Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 13 lutego 2015 r. (data nadania), sporządzonej przez pełnomocnika, K.R. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U.2013.21, ze zm.; dalej: ustawa o odpadach). Zakwestionowanemu przepisowi ustawy o odpadach skarżący zarzucił, że „w zakresie, w jakim nakazuje unieszkodliwianie zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych wyłącznie przez termiczne unieszkodliwianie tych odpadów w spalarniach odpadów niebezpiecznych”, jest niezgodny z art. 20, art. 22 oraz art. 5 w zw. z art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji.
Ponadto skarżący zarzucił, że zaskarżony przepis ustawy o odpadach jest niezgodny z Konstytucją, „albowiem został uchwalony z naruszeniem trybu przewidzianego dla uchwalenia kontrolowanego aktu prawnego, tj. z naruszeniem przepisów art. 8 i 9 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz.UE.204.37) przez niedopełnienie obowiązku notyfikacji ustawy o odpadach zawierającej przepisy techniczne Komisji Europejskiej”. Za konsekwencję niekonstytucyjności art. 95 ust. 2 ustawy o odpadach skarżący uznał również niezgodność z powołanymi wyżej przepisami Konstytucji art. 183 ust. 1 pkt 2 tego aktu „w zakresie, w jakim penalizuje unieszkodliwianie zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych w inny sposób aniżeli ich termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów”.
Postanowieniem z 7 kwietnia 2016 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu. W jego uzasadnieniu podkreślił, że skarżący nie spełnił wymogów merytorycznego rozpoznania skargi związanych z obowiązkiem poprawnego określenia jej podstawy.
Przywołane bowiem przez skarżącego przepisy Konstytucji nie mogły zostać uznane za dozwolone i adekwatne wzorce kontroli zaskarżonych przepisów ustawy o odpadach. Takiej funkcji nie mogły spełniać, jak zaznaczył, ogólne zasady ustroju statuowane w art. 5 i art. 20 Konstytucji, na które powołał się skarżący. Także odwołanie się do unormowań zawartych w art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji nie spełniło, jak zauważył, wymogu ustanowionego w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). W odniesieniu zaś do art. 22 Konstytucji Trybunał stwierdził, że skarżący przedstawił wyłącznie argumenty o charakterze celowościowym podważające dokonany przez ustawodawcę wybór metody realizowania polityki państwa, co pozostaje poza zakresem normatywnej oceny kwestionowanej regulacji ustawy o odpadach dokonywanej przez Trybunał.
W przekonaniu Trybunału wymogowi wskazania sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności i praw przez zaskarżoną regulację nie czyni zadość także sformułowanie przez skarżącego zarzutów dotyczących wadliwości procedury, w ramach której została ona ustanowiona.
W zażaleniu na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu skarżący podniósł, że – wbrew stanowisku Trybunału – w skardze wskazano prawidłowo podstawę kontroli art. 95 ust. 2 i art. 183 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach. W jego przekonaniu właściwymi wzorcami kontroli ich konstytucyjności były bowiem powołane w skardze przepisy, tj. art. 20, art. 22 oraz art. 5 w zw. z art. 74 ust. 1, 2 i 4 ustawy zasadniczej. Skarżący podkreślił ponadto, że skoro Trybunał nie wezwał go do uzupełnienia braków skargi, to przyjąć należało, że skarga zawierała wszystkie wymagane ustawowo elementy. Ponownie powołał się on na art. 5 Konstytucji, który jego zdaniem formułuje w końcowej części „negatywne wytyczne skierowane do organów władzy publicznej”, których konsekwencją jest zakaz przyjmowania rozwiązań normatywnych przeczących tendencjom rozwojowym w poszczególnych sferach działania państwa. Za takie rozwiązanie zaś uznał skarżący „archaiczną redakcję regulacji w art. 95 ust. 2 ustawy o odpadach”, pozostającą w sprzeczności nie tylko z celem wyznaczonym w art. 5 Konstytucji (zasada zrównoważonego rozwoju), ale również z obowiązkiem państwa w zakresie ochrony środowiska, wynikającym z art. 74 Konstytucji.
Podobne stanowisko zajął skarżący wobec oceny Trybunału, że art. 20 i art. 22 Konstytucji, z których wynika dopuszczalność ograniczenia wolności działalności gospodarczej wyłącznie z uwagi na ważny interes publiczny, nie są adekwatnymi wzorcami konstytucyjności zaskarżonych przepisów.
Ochrony takiego interesu – w jego opinii – trudno dopatrzyć się w ingerencji w sferę tej wolności, do jakiej doszło w art. 95 ust. 2 ustawy o odpadach. W przekonaniu skarżącego przepis ten odebrał mu możliwość użycia lepszej i korzystniejszej dla środowiska – aniżeli nakazana przez ustawodawcę – metody unieszkodliwiania odpadów zakaźnych. Jego zdaniem zakwestionowana regulacja jest ponadto hamulcem w rozwoju i udoskonalaniu alternatywnych i nowoczesnych metod unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych. Skarżący powtórzył również w treści zażalenia zarzuty skierowane w skardze przeciwko art. 183 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, wytykając Trybunałowi pominięcie w treści zaskarżonego postanowienia odniesienia się do tej części skargi.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej:
ustawa o TK z 2015 r.) 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa o TK z 1997 r. Jednak zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK z 1997 r. Rozpatrywane zażalenie dotyczy postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, która została wniesiona przed 30 sierpnia 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli, a zatem i do rozpoznania złożonego zażalenia, zastosowanie mają nadal przepisy ustawy o TK z 1997 r.
Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie Trybunału Konstytucyjnego jest prawidłowe, zaś zarzuty sformułowane w zażaleniu nie mogą być uwzględnione.
Zasadniczą przyczyną odmowy nadania skardze dalszego biegu było niespełnienie przez skarżącego obowiązku właściwego określenia podstawy skargi (wzorca kontroli kwestionowanych przepisów). Trybunał przypomina, że stanowić ją mogą wyłącznie takie unormowania ustawy zasadniczej, które (samodzielnie lub w związku) statuują konkretne prawa podmiotowe podlegające – w myśl art. 79 Konstytucji – ochronie za pomocą skargi konstytucyjnej. Jednocześnie na skarżącym spoczywa – zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 1997 r. – obowiązek wyjaśnienia, w jaki sposób kwestionowana regulacja naruszyła tak określony wzorzec konstytucyjny. Trzeba ponadto podkreślić, że przedstawienie argumentów na rzecz uprawdopodobnienia niekonstytucyjności przepisów będących przedmiotem zaskarżenia musi nastąpić już w treści samej skargi konstytucyjnej (jej uzasadnienia). Zwrócić należy bowiem uwagę na ograniczenie czasowe ustanowione dla formułowania stanowiska przez skarżącego wynikające z art. 46 ust. 1 ustawy o TK z 1997 r. Zgodnie z treścią tego przepisu skarga konstytucyjna może być wniesiona w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu orzeczenia wyczerpującego przysługującą w sprawie drogę prawną.
W konsekwencji więc wadliwe wykonanie powyższego obowiązku, polegające na nieadekwatnym wobec przedmiotu skargi, czy wręcz oczywiście bezzasadnym, określeniu sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności i praw, nie może być sanowane w procedurze uzupełniania braków formalnych skargi określonej w art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK z 1997 r. po upływie terminu do skorzystania z tego środka ochrony.
W przypadku analizowanej skargi konstytucyjnej zarzut niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów ustawy o odpadach powiązał skarżący z dwoma wzorcami konstytucyjnymi. Pierwszy z nich skonstruował w oparciu o art. 20 oraz art. 5 w zw. z art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji, drugi zaś, dekodował z art. 22 Konstytucji. Trzeba przy tym zaznaczyć, że wskazaną wyżej podstawę kontroli skarżący odniósł do obydwu zakwestionowanych w skardze przepisów ustawy o odpadach. Podobnie też Trybunał dokonał łącznej ich kwalifikacji w kontekście ujętego jako całość przedmiotu skargi, tj. zarówno art. 95 ust. 2, jak i art. 183 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach. Za pozbawiony podstaw uznać więc należy sformułowany w zażaleniu zarzut pominięcia przez Trybunał odniesienia się do problemu niezgodności z Konstytucją także drugiego z zaskarżonych przepisów ustawy o odpadach.
Trybunał podtrzymuje również w pełni stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu co do niewypełnienia przez skarżącego obowiązku wynikającego z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 1997 r. Na ponowne podkreślenie zasługuje przede wszystkim teza o niemożności dekodowania z większości przywołanych w skardze przepisów Konstytucji konkretnych praw podmiotowych, które podlegałyby ochronie za pomocą skargi konstytucyjnej. Podstawy normatywnej do takiego zabiegu interpretacyjnego nie dają ani ogólne zasady wyrażone w art. 5 i art. 20 Konstytucji, ani uregulowania o charakterze tzw. norm programowych statuowane w art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji. W przypadku tych pierwszych decyduje o tym wyłącznie ich przedmiotowy charakter, sprowadzający się bądź to do ukierunkowania funkcji ochronnej państwa (art. 5 Konstytucji), bądź też do wskazania fundamentów jego ustroju gospodarczego (art. 20 Konstytucji).
Z kolei o wyłączeniu tych drugich, czyli norm programowych Konstytucji, z zakresu dopuszczalnej podstawy skargi decyduje ich szczególny adresat, którym są organy władzy publicznej, jak i specyficzna treść, ograniczająca się do wskazania finalnych celów polityki państwa, nie zaś konkretnych środków i metod ich realizacji (zob. M. Florczak-Wątor, objaśnienie do art. 5, [w:] Konstytucja. Komentarz, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016, s. 279). Stanowisko doktryny w tej mierze znajduje pełne potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w sprawach inicjowanych za pomocą skarg konstytucyjnych. W przekonaniu Trybunału normy programowe, w tym również te, które dekodować można z treści art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji, nie pozwalają na konstruowanie samodzielnych wzorców kontroli przepisów kwestionowanych w tym trybie postępowania (zob. np. wyroki z 10 lipca 2000 r., sprawa SK 12/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 143 i 12 kwietnia 2011 r., sprawa SK 62/08, OTK ZU nr 3/A/2000, poz. 22).
Trybunał podziela również pogląd wyrażony w postanowieniu o odmowie nadania analizowanej skardze dalszego biegu odnośnie do niespełnienia przez skarżącego wymogu określenia sposobu naruszenia przez zakwestionowane przepisy ustawy o odpadach wolności statuowanej w art. 22 Konstytucji. Ponownie stwierdzić należy, że podkreślona w skardze nieadekwatność wyboru przez ustawodawcę metody unieszkodliwiania odpadów do aktualnego stanu wiedzy i rozwoju nauki nie może być uznana za argument nadający się do oceny w trybie kontroli konstytucyjności norm prawnych podejmowanej przez Trybunał Konstytucyjny. Problem ten sytuuje się bowiem w sferze politycznej swobody prawodawcy, któremu pozostawiony jest wybór mechanizmów służących realizacji celów wskazanych m.in. w art. 5 i art. 74 Konstytucji.
Nie sposób też przyjąć, aby ustawowe określenie metody unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych w bezpośredni sposób ograniczało swobodę działania skarżącego w zakresie poszukiwania i udoskonalania nowych, innowacyjnych metod utylizacji odpadów.
Zdaniem Trybunału, powyższa – negatywna z punktu widzenia przesłanek wniesienia skargi – ocena sposobu określenia przez skarżącego podstawy zaskarżenia (konstytucyjnych wolności lub praw) determinowała również konieczność uznania za niedopuszczalne odwołania się przez niego do argumentów związanych wyłącznie z płaszczyzną formalną ustanowienia zaskarżonych przepisów ustawy o odpadach.
Ich merytoryczne rozpoznanie byłoby bowiem możliwe dopiero w sytuacji prawidłowego wykonania obowiązku określonego w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 1997 r. 12
Wobec odmowy nadania skardze dalszego biegu w pełni uzasadnione było również nieuwzględnienie wniosku złożonego przez skarżącego o wydanie postanowienia tymczasowego w przedmiocie wstrzymania wykonania prawomocnego wyroku sądowego wydanego w sprawie, w związku z którą skarga została wniesiona.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, należy stwierdzić, że Trybunał Konstytucyjny zasadnie odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Postanowienie
z dnia 7 kwietnia 2016 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Andrzej Wróbel, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.R. w sprawie zgodności:
art. 95 ust. 2 i art. 183 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21, ze zm.) z art. 20, art. 22, art. 5 w zw. z art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej z 13 lutego 2015 r. (data nadania), sporządzonej przez pełnomocnika, K.R. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U.2013.21, ze zm.; dalej: ustawa o odpadach).
Zakwestionowanemu przepisowi ustawy o odpadach skarżący zarzucił, że „w zakresie, w jakim nakazuje unieszkodliwienie zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych wyłącznie przez termiczne unieszkodliwienie tych odpadów w spalarniach odpadów niebezpiecznych”, jest niezgodny z art. 20, art. 22 oraz art. 5 w zw. z art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji. Ponadto skarżący zarzucił, że zaskarżony przepis ustawy o odpadach jest niezgodny z Konstytucją, „albowiem został uchwalony z naruszeniem trybu przewidzianego dla uchwalenia kontrolowanego aktu prawnego, tj. z naruszeniem przepisów art. 8 i 9 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.204.37; dalej: dyrektywa 98/34/WE) przez niedopełnienie obowiązku notyfikacji Ustawy o odpadach zawierającej przepisy techniczne Komisji Europejskiej”.
Za konsekwencję niekonstytucyjności art. 95 ust. 2 ustawy o odpadach skarżący uznał również niezgodność z powołanymi wyżej przepisami Konstytucji art. 183 ust. 1 pkt 2 tego aktu „w zakresie, w jakim penalizuje unieszkodliwianie zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych w inny sposób aniżeli ich termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów”.
Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. W wyroku z kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Ż. uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu określonego w art. 183 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, polegającego na unieszkodliwieniu odpadów medycznych z naruszeniem art. 95 ust. 2 tej ustawy, tj. w sposób inny niż termiczne przekształcanie odpadów w spalarniach odpadów niebezpiecznych. Za popełnienie tego wykroczenia sąd I instancji wymierzył skarżącemu karę grzywny. Na skutek apelacji skarżącego opisane wyżej orzeczenie sądu I instancji zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z października 2014 r. W uzasadnieniu tego wyroku sąd II instancji podkreślił m.in., że pozbawione podstaw były zarzuty skarżącego dotyczące braku notyfikacji przepisów ustawy o odpadach Komisji Europejskiej. W przekonaniu tego sądu art. 95 ust. 2 ustawy o odpadach nie zalicza się do kategorii przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE.
Sąd podkreślił jednocześnie, że ograniczenie dopuszczalności unieszkodliwiania odpadów medycznych wyłącznie do metody termicznego ich przekształcenia przez spalanie w spalarni odpadów niebezpiecznych bynajmniej nie oznacza całkowitego wyłączenia ani nawet ograniczenia w znacznym stopniu, innych metod, w tym „wykorzystania instalacji do autoklawowania”. Sąd II instancji nie dopatrzył się również w sprawie skarżącego podwójnego ukarania za ten sam czyn, odwołując się w tym zakresie do ustaleń poczynionych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z października 2014 r. (sprawa P 50/13, OTK ZU nr 9/A/2014, poz. 103).
Uzasadniając szczegółowo zarzuty skierowane przeciwko przepisom ustawy o odpadach, skarżący wskazał na daleko posunięte ograniczenie wolności działalności gospodarczej dokonane bez ważnego interesu publicznego, podkreślając zalety metody autoklawowania, charakteryzującej się brakiem szkodliwości dla środowiska lub zdrowia człowieka i zarazem zapewniającej skuteczne pozbawienie odpadów niebezpiecznych właściwości zakaźnych. W ocenie skarżącego art. 95 ust. 2 ustawy o odpadach, ustanawiając „monopol na unieszkodliwianie zakaźnych odpadów medycznych i weterynaryjnych poprzez ich termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów”, godzi też w zasadę gospodarki rynkowej, a także zasadę zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska (art. 20 oraz art. 5 w zw. z art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji).
Skarżący obszerną część skargi poświęcił również uzasadnieniu zarzutu niezgodności trybu ustanowienia zakwestionowanej ustawy o odpadach, która to niezgodność polegać ma – jego zdaniem – na pominięciu wymaganego w przepisach unijnych obowiązku notyfikacji tego aktu w Komisji Europejskiej. Ponadto skarżący przeprowadził w uzasadnieniu wnikliwą analizę relacji treściowej, w jakiej pozostaje mechanizm art. 95 ust. 2 ustawy o odpadach, do unormowań dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.U.UE.L.2008.312.3), wyprowadzając z tej analizy wniosek o wadliwej implementacji tego aktu przez polskiego ustawodawcę.
Skarżący sformułował również wniosek o wydanie przez Trybunał postanowienia tymczasowego o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z października 2014 r. w przypadku nadania jego skardze dalszego biegu.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej:
ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK z 1997 r. Rozpatrywana skarga konstytucyjna została wniesiona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK z 1997 r. 7
Art. 79 ust. 1 Konstytucji przyznaje każdemu, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, prawo do wniesienia skargi do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o jego wolnościach lub prawach. Obowiązkiem podmiotu formułującego skargę jest dokładne określenie jej podstawy. Stanowić ją mogą wyłącznie przepisy Konstytucji statuujące konkretne prawa podmiotowe przysługujące skarżącemu, które zostały naruszone wskutek zastosowania w jego sprawie kwestionowanych unormowań. Doprecyzowanie tego obowiązku zawiera art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 1997 r., zgodnie z którym skarżący zobligowany został do wskazania sposobu, w jaki zaskarżone przepisy naruszyły jego konstytucyjne wolności lub prawa.
Trybunał nie jest władny, działając z własnej inicjatywy, zwolnić skarżącego z tego obowiązku. W świetle bowiem art. 66 ustawy o TK z 1997 r. Trybunał, orzekając, jest związany granicami skargi konstytucyjnej. Należy podkreślić, że prawidłowe wykonanie obowiązku określenia podstawy (wzorca) skargi nie może się sprowadzać jedynie do numerycznego wskazania przepisów Konstytucji, z których skarżący wywodzi przysługujące mu prawa, ale powinno polegać na przedstawieniu szczegółowych argumentów wykazujących niekonstytucyjność kwestio-nowanych unormowań. Argumentacja skarżącego musi przy tym odwoływać się do tych przepisów Konstytucji, z których w istocie dekodować można konkretne prawa podmiotowe przysługujące skarżącemu.
W ocenie Trybunału powyższa przesłanka skargi nie została przez skarżącego spełniona. Konstruując podstawę skargi, a w ślad za tym – treść zarzutów skierowanych przeciwko przepisom ustawy o odpadach, skarżący odwołał się do unormowań Konstytucji, które nie mogą być uznane za adekwatną do jej przedmiotu podstawę skargi.
W pierwszym rzędzie taką właśnie negatywną kwalifikację wykazują art. 5 oraz art. 20 Konstytucji powołane przez skarżącego w zw. z art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji.
Wyrażona w art. 5 Konstytucji – wśród innych jeszcze celów działania państwa – zasada zrównoważonego rozwoju ma charakter wyłącznie przedmiotowy i nie tworzy normatywnej podstawy do dekodowania konkretnych praw podmiotowych podlegających ochronie za pomocą skargi konstytucyjnej. Tym samym nie jest możliwe uczynienie z niej podstawy skargi (wzorca kontroli) wobec przepisu zakwestionowanego przez skarżącego. Podobny zarzut sformułować należy przeciwko przywołaniu w skardze art. 20 Konstytucji i statuowanej w nim zasadzie społecznej gospodarki rynkowej (wraz z trzema jej filarami – wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współ-pracy partnerów społecznych). Także i to unormowanie, z racji ogólnikowości jego treści (znajdującej rozwinięcie w innych przepisach ustawy zasadniczej – art. 21, art. 22, art. 64 Konstytucji), nie pozwala jeszcze na ustalenie konkretnych elementów (krąg podmiotów, treść przyznanych przez ustrojodawcę uprawnień) prawa podmiotowego, które mogłoby posłużyć do określenia podstawy (wzorca) skargi konstytucyjnej.
Należytemu doprecyzowaniu podstawy analizowanej skargi nie służy również odwołanie się przez skarżącego do treści art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji. W tym z kolei przypadku skarżący wskazał bowiem przepisy, które zaliczane są do kategorii tzw. norm programowych ustawy zasadniczej. Ich cechą wspólną jest nałożenie na władze publiczne określonych obowiązków związanych z prowadzeniem polityki w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Trybunału tego rodzaju unormowania nie dają jeszcze podstawy do konstruowania konkretnych praw podmiotowych jednostki, które podlegają ochronie za pomocą skargi konstytucyjnej (zob. postanowienie TK z 25 listopada 2009 r., sprawa SK 30/07, OTK ZU nr 10/A/2009 poz. 159). Dodatkowym ograniczeniem jest w tym przypadku ogólna klauzula zawarta w art. 81 Konstytucji. Jej następstwem jest powierzenie ustawodawcy zwykłemu określenia treści poszczególnych praw uregulowanych w przepisach Konstytucji wyliczonych w tym unormowaniu.
W ocenie Trybunału wymogu określonego w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK skarżący nie spełnił również przez odwołanie się do treści art. 22 Konstytucji. W tym zakresie trzeba stwierdzić, że w uzasadnieniu skargi nie przedstawił argumentów, które wyjaśniałyby sposób naruszenia przez ustawodawcę konstytucyjnych przesłanek dopuszczalnego ograniczenia wolności działalności gospodarczej. Z jednej strony bowiem regulację art. 95 ust. 2 ustawy o odpadach skarżący poddał ocenie pod kątem odmiennych treściowo przesłanek merytorycznych wyliczonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Z drugiej zaś, odwołał się do argumentów związanych z celowością prowadzenia przez państwo określonej polityki w zakresie ochrony środowiska (w kontekście unieszkodliwiania odpadów), niemieszczących się jednak w zakresie bezpośredniej oceny normatywnej na poziomie regulacji ustawy zasadniczej. Wykazaniu niekonstytuicyjności zaskarżonego przepisu ustawy o odpadach nie może służyć także odwołanie się do jego sprzeczności z innymi przepisami tego aktu (s. 11 uzasadnienia skargi).
W kontekście sprawy skarżącego, za nieadekwatny do zarzutu niezgodności z art. 22 Konstytucji, musi być uznany także argument wskazujący na blokowanie przez ustawodawcę możliwości „podejmowania jakichkolwiek prób modyfikacji metod unieszkodliwiania zakaźnych odpadów”. Wydane w sprawie skarżącego orzeczenie nie wiązało się bowiem bezpośrednio z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej, która nakierowana byłaby na wdrożenie tego rodzaju innowacji.
Wymogu wykazania merytorycznej niezgodności przedmiotu skargi ze wskazanym w niej konstytucyjnym wzorcem (art. 22) nie zrealizowały również zarzuty formalnoprawnej wadliwości procedury, w jakiej ustanowione zostały przepisy ustawy o odpadach (zwłaszcza problem braku notyfikacji tego aktu w organach Unii Europejskiej). Nie przeprowadzając oceny zastrzeżeń zgłoszonych w tym kontekście, Trybunał stwierdza jedynie, że tego rodzaju problem mógłby być rozważony jedynie w związku z zasadniczą kwestią naruszenia przez zaskarżony przepis konkretnych konstytucyjnych praw podmiotowych przysługujących skarżącemu. Zdaniem Trybunału kwestia ta nie została jednakże w analizowanej sprawie wykazana w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z przepisów ustawy o TK z 1997 r.
Stwierdzenie braku przesłanek do merytorycznego rozpoznania analizowanej skargi konstytucyjnej determinuje również negatywną ocenę zgłoszonego przez pełnomocnika skarżącego wniosku o wydanie przez Trybunał postanowienia tymczasowego o wstrzymaniu wykonania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z października 2014 r. 15
Uwzględniając powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 oraz art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK z 1997 r., odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.