Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 grudnia 2025 r. (data nadania) JMS spółka prawa duńskiego z siedzibą w D. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego.
Skarżąca (wierzyciel Gospodarstwa Sp. z o.o.) złożyła w Sądzie Rejonowym w L., za pośrednictwem organu egzekucyjnego, skargę na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. w postaci umorzenia egzekucji z nieruchomości dłużnika, dla której Sąd Rejonowy w L. prowadzi księgę wieczystą o numerze […] na mocy postanowienia z 10 lutego 2025 r. (sygn. akt […]). Sąd Rejonowy w L. I Wydział Cywilny postanowieniem z 9 maja 2025 r. (sygn. akt […]) oddalił skargę, stwierdziwszy, że art. 830 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296; dalej: k.p.c.) w związku z § 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie określenia przedmiotów należących do rolnika prowadzącego gospodarstwo, które nie podlegają egzekucji (Dz. U. poz. 1385), stosowane w postępowaniu na podstawie art. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. poz. 2289), nie wyłączają możliwości egzekwowania roszczenia w ogóle, jedynie wskazują na pewne ograniczenia majątkowe, z których takowa egzekucja nie może być prowadzona. Zażalenie, które skarżąca wniosła na powyższe postanowienie, Sąd Rejonowy w L. oddalił postanowieniem z 18 czerwca 2025 r. (sygn. akt […]).
Postanowienie Sądu Rejonowego w L. z 18 czerwca 2025 r., wskazane przez skarżącą jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało jej doręczone 3 września 2025 r. 4
Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 4 lutego 2026 r. (doręczonym 25 lutego 2026 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez: sprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia przez przytoczenie właściwej treści zakwestionowanych w skardze przepisów lub wskazanie odpowiednich numerów Dzienników Ustaw, w których przepisy te zostały opublikowane oraz wyjaśnienie, czy przywołane w petitum skargi przepisy skarżąca kwestionuje „łącznie” (s. 1), oddzielnie (s. 2, po słowach: „[w] konsekwencji wnoszę o:”), czy „w związku” (s. 4); wskazanie, które wolności lub prawa skarżącej wyrażone w postanowieniach Konstytucji przywołanych w skardze, i w jaki sposób, zostały naruszone przez zaskarżone w skardze przepisy; uzasadnienie zarzutu niezgodności zakwestionowanych w skardze przepisów z wolnościami lub prawami skarżącej; doręczenie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii orzeczeń dołączonych do skargi oraz dowodu doręczenia orzeczenia ostatecznego.
Skarżąca odniosła się do zarządzenia w piśmie procesowym z 4 marca 2026 r. (data nadania). Dołączyła do niego wymagane dokumenty.
Skarżąca zarzuciła, że art. 830 k.p.c. ma charakter blankietowy, ponieważ: „1) nie określa żadnych wytycznych, 2) nie wskazuje celu regulacji, 3) nie wyznacza zakresu dopuszczalnej ingerencji, 4) nie określa kryteriów wyłączeń, 5) nie różnicuje między gospodarstwem rodzinnym a działalnością gospodarczą w formie spółki, skalą prowadzonego gospodarstwa, 6) nie przewiduje żadnego mechanizmu proporcjonalności” (s. 9 skargi). Rozporządzenie ma natomiast charakter stricte ustawowy w tym znaczeniu, że każda z uregulowanych w nim materii należy do materii ustawowej, ponieważ ingeruje w prawo majątkowe wierzyciela, wpływa na możliwość wykonania orzeczenia, a także ogranicza w sposób istotny prawa obywateli.
Zakwestionowane w skardze przepisy naruszają prawo skarżącej do sądu w aspekcie „prawa do uzyskania i wykonania prawomocnego orzeczenia” (w sprawie, w związku z którą została wniesiona skarga, z uwagi na wskazane w rozporządzeniu wyłączenia spod egzekucji, skarżąca, pomimo dysponowania prawomocnym tytułem wykonawczym, nie może zaspokoić swoich roszczeń, ponieważ cały majątek dłużnika jest wyłączony spod egzekucji). W związku z tym skarżąca zarzuciła, że skoro przysługujące jej prawo do sądu (prawo do wykonania orzeczenia) jest iluzoryczne, to zakwestionowane przepisy pozbawiły ją, pomimo posiadania tytułu wykonawczego, jakiejkolwiek ochrony.
Brak możliwości wykonania wierzytelności narusza także istotę prawa własności. Według skarżącej ograniczenie przez zakwestionowany przepis praw wierzyciela nie jest konieczne, ponieważ nie chroni minimum egzystencji dłużnika, tylko (tak jak w sprawie, w związku z którą została wniesiona skarga) cały jego majątek. Przepis nie chroni bezpieczeństwa ani porządku publicznego, środowiska, zdrowia i moralności oraz praw innych osób. Wprowadzone nim wyłączenia nie mają żadnego usprawiedliwionego celu w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji i co najistotniejsze, zostały wprowadzone do porządku prawnego rozporządzeniem, a nie ustawą.
Według skarżącej zakwestionowane w skardze przepisy naruszają także art. 23 Konstytucji, który ustanawia szczególną ochronę gospodarstw rodzinnych jako podstawy ustroju rolnego państwa.
W skardze konstytucyjnej skarżąca, na podstawie art. 79 ust 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), zażądała wstrzymania wykonania (do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał) postanowienia Sądu Rejonowego w L. z 18 czerwca 2025 r. (sygn. akt […]). Według skarżącej umorzenie egzekucji doprowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci pozbawienia jej (tj. wierzyciela) możliwości prowadzenia tego postępowania w przyszłości. Umorzenie egzekucji z nieruchomości dłużnika doprowadzi do całkowitego i definitywnego pozbawienia skarżącej prawa majątkowego, utraty sądowej ochrony tych praw oraz unicestwienia prawa do wykonania wyroku i powstania szkody niemożliwej do naprawienia. W ocenie skarżącej za wstrzymaniem wykonania powyższego orzeczenia przemawia także ważny interes publiczny.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.
Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK.
- 2. W ocenie Trybunału skarga spełnia przesłanki przekazania jej do kontroli merytorycznej.
- 2.1. Skarga została sporządzona w imieniu skarżącej przez radcę prawnego. Do skargi zostało dołączone pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK.
- 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od postanowienia Sądu Rejonowego w L. z 18 czerwca 2025 r. (sygn. akt […]) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. Poinformowała, że w sprawie nie został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia.
- 2.3. Dochowany został określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK termin wniesienia skargi, gdyż postanowienie Sądu Rejonowego w L. zostało doręczone skarżącej 3 września 2025 r., natomiast skarga została wniesiona do Trybunału 3 grudnia 2025 r. (data nadania).
- 2.4. Skarżąca wskazała naruszone prawa, określiła sposób ich naruszenia oraz uzasadniła zarzuty.
- 2.5. Sformułowane przez skarżącą zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Ich ocena wykracza poza zakres wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej.
Wziąwszy powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.