Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 lutego 2022 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił o zbadanie zgodności art. 110a § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r.
- – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53) w zakresie, w jakim,,pozostawia dyrektorowi zakładu karnego niczym nieograniczoną swobodę w podejmowaniu decyzji, co do zezwolenia skazanemu na posiadanie w celi sprzętu audiowizualnego czy komputerowego tj. laptopa oraz urządzenia Brother wraz z dyskami twardymi, a co za tym idzie uniemożliwienie sporządzenia pism do Sądu na komputerze a następnie ich drukowanie”, z art. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 1 oraz w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej z uwagi na nieusunięcie przez skarżącego jej braków formalnych.
W zażaleniu z 13 stycznia 2025 r. (data nadania) skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zarzucił naruszenie przepisów art. 53 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK poprzez uznanie, że,,braki formalne skargi konstytucyjnej nie zostały uzupełnion[e], w sytuacji gdy zarówno treść skargi konstytucyjnej jak i pisma zawierającego uzupełnienie skargi jednoznacznie wskazywały na to jakie prawa i wolności [k]onstytucyjne zostały naruszone, w jaki sposób i dlaczego, a zatem zgromadzone w sprawie dokumenty jednoznacznie wskazywały na uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie, co umożliwiało Trybunałowi Konstytucyjnemu merytoryczne rozpoznanie skargi”.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że odpowiedział na zarządzenie w przedmiocie usunięcia braków formalnych w terminie i złożył dodatkowe wyjaśnienia, zaś ustalenie Trybunału dotyczące nieusunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej byłoby zasadne jedynie wówczas, gdyby w treści skargi nie byłoby w ogóle wskazane, dlaczego w opinii skarżącego jego prawa i wolności zostały naruszone, a także w sytuacji, w której odpowiedź na wezwanie Trybunału nie zostałaby sporządzona.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
- 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
- 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu.
- 2.1. Uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności kwestionowanego przepisu powinno opierać się na przedstawieniu w skardze konstytucyjnej takiej argumentacji, która doprowadzi do obalenia przyjętego w systemie prawnym domniemania jego konstytucyjności. Trybunał jest natomiast związany granicami skargi, co w konsekwencji uniemożliwia samodzielne określanie przez Trybunał przedmiotu kontroli, jak i zastąpienie skarżącego w obowiązku określenia sposobu naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności przez kwestionowane w skardze przepisy (zob. np. postanowienie TK z 5 czerwca 2019 r., sygn. SK 29/18, OTK ZU A/2019, poz. 28).
W rozpatrywanej skardze konstytucyjnej jej uzasadnienie zostało słusznie uznane przez Trybunał za niespełniające przesłanek przewidzianych w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Pomimo wezwania w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK skarżący nie uzasadnił stawianych zarzutów. W złożonym do akt piśmie procesowym z 6 marca 2023 r. (data nadania) poinformował jedynie o podtrzymaniu swojego stanowiska wyrażonego w skardze, że decyzja dyrektora zakładu karnego wydana została „w oparciu o regulamin porządkowy, który nie stanowi przepisu ustawy, a mimo to doprowadza do ograniczania prawa własności. Skarżący nie mógł bowiem korzystać ze swojego laptopa, urządzenia Brother oraz dysków twardych”.
- 2.2. Trybunał wskazuje, że zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK elementami konstrukcyjnymi skargi konstytucyjnej są:
wskazanie prawa lub wolności konstytucyjnej naruszonej przez zaskarżony przepis oraz uzasadnienie tego zarzutu wraz z przedstawieniem dowodów lub argumentów na jego poparcie.
Skarżący – jak słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu – nie spełnił wskazanych wyżej wymogów. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skupił się bowiem na charakterystyce prawa własności, a nie na konfrontacji zaskarżonego przepisu z konstytucyjnymi wzorcami kontroli. W tym miejscu należy podkreślić, że skarżący nie musiał przedstawiać obszernych wywodów w tym przedmiocie (por. np. wyrok TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 12/20, OTK ZU A/2021, poz. 2), przeciwnie – należało po prostu wyjaśnić, w jaki sposób art. 110a § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53) – zdaniem skarżącego – narusza jego konstytucyjne prawa lub wolności.
Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Postanowienie
z dnia 18 grudnia 2024 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Krystyna Pawłowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.S. w sprawie zgodności:
art. 110a § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53) w zakresie, w jakim ,,pozostawia dyrektorowi zakładu karnego niczym nieograniczoną swobodę w podejmowaniu decyzji, co do zezwolenia skazanemu na posiadanie w celi sprzętu audiowizualnego czy komputerowego tj. laptopa oraz urządzenia Brother wraz z dyskami twardymi, a co za tym idzie uniemożliwienie sporządzenia pism do Sądu na komputerze a następnie ich drukowanie”, z art. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 1 oraz w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 lutego 2022 r. (data nadania), uzupełnionej pismem z 17 lutego 2022 r. (data nadania), R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego.
Dyrektor Zakładu Karnego w C. decyzją z 24 czerwca 2021 r. odmówił skarżącemu możliwości korzystania w celi mieszkalnej ze sprzętu komputerowego – laptopa wraz z urządzeniem Brother oraz dyskami twardymi. Na przedmiotową decyzję skarżący złożył skargę.
Postanowieniem z 24 sierpnia 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w B. IV Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu sąd przyjął, że to względy bezpieczeństwa zdecydowały o braku możliwości korzystania w celi mieszkalnej ze sprzętu komputerowego, zaś stanowisko skarżącego stanowiło jedynie linię obrony i nie mogło wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.
W skardze konstytucyjnej skarżący zakwestionował zgodność art. 110a § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, ze zm.; dalej: k.k.w.) w określonym zakresie z art. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 1 oraz związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Dnia 17 lutego 2022 r. (data sporządzenia i data nadania) skarżący złożył pismo zatytułowane „uzupełnienie skargi konstytucyjnej”.
W piśmie uzupełniającym zakwestionował natomiast zgodność art. 110a § 1 i 2 k.k.w. w tym samym zakresie dodatkowo z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Powyższe uzupełnienie skargi konstytucyjnej nastąpiło odrębną przesyłką, przed upływem terminu wniesienia skargi, wobec czego należy uznać je za dopuszczalne. Zakres zaskarżenia w niniejszej sprawie należy więc rekonstruować łącznie na podstawie obu pism.
Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 1 kwietnia 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 8 kwietnia 2022 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) udokumentowanie daty złożenia przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej; 2) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem: a) wniosku skarżącego z 2 listopada 2021 r. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, b) potwierdzenia odbioru postanowienia Sądu Okręgowego w B. z 24 sierpnia 2021 r., c) decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w C. z 24 czerwca 2021 r., d) orzeczenia Sądu Rejonowego w R. o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej.
Skarżący odniósł się do zarządzenia w piśmie z 15 kwietnia 2022 r. (data nadania).
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 20 lutego 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 27 lutego 2023 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie pełnomocnictwa substytucyjnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, wskazującego sprawę, w związku z którą złożono skargę konstytucyjną; 2) wskazanie, które konstytucyjne wolności i prawa skarżącego, wyrażone w art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, zostały naruszone przez zaskarżony przepis i w jaki sposób; 3) uzasadnienie zarzutu niezgodności zaskarżonego przepisu z konstytucyjnymi prawami lub wolnościami skarżącego; a) wynikającymi z art. 61 ust. 1 i 3 w związku z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, b) o których mowa w punkcie 2 niniejszego zarządzenia, c) wynikającymi z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 4) podanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia.
Skarżący ustosunkował się do wezwania w piśmie z 6 marca 2023 r. (data nadania).
Skarżący wnosi o uznanie, że niezgodne ze wskazanymi przepisami Konstytucji jest pozostawienie dyrektorowi zakładu karnego swobody w podejmowaniu decyzji co do zezwolenia na posiadanie w celi sprzętu audiowizualnego czy komputerowego.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK.
2. Jeżeli skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usunięcie braków jest możliwe, wyznaczony sędzia Trybunału wydaje zarządzenie, w którym wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia (art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK).
W niniejszej sprawie sędzia Trybunału uznał, że wniesiona skarga nie spełnia wymogów formalnych, m.in. określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK wymogu uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanej regulacji ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami lub wolnościami, w związku z czym zarządzeniem z 20 lutego 2023 r. wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi.
3. W piśmie procesowym z 6 marca 2023 r. (data nadania), pełnomocnik skarżącego lakonicznie poinformował, że decyzje zapadają w oparciu o porządek wewnętrzny danego zakładu karnego i nie ma żadnych wytycznych, w jaki sposób rozpoznawać takie wnioski osadzonych.
Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdził, że w piśmie procesowym z 6 marca 2023 r. skarżący nie uzasadnił dostatecznie zarzutu niezgodności zaskarżonego przepisu ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami lub wolnościami, a tym samym nie usunął braków formalnych skargi konstytucyjnej.
Wskazana okoliczność jest, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu.
W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 20
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.