Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 2

Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 2 marca 2016 r., sygn. akt Ts 338/15

Metryka

Wydany
11 sierpnia 2016 r.
Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Skład
Stanisław Biernat
Zbigniew Jędrzejewski
Rozpoznanie
na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania
Sprawa
w sprawie skargi konstytucyjnej M.J.,
Publikacja
OTK ZU B/2016, poz. 493

Marek Zubik - przewodniczący i sprawozdawca,

Sentencja

postanawia:

  1. odrzucić zażalenie.

Uzasadnienie

W piśmie z 18 lipca 2016 r., zatytułowanym „Zażalenie na postanowienie”, występujący w imieniu M.J. (dalej: skarżący) pełnomocnik zaskarżył w całości postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2016 r. (sprawa Ts 338/15) o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z 2 marca 2016 r. (sprawa Ts 338/15) o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Ponadto skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o nadanie skardze o wznowienie postępowania dalszego biegu.

Powyższe zażalenie skarżącego wniesione zostało w kontekście następującej sprawy. Postanowieniem z 2 marca 2016 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej skarżącego. Następnie skarżący wystąpił ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego tym postanowieniem. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania wskazał na okoliczność podjęcia tego orzeczenia przez skład Trybunału, w którym uczestniczyła osoba – w jego ocenie – niemająca statusu sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Odwołał się również do judykatów Trybunału w sprawach K 34/15 i K 47/15 w kontekście ewentualnego wznowienia postępowania na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji.

Jednocześnie – w końcowej części uzasadnienia skargi – skarżący przywołał art. 401 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2014.101, ze zm.; dalej: kpc) w zw. z art. 74 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK) jako podstawę żądania wznowienia postępowania. Trybunał Konstytucyjny skargę tę odrzucił postanowieniem z 1 lipca 2016 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wskazał na brak podstaw normatywnych do stosowania instytucji wznowienia postępowania określonej w art. 401 pkt 1 kpc w procedurze wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej.

Trybunał stwierdził również, że w sprawie skarżącego nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 401 1 kpc. Na przeszkodzie takiemu wznowieniu stoi bowiem choćby niewskazanie przez skarżącego judykatu, w którym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu stanowiącego podstawę orzeczenia wydanego w jego sprawie.

W piśmie zatytułowanym „Zażalenie na postanowienie” skarżący podkreślił najpierw znaczenie art. 74 ustawy o TK i zawartego w tym przepisie odesłania do unormowań kpc. Następnie – nawiązując do orzecznictwa Sądu Najwyższego – obszernie wyjaśnił celowość odpowiedniego stosowania w postępowaniu przed Trybunałem m.in. art. 394 § 1 kpc. Skarżący zaznaczył, że instancją odwoławczą w przypadku jego skargi o wznowienie powinien być inny skład tego samego „sądu”. W dalszej części odwołał się do tez prezentowanych w orzecznictwie Trybunału w kontekście konstytucyjnego prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji, podtrzymując stanowisko o dopuszczalności wniesionego środka odwoławczego. W drugiej części uzasadnienia skarżący ponownie odwołał się do argumentów mających przemawiać na rzecz dopuszczalności wznowienia postępowania w sprawie skargi konstytucyjnej, związanych z wadliwą – w ocenie skarżącego – procedurą wyboru sędziego Trybunału, który uczestniczył w wydaniu postanowienia o odmowie nadania skardze dalszego biegu. Ponownie wskazał również na konsekwencje mechanizmu wznowienia postępowania ustanowionego w art. 190 ust. 4 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

W pierwszej kolejności Trybunał stwierdza, że skarżący nie przedstawił argumentów, które podważyłyby zasadność odrzucenia jego skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2016 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Argumentacja zawarta w „Zażaleniu” na to postanowienie nie uwzględnia – wskazanego już przez Trybunał – wyłączenia instytucji wznowienia postępowania, także przy odpowiednim stosowaniu unormowań kpc, w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przed sądem konstytucyjnym. Jedynym, acz niewystarczającym argumentem pozostaje w tym zakresie teza skarżącego o konieczności odpowiedniego stosowania przepisów kpc na podstawie odesłania zawartego w art. 74 ustawy o TK. W tym kontekście Trybunał ograniczył się więc do zaaprobowania stanowiska, które przedstawione już zostało w uzasadnieniu postanowienia z 1 lipca 2016 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania.

Trybunał nie znajduje tym bardziej podstaw do uwzględnienia stanowiska skarżącego odnośnie do możliwości skorzystania przez niego ze środka zaskarżenia (zażalenia) od postanowienia, którym przesądzona została kwestia niedopuszczalności wznowienia postępowania na podstawie art. 401 pkt 1 kpc w ramach wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej.

Trybunał zwraca ponadto uwagę, że argumentacja skarżącego towarzysząca skardze o wznowienie postępowania odnosiła się w przeważającej części do problemu wznowienia postępowania na innej podstawie aniżeli ta, do której odwołuje się on w swoim zażaleniu. Także i w tym zakresie skarżący nie przedstawił w piśmie z 18 lipca 2016 r. żadnych merytorycznych argumentów podważających zasadność stanowiska zajętego w zaskarżonym postanowieniu o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. W szczególności dotyczy to – wytkniętego już przez Trybunał – braku stosownego judykatu sądu konstytucyjnego, który dawałby podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 401 1 kpc.

Biorąc pod uwagę wniesienie przez skarżącego nieistniejącego środka odwoławczego od orzeczenia stwierdzającego niedopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.

Postanowienie

z dnia 2 marca 2016 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Leon Kieres

Piotr Pszczółkowski - przewodniczący i sprawozdawca

Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności:

  1. 1) art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) z art. 79 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
  2. 2) art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji,

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie:

W skardze konstytucyjnej z 16 października 2015 r. (data nadania), sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu, M.J. (dalej:

skarżący), zakwestionował zgodność z Konstytucją przepisów ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: uTK). Skarżący zarzucił, że art. 47 ust. 1 pkt 1 „w zakresie, w jakim ograniczał oparcie skargi konstytucyjnej jedynie do norm prawa będących podstawą ostatecznych orzeczeń” jest niezgodny z art. 79 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Natomiast wobec art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 uTK w zakresie, w jakim „pozwalał na wydanie przez sędziego Trybunału Konstytucyjnego postanowienia o odmowie nadania skardze dalszego biegu z uwagi na oczywistą bezzasadność stwierdzoną bez merytorycznego rozpoznania sprawy”, skarżący sformułował zarzut niezgodności z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Skarżący wystąpił ze skargą konstytucyjną przeciwko art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2014.101, ze zm.). Postanowieniem z 2 kwietnia 2015 r. (Ts 41/15) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał stwierdził, że zakwestionowany przepis nie był podstawą prawną orzeczenia wydanego w sprawie, w związku z którą skarżący wystąpił ze skargą. Niezależnie od tego Trybunał uznał też, że sformułowane w skardze zarzuty niezgodności z Konstytucją są oczywiście bezzasadne.

Ponadto w ocenie Trybunału skarżący nie wykazał, że doszło do naruszenia jego praw wynikających z art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zażalenie skarżącego na opisane wyżej orzeczenie nie zostało uwzględnione w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z 13 maja 2015 r. 3

Uzasadniając zarzuty sformułowane wobec zakwestionowanych przepisów uTK skarżący stwierdził, że „redakcja przepisu art. 47 ust. 1 pkt 1 naruszyła [również jego] prawo (…) do sprawiedliwego rozpoznania sprawy, wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz wynikające z art. 2 Konstytucji prawo efektywnej ochrony prawnej oparte na zasadzie zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa”. Wyjaśniając zarzut skierowany wobec art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 uTK skarżący stwierdził, że „w zakresie, w jakim wprowadza instytucję przedsądu polegającą na wstępnym badaniu przez sędziego Trybunału Konstytucyjnego, czy przedstawione w skardze konstytucyjnej okoliczności dostatecznie uzasadniają przyjęcie jej do rozpoznania, w zakresie, w jakim uprawnia sędziego Trybunału Konstytucyjnego do wydania postanowienia o odmowie nadania skardze dalszego biegu oraz w zakresie, w jakim posługuje się nieostrym pojęciem »oczywistej bezzasadności« narusza przepis art. 45 ust. 1 Konstytucji”. Jak podkreślił skarżący, z uwagi na art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 uTK prawo do sądu zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji ma charakter iluzoryczny.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji jedynym dopuszczalnym przedmiotem skargi konstytucyjnej może być przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o konstytucyjnych prawach, wolnościach lub obowiązkach skarżącego. Ze względu na tak określony przedmiot skargi skarżący ma obowiązek sformułować i uzasadnić zarzut niezgodności przedmiotu skargi z unormowaniami Konstytucji statuującymi przysługujące mu prawa podmiotowe. Ustawodawca wymaga jednocześnie, żeby towarzyszyło temu powołanie argumentów lub dowodów na poparcie postawionego zarzutu (art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym, Dz.U.1064, ze zm.; dalej: uTK z 2015 r.). Należy jednocześnie podkreślić, że upoważnienie ustawodawcy do określenia zasad, na jakich dopuszczalne jest korzystanie ze skargi, wynika bezpośrednio z treści art. 79 ust. 1 Konstytucji.

2. Przedmiotem analizowanej skargi uczynił skarżący dwa odrębne unormowania uTK, w których ustawodawca doprecyzował wymogi stawiane tego rodzaju środkowi ochrony wolności i praw. Pierwszym z nich jest konieczność precyzyjnego wskazania przedmiotu skargi, którym może być wyłącznie przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego wydane zostało w sprawie skarżącego orzeczenie naruszające jego konstytucyjne wolności lub prawa (art. 47 ust. 1 pkt 1 uTK). Wobec tak określonego przedmiotu skargi skarżący postawił zarzut niezgodności z art. 79 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji.

3. Trybunał zwraca w związku z tym ponownie uwagę na treść przepisu Konstytucji ustanawiającego skargę konstytucyjną jako środek ochrony wolności i praw. To właśnie bezpośrednio w art. 79 ust. 1 Konstytucji przesądzony został przedmiot skargi, którym może być wyłącznie przepis będący podstawą prawną ostatecznego orzeczenia wydanego wobec skarżącego. Zastrzeżenie skarżącego dotyczące niedozwolonego – jego zdaniem – ograniczenia przedmiotu skargi wyłącznie do przepisów, które posiadają tego rodzaju kwalifikację, jest więc w istocie polemiką z treścią przepisu Konstytucji. W związku z tym nie można więc przyjąć, że skarżący prawidłowo wykonał obowiązek wyjaśnienia, na czym polega niezgodność zaskarżonego art. 47 ust. 1 pkt 1 uTK z Konstytucją.

4. Skarżący uczynił przedmiotem skargi również unormowanie wynikające z art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 uTK. Zgodnie z jego treścią, Trybunał Konstytucyjny odmawia nadania skardze dalszego biegu w przypadku, gdy zarzuty sformułowane w niej są oczywiście bezzasadne. Analiza zarzutu skarżącego wymaga ponownie odwołania się do treści art. 79 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym ustawodawca został upoważniony do określenia zasad korzystania ze skargi jako środka ochrony konstytucyjnych wolności i praw.

W konsekwencji przyjąć trzeba, że w ustawie zwykłej uregulowane mogą być szczegółowe elementy procedury, w jakiej Trybunał rozpoznaje wniesioną skargę konstytucyjną. Dotyczy to przede wszystkim weryfikacji spełnienia przez skarżącego wszystkich przesłanek tego środka ochrony, odnoszących się zarówno do przedmiotu skargi, jak i jej podstawy (konstytucyjnych wzorców kontroli).

5. Skarżący kwestionuje art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 uTK w zakresie, w jakim „pozwalał na wydanie przez sędziego Trybunału Konstytucyjnego postanowienia o odmowie nadania skardze dalszego biegu z uwagi na oczywistą bezzasadność stwierdzoną bez merytorycznego rozpoznania sprawy”. Innymi słowy, za niezgodne z Konstytucją uznał przeprowadzenie wstępnej kontroli skargi z punktu widzenia treści zarzutów niekonstytucyjności, jakie zostały w niej sformułowane. Już w tym miejscu stwierdzić więc należy, że negatywna przesłanka oczywistej bezzasadności, o której mowa w art. 36 ust. 3 uTK pozostawała w ścisłym funkcjonalnym związku z treścią art. 39 ust. 1 pkt 1 uTK. Zgodnie z treścią tego przepisu Trybunał miał obowiązek umorzyć postępowanie (także w sprawie skargi konstytucyjnej) w wypadku niedopuszczalności wydania merytorycznego orzeczenia. Nie ulega więc wątpliwości, że dopuszczalność stwierdzenia przez Trybunał już na etapie wstępnej kontroli oczywistej bezzasadności zarzutów sformułowanych w skardze przeciwko przepisom stanowiącym jej przedmiot, należy uznać za rozwiązanie pozwalające zapobiec zbędnemu angażowaniu sądu konstytucyjnego w procedowanie nad skargą niespełniającą konstytucyjnych i ustawowych wymogów.

6. Wobec art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 uTK skarżący kieruje zarzut niezgodności z prawem do sądu statuowanym w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Trybunał stwierdza w związku z tym, że wskazany przepis Konstytucji nie jest adekwatnym wzorcem kontroli w odniesieniu do zaskarżonych przepisów. Nie można bowiem przyjąć, że przepis wyrażający elementy prawa związanego z rozpoznawaniem sprawy przez sąd jest właściwy do konstytucyjnej kwalifikacji ustawowych elementów procedury, w której dochodzi do kontroli norm prawnych przeprowadzanej przez Trybunał Konstytucyjny. Jeszcze raz bowiem trzeba podkreślić, że przedmiotem skargi konstytucyjnej, a zarazem przedmiotem postępowania prowadzonego przed Trybunałem pozostaje wyłącznie zgodność z Konstytucją norm prawnych, będących podstawą orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego.

7. W konkluzji Trybunał stwierdza więc, że w odniesieniu do zakwestionowanych art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 uTK skarżący nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 65 ust. 1 pkt 2 uTK z 2015 r., polegającego na konieczności wskazania, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały przez te unormowania naruszone. Stwierdzając tego rodzaju mankament skargi, Trybunał – działając na podstawie art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK z 2015 r. – zobligowany jest do wydania postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Pod tą sygnaturą także: dokument z 2 marca 2016 r.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.