Uzasadnienie
1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 stycznia 2021 r. (data nadania) zakwestionowano zgodność art. 4 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, ze zm.) z art. 78 i art. 176 Konstytucji – w zakresie, w jakim „skarga o stwierdzenie «przewlekłości postępowania» nie daje prawa stronie do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji i przewiduje w ustawie o skardze na przewlekłość tylko jednoinstancyjny tryb rozpoznania takiej skargi”.
Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 22 września 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 28 września 2021 r.), na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), wezwał skarżącego do usunięcia wskazanych w przedmiotowym piśmie braków formalnych skargi konstytucyjnej.
W ustawowym terminie 7 dni do Trybunału Konstytucyjnego nie wpłynęło żadne pismo procesowe. W konsekwencji, w oparciu o art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z 18 maja 2022 r. odmówiono nadania dalszego biegu złożonej skardze. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącego 25 maja 2022 r. 4
W piśmie z 13 czerwca 2022 r. (data nadania) skarżący wniósł samodzielnie sporządzone zażalenie na powołane wyżej postanowienie Trybunału.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał w składzie trzech sędziów rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK).
2. Należy przypomnieć, że środek odwoławczy od postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej powinien spełniać określone wymogi formalne wskazane w u.o.t.p.TK, których dotrzymanie jest warunkiem sine qua non skuteczności jego złożenia. Zgodnie z art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK skargę i zażalenie na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu sporządzić może tylko adwokat lub radca prawny, chyba że skarżącym jest sędzia, prokurator, adwokat, radca prawny, notariusz, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych. Treść pisma z 13 czerwca 2022 r. oraz podpis wskazują jednoznacznie, że skarżący sporządził je samodzielnie. Skoro skarżący nie jest podmiotem legitymowanym do występowania z zażaleniem na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, to brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania złożonego przez niego środka odwoławczego (zob. np. postanowienia z: 5 marca 2001 r., sygn. Ts 98/00, OTK ZU nr 6/2001, poz. 181; 7 marca 2018 r., sygn. Ts 252/16, OTK ZU B/2018, poz. 81).
3. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 370 w związku z art. 397 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.) w związku z art. 36 u.o.t.p.TK postanowił jak w sentencji.
Postanowienie
z dnia 18 maja 2022 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jakub Stelina, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej W.R. w sprawie zgodności:
art. 4 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, ze zm.) w zakresie, w jakim „skarga o stwierdzenie «przewlekłości postępowania» nie daje prawa stronie do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji i przewiduje w ustawie o skardze na przewlekłość tylko jednoinstancyjny tryb rozpoznania takiej skargi”, z art. 78 i art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
postanawia:
odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 stycznia 2021 r. (data nadania) W.R. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego.
Wyrokiem z 24 stycznia 2018 r. Sąd Okręgowy w L. (sygn. akt […]) nakazał skarżącemu W.R. m.in. opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego stronie przeciwnej w postępowaniu. Skarżący odwołał się od powyższego wyroku, a następnie 23 czerwca 2019 r. złożył do Sądu Apelacyjnego w L. (dalej: Sąd Apelacyjny) pismo procesowe o tytule „wniosek o stwierdzenie przewlekłości postępowania”. Sąd Apelacyjny postanowieniem z 9 sierpnia 2019 r. (sygn. akt […]) uznając, że skarżący złożył skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu bez nieuzasadnionej zwłoki, odrzucił ją ze względu na bezprzedmiotowość skargi i niespełnienie wymogu przytoczenia okoliczności ją uzasadniających.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, które postanowieniem Sądu Najwyższego z 22 października 2019 r. (sygn. akt […]) zostało odrzucone w związku z niedopuszczalnością złożenia takiego środka odwoławczego.
Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 12 marca 2021 r., na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez: wskazanie ostatecznego orzeczenia, w związku z którym wniesiona została skarga konstytucyjna; doręczenie odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem ostatecznego rozstrzygnięcia; podanie oraz udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu orzeczenia wskazanego jako ostateczne wraz z czterema kopiami; złożenia przez skarżącego wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej wraz z czterema kopiami; doręczenie poświadczonych za zgodność z oryginałem wszystkich załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną.
Skarżący pismem z 26 marca 2021 r. (data nadania) odpowiedział na zarządzenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego.
Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 22 września 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 28 września 2021 r.), na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych przez: 1) uzasadnienie (stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK) zarzutu niezgodności art. 4 ust. 1 w związku z art. 8 ust. ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2018 r. poz. 75, ze zm.) z wolnościami konstytucyjnymi wynikającymi z art. 78 ust. 1 oraz art. 176 Konstytucji, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie; 2) udokumentowanie – w celu ustalenia daty wstrzymania biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej – daty złożenia przez skarżącego wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej (zgodnie z art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK) wraz z czterema kopiami.
W ustawowym terminie do Trybunału Konstytucyjnego nie wpłynęło żadne pismo procesowe.
Skarżący twierdzi, że zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy, rozumiane w sposób przedstawiony w postanowieniu Sądu Najwyższego, które zapadło w sprawie, z której została wywiedziona skarga konstytucyjna, naruszają prawo do sądu i wnosi o uznanie za niezgodny z Konstytucją jednoinstancyjny tryb rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje.
Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia warunków wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i przepisów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK).
Zgodnie z art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, jeżeli skarga nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usunięcie braków jest możliwe, wyznaczony sędzia Trybunału wydaje zarządzenie, w którym wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia.
W sprawie będącej przedmiotem niniejszego rozpoznania, pomimo prawidłowego doręczenia (data doręczenia 28 września 2021 r.) pełnomocnikowi skarżącego zarządzenia sędziego Trybunału, braki skargi nie zostały usunięte. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu.
W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie.
POUCZENIE 14
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.