Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 listopada 2025 r. (data nadania) adwokat R.M. (dalej:
skarżący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia.
Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym.
3 17 sierpnia 2025 r. przeprowadzono u skarżącego kontrolę drogową z powodu przekroczenia przez niego prędkości o 50 km/h w terenie zabudowanym. Funkcjonariusz Policji zatrzymał prawo jazdy skarżącego za pokwitowaniem (seria […]).
Jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji skarżący wskazał wymienione wyżej pokwitowanie zatrzymania dokumentu, doręczone mu w dniu kontroli (17 sierpnia 2025 r.).
Zdaniem skarżącego uniemożliwienie mu zaskarżenia czynności zastosowania przez funkcjonariuszowi Policji środka (analogicznego do karnego) w postaci zakazu prowadzenia pojazdów jest niezgodne ze wskazanymi przepisami Konstytucji. Twierdzi, że – poprzez pogorszenie jego sytuacji w stosunku do osób, którym zatrzymano prawo jazdy z innego powodu niż przekroczenie prędkości o 50 km/h w terenie zabudowanym – naruszone zostały zasada państwa prawa i sprawiedliwości społecznej oraz równości. Nadto kwestionowana regulacja godzi w prawo skarżącego do sądu rozumianego jako prawo do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd oraz w zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2026 r. (doręczonym 25 lutego 2026 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej; 2) poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia.
We wniesionym do Trybunału 2 marca 2026 r. (data nadania) piśmie procesowym, sporządzonym przez pełnomocnika z wyboru, skarżący ustosunkował się do powyższego zarządzenia. Podtrzymał wyrażone w skardze stanowisko, że ostatecznym orzeczeniem w jego sprawie jest pokwitowanie zatrzymania dokumentu oraz załączył korespondencję dokumentującą wniesienie przez niego zażalenia na tę czynność. Skarżący oświadczył, że złożył zażalenie do Sądu Rejonowego w K., które zostało przesłane do Komendy Powiatowej Policji w J., a następnie przekazano je do Urzędu Miasta P. Pismem z 23 września 2025 r. poinformowano go, że Prezydent Miasta P. nie wydaje postanowień o zatrzymaniu prawa jazdy oraz że postępowanie administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy skarżącego jest prowadzone od 17 września 2025 r. 8
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom.
Podstawową przesłanką dopuszczalności skargi konstytucyjnej, wskazaną w art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest uzyskanie przez skarżącego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, w którym orzeczono ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji.
Niniejsza skarga konstytucyjna została wniesiona jak jednoznacznie podkreślił skarżący w związku z pokwitowaniem zatrzymania prawa jazdy. Zdaniem Trybunału dokument ten nie stanowi ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Treścią pokwitowania nie było bowiem nałożenie, zmiana lub uchylenie obowiązku albo przyznanie, zmiana lub zniesienie uprawnienia, a jedynie potwierdzenie faktu zatrzymania należącego do skarżącego dokumentu, wyjaśnienie powodów tej czynności oraz poinformowanie o zezwoleniu na ograniczone w czasie kierowanie pojazdem (w wypadku skarżącego przez kolejną dobę).
Skoro skarżący nie dysponuje orzeczeniem ostatecznym w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, to należy odmówić nadania skardze dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK.
2. Kolejną przesłanką dopuszczalności skargi konstytucyjnej, określoną w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a skonkretyzowaną w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, jest wyczerpanie drogi prawnej i uzyskanie przez skarżącego rozstrzygnięcia, którym w sposób ostateczny orzeczono o jego konstytucyjnych wolnościach lub prawach. Skarga konstytucyjna jest bowiem środkiem prawnym o charakterze nadzwyczajnym i subsydiarnym. Zasada subsydiarności w korzystaniu z tego szczególnego środka ochrony wymaga wykorzystania przysługujących skarżącemu zwykłych środków prawnych przed wystąpieniem ze skargą konstytucyjną (zob. wyrok z 28 stycznia 2015 r., sygn. SK 15/14, OTK ZU nr 1/A/2015, poz. 10). Skarga konstytucyjna nie może również zastępować zwykłych środków odwoławczych lub innych środków prawnych (zob. postanowienie z 22 lipca 2014 r., sygn. SK 28/12, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 87 oraz przytoczone tam orzecznictwo).
Badana skarga nie spełnia wymogu wyczerpania drogi prawnej. Skarżący jest stroną postępowania administracyjnego, które jeszcze nie zostało zakończone, zaś analizowana skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z pokwitowaniem zatrzymania dokumentu.
Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że orzeczenie to nie ukształtowało w sposób ostateczny sytuacji prawnej skarżącego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, ponieważ – zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r. poz. 1872; dalej: u.k.p.) – jeżeli kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy. Od decyzji starosty stronie przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (por. art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 129 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, ze zm.; dalej: k.p.a.).
Następnie strona może wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaś po uzyskaniu wyroku tego sądu – skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zwyczajny środek zaskarżenia (art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2026 r. poz. 143).
Skarżący, jako osoba wykonująca zawód prawniczy, powinien posiadać fachową wiedzę na ten temat, w szczególności w sytuacji, w której, jak wynika ze złożonych w sprawie dokumentów, został o tym pouczony. Jego obowiązkiem jest skorzystanie z dostępnych środków procesowych, tak aby – w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK – została wyczerpana droga prawna. Trybunał stwierdził, że w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, więc należało uznać skargę za przedwczesną i odmówić nadania jej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK.
3. Niezależnie od powyższego wątpliwości budzi wskazany przez skarżącego przedmiot kontroli. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji w skardze konstytucyjnej można kwestionować ustawę lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. Zakwestionowany przepis ma być więc podstawą ostatecznego orzeczenia, zaś jego normatywna treść powinna być źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą konstytucyjną.
Zakwestionowany w punkcie 2 petitum skargi art. 137 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2024 r. poz. 1251; dalej: p.r.d.) umożliwia złożenie zażalenia na postanowienie prokuratora lub sądu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczące zatrzymania prawa jazdy.
Trybunał stwierdził, że powyższa norma, w zakresie określonym w petitum skargi, nie była podstawą orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako rozstrzygające o jego prawach i wolnościach w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji (tj. pokwitowania zatrzymania prawa jazdy). W niniejszej sprawie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym decyzję dotyczącą zatrzymania prawa jazdy wydaje starosta (a nie postępowania karnego, w którym postanowienie wydaje prokurator lub sąd). Jak sam skarżący wskazał, na s. 1 skargi, że podstawą pokwitowania był art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d.
Skoro zatem nie ma związku koniecznego (typu conditio sine qua non) między treścią kwestionowanego przepisu a wydanym w sprawie skarżącego pokwitowaniem, spełniona została przesłanka odmowy nadania skardze dalszego biegu, o której mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK.
4. Przechodząc do oceny uzasadnienia skargi konstytucyjnej, należy stwierdzić, że skarga nie spełnia wymaganych prawem warunków w odniesieniu do rzekomej niezgodności kwestionowanej regulacji ze wskazanymi przez skarżącego konstytucyjnymi prawami.
Argumentacja przytoczona na poparcie niezgodności kwestionowanych norm sprowadza się do twierdzenia, że w razie popełnienia wykroczenia przekroczenia prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h droga do zaskarżenia czynności organu państwa jest zamknięta.
Jednocześnie skarżący odwołuje się do art. 137 ust. 3 p.r.d., stanowiącego o możliwości zaskarżenia postanowienia prokuratora lub sądu dotyczącego zatrzymania prawa jazdy za inny czyn. Jednak w swoich rozważaniach zupełnie pomija omówioną wyżej treść art. 102 ust. 1 pkt. 4 u.k.p. w związku z art. 127 § 1 k.p.a., z których wynika, że w razie przekroczenia prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, od której stronie służy odwołanie.
Zatem wywody skargi we wskazanym wyżej zakresie skutkują oczywistą bezzasadnością zarzutów, ponieważ obecnie obowiązująca regulacja przewiduje możliwość zaskarżenia zatrzymania prawa jazdy (lecz w innym trybie niż wskazuje skarżący).
- 5. Powyższe okoliczności przemawiają przeciwko nadaniu dalszego biegu analizowanej skardze konstytucyjnej, ponieważ zawiera ona nieusuwalne braki formalne.
W związku z tym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – Trybunał postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 26
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.