Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 22 maja 2018 r., sygn. akt Ts 27/17

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 lutego 2017 r. M.N. i J.S. (dalej: skarżący) wystąpili o zbadanie zgodności art. 9 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 121, poz. 770, ze zm.; dalej: u.p.w.) z art. 64 ust. 1-3, art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji.

W myśl art. 9 ust. 2a u.p.w. podmioty, które do 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 2 u.p.w. do czasu rejestracji, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2015 r., zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych.

Skargę konstytucyjną wniesiono w związku z następującą sprawą.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w Katowicach Wydział VIII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: Sąd Rejonowy) z 12 marca 2015 r., GIESCHE S.A. zarejestrowana w dotychczasowym rejestrze handlowym RHB pod numerem 1637, uzyskała wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej: KRS).

Wskutek skargi Prokuratora Okręgowego w Katowicach postępowanie to zostało wznowione i zakończone wydaniem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach XIX Wydział Gospodarczy Odwoławczy z 15 września 2015 r. (dalej: Sąd Okręgowy), mocą którego wykreślono GIESCHE S.A. z KRS. W postanowieniu tym Sąd Okręgowy wyjaśnił, że wniosek o wpis spółki do rejestru złożony został przez skarżących, którzy podając się za akcjonariuszy GIESCHE S.A., byli nieumocowani i nieuprawnieni do działania w imieniu spółki oraz nie posiadali statusu jej akcjonariuszy ani wierzycieli. Sąd Okręgowy stwierdził, że skarżący powołują się na prawa korporacyjne, które wywodzą z dokumentów akcji nabytych w obrocie historyczno-kolekcjonerskim, a dokumenty te nie inkorporują żadnych praw podmiotowych w spółce.

Pismem z 10 grudnia 2015 r. skarżący zainicjowali kolejne postępowanie, wnosząc do Sądu Rejonowego o ustanowienie kuratora dla GIESCHE S.A. Skarżący wyjaśniali, że ustanowiony kurator miał reprezentować spółkę w postępowaniu o wpis do KRS na podstawie jej wpisu w dotychczasowym rejestrze handlowym RHB.

Postanowieniem referendarza sądowego z 3 marca 2016 r. wniosek odrzucono. Skarżący pismem z 21 marca 2016 r., wnieśli do Sądu Rejonowego skargę na orzeczenie referendarza sądowego, wobec czego orzeczenie to straciło moc. Sąd Rejonowy postanowieniem z 14 czerwca 2016 r. odrzucił wniosek skarżących o ustanowienie kuratora.

Postanowieniem Sądu Okręgowego z 24 października 2016 r. oddalono zażalenie skarżących na postanowienie Sądu Rejonowego z 14 czerwca 2016 r. W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ wniosek o ustanowienie kuratora złożony został „przez osoby nieumocowane” i „podające się za akcjonariuszy GIESCHE S.A.”, a wniosek o ustanowienie kuratora dla „nieistniejącej osoby prawnej” należało odrzucić.

Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 26 lutego 2018 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi. Skarżący odpowiedzieli na zarządzenie pismem z 14 marca 2018 r. 10

W ocenie skarżących, art. 9 ust. 2 i 2a u.p.w. naruszył ich prawo własności (art. 64 ust. 1-3 Konstytucji), zasadę ochrony własności i ograniczonej dopuszczalności wywła-szczenia (art. 21 ust. 1-2 Konstytucji) oraz zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji).

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.

1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna.

Mając na uwadze art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK, Trybunał przy orzekaniu jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym w skardze konstytucyjnej.

2. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, skarga konstytucyjna powinna zawierać określenie sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.

TK. Jeżeli zakwestionowany w skardze przepis został zastosowany w sprawie w inny sposób, niż to określają skarżący, to przesłanka określona w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK nie może zostać uznana za spełnioną. Mając na uwadze charakter skargi konstytucyjnej wynikający z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz zasadę skargowości w postępowaniu przed Trybunałem (art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK), powinnością skarżącego jest wykazanie relewantnego związku pomiędzy zakwestionowanym przepisem, naruszonym podmiotowym prawem konstytu-cyjnym skarżącego oraz sposobem, w jaki zaskarżony przepis naruszył to prawo. Gdy związek ten nie wynika z treści badanej skargi oraz ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie, to brak jest podstaw do nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

2.1. Jako rozstrzygnięcie, którym sąd orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżących określonych w Konstytucji (art. 79 ust. 1 ustawy zasadniczej), skarżący wskazali postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach Wydział XIX Gospodarczy Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) z 24 października 2016 r. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na dwóch podstawach.

Po pierwsze – stwierdził, że wniosek o ustanowienie kuratora dla spółki złożony został przez skarżących, którzy podając się za akcjonariuszy GIESCHE S.A., byli nieumocowani i nieuprawnieni do działania w imieniu spółki oraz nie posiadali statusu jej akcjonariuszy ani wierzycieli. Po drugie – twierdził, że wniosek o ustanowienie kuratora dla „nieistniejącej osoby prawnej” należy odrzucić (art. 199 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 w zw. z art. 694 3 § 2 k.p.c.), gdyż spółka utraciła swoją podmiotowość prawną (art. 9 ust. 2 i 2a u.p.w.). Obie te podstawy były z sobą ściśle związane. Orzekające w sprawie sądy jednoznacznie przesądziły, że skarżącym nie przysługują prawa majątkowe i korporacyjne, na które się powołują.

W ocenie skarżących, do naruszenia ich praw i wolności konstytucyjnych doszło w ten sposób, że sąd, działając na podstawie art. 9 ust. 2 i 2a u.p.w., odrzucił wniosek skarżących o ustanowienie kuratora dla GIESCHE S.A., ponieważ utracił moc wpis spółki w dotych-czasowym rejestrze handlowym RHB, a spółka została wykreślona z obecnego Krajowego Rejestru Sądowego (dalej:

KRS), przez co utraciła byt prawny.

Skarżący zarzucają zakwestionowanym przepisom, że pozbawiły ich – jako akcjonar-iuszy GIESCHE S.A. – praw korporacyjnych i majątkowych w tej spółce.

1. 2.2. Trybunał stwierdził, że zarzut ten jest pozbawiony podstaw, ponieważ orzekające w sprawie sądy jednoznacznie przesądziły, że skarżącym żadne prawa majątkowe i korpo-racyjne w GIESCHE S.A. nie przysługiwały. Z tego powodu odrzucono wniosek o usta-nowienie kuratora, a wcześniej wykreślono spółkę z KRS. W konsekwencji, spółka nie została skutecznie przerejestrowana z rejestru handlowego RHB do KRS w terminie określonym w zakwestionowanych przepisach.

1. 2.3. Ponadto Trybunał przypomina, że wbrew twierdzeniom skarżących spółka uzyskała wpis w KRS – zgodnie z art. 9 ust. 2a u.p.w.
2. – jednak została z niego wykreślona, ponieważ orzekające w sprawie sądy stwierdziły, że skarżącym nie przysługują żadne prawa korporacyjnie ani majątkowe w spółce, a skarżący byli nieumocowani i nieuprawnieni do działania w jej imieniu. Konsekwencją tego stwierdzenia było przywołanie zakwestio-nowanych przepisów przez orzekające w sprawie sądy i odrzucenie wniosku dla „nieistniejącej osoby prawnej”.
3. 3. Trybunał stwierdził, że sposób zastosowania normy prawnej, na podstawie której wydano ostateczne orzeczenie w sprawie objętej badaną skargą, był inny od tego sposobu, który wskazali skarżący.
4. 4. Mając powyższe na uwadze, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK w zw. z art. 79 ust. 1 Konstytucji.

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

POUCZENIE 24

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącym przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.