Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2017 r. (data nadania) M.J., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą w T. (dalej: skarżący), wystąpił o stwierdzenie, że art. 130 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 31 ust. 2 zdanie drugie, art. 64 ust. 2, a także art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
Skarżący zarzucił, że w sprawie, w związku z którą wystąpił do Trybunału „doszło do sytuacji, w której norma prawa materialnego, określająca skutek czynności dokonywanych przez skarżącego [tj. norma wyrażona w art. 123 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Dz. U. z 2017 r. poz. 459], została ograniczona prawem procesowym mającym na celu jedynie zbadanie skutków stosowania prawa materialnego”.
Postanowieniem z 6 czerwca 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 16 czerwca 2017 r.) Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdziwszy, że nie spełnia ona podstawowej przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK). Trybunał ustalił, że skarżący naruszenie swych praw łączy z wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z grudnia 2016 r., który jednak nie został wydany na podstawie zakwestionowanego w skardze art. 130 § 2 k.p.c. 4
W zażaleniu złożonym 21 czerwca 2017 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości. Wskazawszy na orzecznictwo Trybunału w sprawach skargowych, zauważył, że przedmiotem skargi konstytucyjnej mogą być nie tylko przepisy wskazane w uzasadnieniu ostatecznego orzeczenia, „ale także te regulacje, które znajdują zastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy, mając bezpośredni wpływ na ukształtowanie osnowy sentencji”. Skarżący zarzucił, że wbrew temu co ustalił Trybunał, zaskarżony przez niego przepis znalazł zastosowanie, ponieważ na jego podstawie „pominięto w sprawie skutek określony w prawie materialnym co miało wpływ na ostateczny kształt i treść orzeczenia, w którym sąd oddalił powództwo”.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2017 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
Zdaniem Trybunału zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Skarżący dowodzi, że skoro w wyroku z kwietnia 2016 r. Sąd Rejonowy w T. stwierdził, że zwrócone pozwy nie wywołały skutków prawnych, a co za tym idzie nie doszło przy ich pomocy do przerwania biegu przedawnienia roszczeń”, to zakwestionowany w skardze art. 130 § 2 zdanie drugie k.p.c. miał „wpływ na ostateczny kształt i treść orzeczenia, w którym sąd oddalił powództwo”.
Skarżący nie uwzględnił więc argumentów przedstawionych przez Trybunał w zakwestionowanym postanowieniu. Nie wziął pod uwagę przede wszystkim tego, że zwrot pozwów, o których mowa w orzeczeniu z kwietnia 2016 r. miał miejsce w innym – prawomocnie zakończonym przed złożeniem analizowanej skargi postępowaniu. Jak ustalił Trybunał – a czego skarżący w zażaleniu nie kwestionuje – przed wszczęciem postępowania, w związku z którym skarżący wniósł skargę do Trybunału (tj. przed 8 czerwca 2015 r.), Sąd Rejonowy w T. dwukrotnie rozpatrywał pozew skarżącego złożony przez niego w tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawie. Obie sprawy zakończyły się w 2012 r. zwrotem pism procesowych z powodu ich braków formalnych.
W związku z tym, w postanowieniu z 6 czerwca 2017 r. Trybunał słusznie zauważył, że zakwestionowany w skardze art. 130 § 2 zdanie drugie k.p.c. determinował status prawny skarżącego w ten sposób, że brany był pod uwagę przez sąd pierwszej instancji, ale tylko jako element stanu faktycznego, w jakim znalazł się skarżący. Pomiędzy tym przepisem, a orzeczeniem o oddaleniu powództwa skarżącego z powodu przedawnienia roszczeń nie zachodzi zależność wymagana przez art. 79 ust. 1 Konstytucji.
Mając powyższe na względzie Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK– nie uwzględnił zażalenia.
Postanowienie
z dnia 6 czerwca 2017 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Michał Warciński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą w T. w sprawie zgodności:
art. 130 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.) z art. 31 ust. 2 zdanie drugie, art. 64 ust. 2, a także art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2017 r. (data nadania), M.J. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą w T. (dalej: skarżący), wystąpił o stwierdzenie, że art. 130 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 31 ust. 2 zdanie drugie, art. 64 ust. 2, a także art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
W dniu 8 czerwca 2015 r., skarżący wniósł do Sądu Rejonowego w T. (dalej: Sąd Rejonowy w T., sąd pierwszej instancji) pozew o zapłatę. Wyrokiem z kwietnia 2016 r. sąd ten oddalił powództwo ze względu na przedawnienie roszczenia (zarówno na podstawie norm prawa pracy, jak i prawa cywilnego). Wyrokiem z grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił złożoną przez skarżącego apelację.
Orzeczenie to, wraz z uzasadnieniem, zostało doręczone skarżącemu 30 stycznia 2017 r. 3
Jak zarzucił skarżący, w sprawie, w związku z którą wystąpił do Trybunału „doszło do sytuacji, w której norma prawa materialnego, określająca skutek czynności dokonywanych przez skarżącego [tj. norma wyrażona w art. 123 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Dz. U. z 2017 r. poz. 459], została ograniczona prawem procesowym mającym na celu jedynie zbadanie skutków stosowania prawa materialnego”.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.
Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o TK.
- 2. Trybunał zwraca uwagę na to, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Przedmiotem skargi może być zatem tylko ten przepis, który był normatywną podstawą ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną.
- 3. Skarżący zakwestionował art. 130 § 2 zdanie drugie k.p.c. w brzmieniu: „Pismo zwrócone [przez przewodniczącego po bezskutecznym upływie terminu do jego poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia] nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu”.
- 3.1. Trybunał stwierdza, że przepis ten nie był postawą orzeczenia, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyjna, tj. wyroku Sądu Okręgowego w K. z grudnia 2016 r. Rozstrzygnięciem tym Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację skarżącego od wyroku, w którym Sąd Rejonowy w T. oddalił powództwo skarżącego o zapłatę z powodu przedawnienia roszczenia. Wprawdzie sąd pierwszej instancji odwołał się do treści art. 130 § 1 zdanie pierwsze i § 2 k.p.c. (str. 9 uzasadnienia), to jednak okoliczność ta jest niewystarczająca do uznania, że zakwestionowany przepis był podstawą prawną tego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji podstawą prawną orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.
- 3.2. Trybunał zwraca uwagę na to, że art. 130 k.p.c. zawiera regulację dotyczącą usuwania braków formalnych pism procesowych wpływających do sądu oraz skutków ich nieusunięcia w terminie tygodniowym. W myśl § 2 tego przepisu, w razie gdy pomimo wezwania pismo nie zostało opłacone, poprawione lub uzupełnione, przewodniczący zwraca pismo stronie. Pismo zwrócone jest pozbawione wszelkich skutków prawnych. W takiej sytuacji należy przyjąć, że czynność nie została dokonana (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 9 lutego 1993 r., III AUz 10/93, OSA nr 4/1994, poz. 28).
- 3.3. Trybunał zauważa, że w sprawie w związku z którą skarżący wniósł skargę konstytucyjną nie zwracano mu żadnych pism procesowych.
Takie czynności procesowe miały natomiast miejsce 2 grudnia 2011 r. i 3 kwietnia 2012 r. 11
3.4. Z analizy treści orzeczenia sądu pierwszej instancji wynika, że przed wszczęciem postępowania, w związku z którym skarżący wniósł skargę do Trybunału (tj. przed 8 czerwca 2015 r.), Sąd Rejonowy w T. dwukrotnie rozpatrywał pozew skarżącego złożony przez niego w tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawie. W dniu 2 grudnia 2011 r. przewodniczący tego sądu zarządził zwrot pozwu z powodu jego braków formalnych. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na to zarządzenie postanowieniem ze stycznia 2012 r., które uprawomocniło się 26 stycznia 2012 r. W tej sytuacji skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego w Tychach z żądaniem niezwracania mu pozwu. Sąd uwzględnił wniosek, zaś sprawa skarżącego została wpisana do repertorium pod nową sygnaturą. W dniu 3 kwietnia 2012 r. przewodniczący Sądu Rejonowego w T. ponownie zarządził zwrot pozwu z powodu jego braków formalnych. Zarządzenie to uprawomocniło się 1 maja 2012 r., natomiast 25 października 2013 r. sąd zwrócił pozew skarżącemu.
3.5. Mając zatem powyższe na względzie, w wyroku z kwietnia 2016 r. Sąd Rejonowy w T. stwierdził, że zwrócone skutecznie pozwy „nie wywołały (…) skutków prawnych, a co za tym idzie nie doszło przy ich pomocy do przerwania biegu przedawnienia roszczeń”.
3.6. Trybunał stwierdza zatem, że zakwestionowany w skardze przepis wprawdzie determinował status prawny skarżącego w ten sposób, że brany był pod uwagę przez sąd pierwszej instancji, ale tylko jako element stanu faktycznego, w jakim znalazł się skarżący. W tym przypadku, pomiędzy zakwestionowanym przepisem, a orzeczeniem wskazanym przez skarżącego jako ostateczne, nie zachodzi zależność wymagana przez art. 79 ust. 1 Konstytucji (zob. postanowienie TK z 25 kwietnia 2007 r., Ts 81/06, OTK ZU nr 2/B/2007, poz. 93).
3.7. Skoro zaskarżony przez skarżącego art. 130 § 2 zdanie drugie k.p.c. nie był podstawą orzeczenia, z którym skarżący łączy naruszenie swych praw, to złożona przez niego w Trybunale skarga nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. Wydanie merytorycznego orzeczenia jest więc niedopuszczalne.
Wskazana okoliczność jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2 uotp TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
W związku z tym Trybunał postanowił jak na wstępie.