623 k.p.k. ze wskazanymi w sentencji niniejszego postanowienia wzorcami kontroli. Zdaniem skarżącej, zaskarżony przepis narusza prawa i wolności zapisane w Konstytucji, tj. prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 Konstytucji), równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji), zasadę demokratycznego państwa prawa i praworządności (art. 2 i art. 7 Konstytucji).

Skarżąca uważa, że zaskarżony art. 623 k.p.k. wprowadza w błąd obywateli co do przysługujących im uprawnień w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Wskazuje również, że w zaskarżonym przepisie nie ma wzmianki o tym, iż zwolnienie w zakresie wyłożenia kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego jest tymczasowe. Skarżąca podnosi, że przepis ten daje stronom mylne przekonanie, że skoro zostały zwolnione prawomocnym postanowieniem od ponoszenia kosztów sądowych w całości, to ten stan rzeczy utrzyma się do końca postępowania sądowego. Skarżąca twierdzi, że art. 623 k.p.k. daje sądom dowolność w zakresie orzekania o kosztach sądowych w stosunku do osób, które zostały z nich prawomocnie zwolnione. W opinii skarżącej stwarza to ryzyko, że osoby ubogie będą unikały przedkładania pism procesowych w obawie przed przegraniem procesu i obciążeniem jego kosztami.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Skarga konstytucyjna, jako szczególna instytucja służąca ochronie wolności i praw gwarantowanych w Konstytucji, rozpoznawana jest przez Trybunał Konstytucyjny na zasadach określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, sprecyzowanych w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, dalej: u.o.t.p. TK). Na podstawie art. 61 ust. 1 u.o.t.p. TK Trybunał przeprowadza wstępne rozpoznanie skargi konstytucyjnej na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednoosobowym, celem rozstrzygnięcia o dopuszczeniu skargi do oceny merytorycznej.

2. W wyniku wstępnego rozpoznania przedmiotowej skargi Trybunał ustalił, że przesłanka, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, warunkująca dopuszczenie jej do merytorycznego rozpoznania, nie została spełniona.

3. Trybunał przypomina, że przedmiotem skargi mogą być jedynie przepisy odpowiadające podwójnej kwalifikacji, tj. prowadzące do naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącej i będące podstawą ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej wydanego w indywidualnej sprawie skarżącej. Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie, czy na podstawie zakwestionowanego w skardze przepisu zapadło ostateczne orzeczenie, którego skutkiem jest naruszenie konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącej (zob. postanowienia TK z: 22 lutego 2001 r., sygn. Ts 193/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 77 oraz 2 kwietnia 2003 r., sygn. Ts 193/02, OTK ZU nr 2/B/2003, poz. 145).

Trybunał ustalił w rozpoznaniu wstępnym, że w odniesieniu do przepisu zakwestionowanego w analizowanej skardze wymóg ten nie został spełniony.

1. 4. Zgodnie z art. 623 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556, ze zm.; obecnie:

Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.) sąd lub referendarz sądowy zwalnia osobę w całości lub w części od wyłożenia kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego, jeżeli wykazała ona, że ze względu na jej sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów wyłożenie ich byłoby zbyt uciążliwe. W oparciu o powyższy przepis, Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział XXIII Karny-Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy w Katowicach) postanowieniem z 8 stycznia 2016 r. (sygn. akt XXIII Ka 483/15) zwolnił skarżącą od obowiązku uiszczenia opłaty od kasacji.

Następnie, Sąd Najwyższy postanowieniem z 26 kwietnia 2016 r. (sygn. akt IV KK 123/16) oddalił kasację, obciążając skarżącą kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. Tym niemniej, rozstrzygając ostatecznie o kosztach postępowania kasacyjnego, Sąd Najwyższy nie ustalił ich wysokości. Stąd, Sąd Rejonowy w Tychach Wydział II Karny (dalej: Sąd Rejonowy w Tychach), postanowieniem z 25 października 2016 r. (sygn. akt II K 71/13), orzekając na podstawie art. 626 § 2 k.p.k., zasądził od skarżącej koszty postępowania kasacyjnego obejmujące opłatę sądową od kasacji oraz wydatki postępowania kasacyjnego. Stanowisko Sądu Rejonowego w Tychach podtrzymał Sąd Okręgowy w Katowicach w postanowieniu z 31 maja 2017 r. (sygn. akt XXIII Kz 206/17; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego Katowicach), które skarżąca wskazała jako ostateczne rozstrzygnięcie w swojej sprawie.

5. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Trybunał stwierdza, że zaskarżony przepis nie determinował treści postanowienia Sądu Okręgowego i w związku z tym nie można uznać go za podstawę dla jego wydania. Podstawą wskazanego rozstrzygnięcia był zaś m.in. art. 626 § 2 k.p.k. W oparciu o art. 623 k.p.c. orzekał Sąd Okręgowy w Katowicach, który postanowieniem z 8 stycznia 2016 r. (sygn. akt XXIII Ka 483/15) zwolnił skarżącą od obowiązku uiszczenia opłaty od kasacji. Trybunał wskazuje ponadto, że Sąd Okręgowy w Katowicach wydając postanowienie na podstawie art. 626 § 2 k.p.k. był związany rozstrzygnięciem Sądu Najwyższego i orzekał jedynie o wysokości kosztów, a nie o tym, kto powinien je ponieść. Do ewentualnego zwolnienia skarżącej od kosztów postępowania mogło dojść w postanowieniu Sądu Najwyższego, a nie w postanowieniu Sądu Rejonowego w Tychach.

Powyższe okoliczności przesądzają o odmowie nadania dalszego biegu skardze na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK.

6. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że zaskarżony przepis wprowadza w błąd co do zwolnienia od kosztów postępowania, w zgodzie z wcześniejszym orzecznictwem Trybunał wskazuje, że naruszeniem Konstytucji jest stanowienie przepisów niejasnych i wieloznacznych, które nie pozwalają obywatelowi przewidzieć konsekwencji prawnych jego zachowań. W praktyce niejasność przepisu może prowadzić do wytworzenia u adresata normy niepewnej sytuacji prawnej oraz do tego, że sytuacja ta będzie kształtowana przez organy stosujące prawo. Z kolei zróżnicowanie indywidualnych rozstrzygnięć może powodować, że prawo będzie postrzegane jako niesprawiedliwe oraz że dojdzie do utraty zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (zob. wyroki TK z: 11 stycznia 2000 r., sygn. K 7/99, OTK ZU nr 1/2000, poz. 2; 21 marca 2001 r., sygn. K 24/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 51; 30 października 2001 r., sygn. K 33/00, OTK ZU nr 7/2001, poz. 217; 22 maja 2002 r., sygn. K 6/02, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 33). Kryterium pozwalającym stwierdzić, czy dany przepis jest niejasny, jest ustalenie, czy powoduje on trudności w interpretacji i stosowaniu.

Podstawowym wyznacznikiem w tej kwestii jest właśnie wykazanie istnienia zróżnicowania indywidualnych rozstrzygnięć, wydawanych w oparciu o ten sam przepis. W ocenie Trybunału skarżąca nie przedstawiła jednak przykładów ilustrujących te rozbieżności.

Wyraziła jedynie przekonanie, że zakwestionowany przepis może stać się źródłem dowolnych i uznaniowych rozstrzygnięć organów stosujących prawo.

Trybunał wskazuje, że w doktrynie (por. K. Eichstaedt, [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, Lex/el. 2018 r.) oraz w orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 października 2005 r., sygn. akt V KK 361/05, Lex nr 218571), nie ma wątpliwości co do tymczasowego charakteru postanowienia wydanego na podstawie art. 623 k.p.k. oraz tego, że w żaden sposób nie determinuje on zwolnienia strony od kosztów w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Kwestię zwolnienia oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego w całości lub w części od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych reguluje zaś art. 624 § 1 k.p.k.

Mając powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że skarga konstytucyjna jest w tym zakresie bezzasadna i na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK odmawia nadania jej dalszego biegu.

W tym stanie rzeczy, Trybunał postanawia jak w sentencji.

POUCZENIE 22

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.