Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 kwietnia 2024 r. (data nadania) […] sp. z o.o. (dalej:
skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła o stwierdzenie, że: art. 6 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469) w zakresie, w jakim „pozwalają radzie gminy na określenie górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości z pokrzywdzeniem przedsiębiorców wykonujących usługi na ich rzecz, a także w takim zakresie, w jakim pozwalają radzie gminy na określenie ich bez przeprowadzenia jakiejkolwiek procedury ustalenia ich przy wyważeniu interesów tych przedsiębiorców i właścicieli nieruchomości”, są niezgodne z art. 5, art. 7, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1, art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji, natomiast w zakresie, w jakim „interpretacja tych przepisów wskazuje na to, że ustalone górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości nie stanowią przedmiotu kontroli przez sądy administracyjne”, są niezgodne z art. 5, art. 7, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji.
Skarżąca wniosła także o stwierdzenie przez Trybunał, że uchwały Rady Miejskiej w K. z 21 kwietnia 2022 r. nr […] i 17 sierpnia 2022 r. nr […] w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, w zakresie, w jakim ustalają górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, są niezgodne z art. 5, art. 7, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1, art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji.
Skarżąca zarzuciła, że zakwestionowane w skardze przepisy naruszają zasady zrównoważonego rozwoju, legalizmu i równości, a także wolność działalności gospodarczej i prawo dostępu do sądu.
Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 4 lutego 2025 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 18 lutego 2025 r.) odmówił nadania skardze dalszego biegu, stwierdziwszy, że wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2023 r. (sygn. akt […]) i 5 grudnia 2023 r. (sygn. akt […]), w związku z którymi skarżąca zainicjowała postępowanie przed Trybunałem, nie są orzeczeniami, o których stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji. Nie rozstrzygają one bowiem o konkretnych wolnościach lub prawach skarżącej, jak również nie nakładają na nią żadnych obowiązków, które godziłyby w przysługujące jej wolności lub prawa. Ich przedmiotem, a także przedmiotem poprzedzających je wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. była jedynie ocena legalności działania Rady Miejskiej w K., a więc kontrola, czy nie doszło do naruszenia przepisów prawa przy podejmowaniu generalnych aktów normatywnych w postaci uchwał określających górne stawki opłat za wywóz odpadów komunalnych.
Trybunał zwrócił uwagę także na to, że dołączone do skargi orzeczenia nie zostały wydane na podstawie zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej uchwał. Akty te były przedmiotem oceny sądów administracyjnych, a nie podstawą ich orzekania.
W zażaleniu złożonym 24 lutego 2025 r. (data nadania) skarżąca dowodzi, że dołączone do skargi uchwały i wyroki sądów administracyjnych są orzeczeniami, o których stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji. Potwierdzają one bowiem uprawnienia Rady Gminy K. do ograniczania wolności gospodarczej i stosowania cen za wykonywaną usługę wywozu odpadów komunalnych na terenie gminy.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
- 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu.
- 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu.
W złożonym środku odwoławczym skarżąca nie wzięła pod uwagę tego, że wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którymi łączy naruszenie swych praw, zostały wydane po rozpoznaniu skarg na akty, których adresatami są wszystkie gminne jednostki organizacyjne lub przedsiębiorcy odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisani do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 733), a nie np. decyzje administracyjne wydane w sprawie skarżącej. To właśnie dlatego przedłożone orzeczenia nie posiadają charakteru konkretnych i indywidualnych rozstrzygnięć w przedmiocie konstytucyjnych wolności lub praw konstytucyjnych skarżącej.
- 3. W zażaleniu skarżąca nie zakwestionowała postanowienia Trybunału w zakresie odmowy przekazania skargi konstytucyjnej do merytorycznego rozpoznania z powodu błędnego określenia jej przedmiotu.
Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.
Postanowienie
z dnia 4 lutego 2025 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] sp. z o.o. o zbadanie zgodności:
- 1) art. 6 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469) w zakresie, w jakim „pozwalają radzie gminy na określenie górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości z pokrzywdzeniem przedsiębiorców wykonujących usługi na ich rzecz, a także w takim zakresie, w jakim pozwalają radzie gminy na określenie ich bez przeprowadzenia jakiejkolwiek procedury ustalenia ich przy wyważeniu interesów tych przedsiębiorców i właścicieli nieruchomości”, z art. 5, art. 7, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1, art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
- 2) art. 6 ust. 2 i 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zakresie, w jakim „interpretacja tych przepisów wskazuje na to, że ustalone górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości nie stanowią przedmiotu kontroli przez sądy administracyjne”, z art. 5, art. 7, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji;
- 3) uchwał Rady Miejskiej w K. z 21 kwietnia 2022 r. nr […] i 17 sierpnia 2022 r. nr […] w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, w zakresie, w jakim ustalają górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości, z art. 5, art. 7, art. 20, art. 22, art. 32 ust. 1, art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji,
postanawia:
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 kwietnia 2024 r. (data nadania) […] sp. z o.o. (dalej:
skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następujących stanów faktycznych.
Skarżąca (świadcząca usługi w zakresie odbioru i przetwarzania odpadów) zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. dwie uchwały Rady Miejskiej w K. w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (tj. z 21 kwietnia 2022 r., nr […] i 17 sierpnia 2022 r., nr […]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokami z 9 grudnia 2022 r. (sygn. akt […]) i 10 maja 2023 r. (sygn. akt […]) oddalił skargi na powyższe uchwały. Skargi kasacyjne oddalił natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z 28 września 2023 r. (sygn. akt […]) i 5 grudnia 2023 r. (sygn. akt […]).
Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane w skardze jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostały doręczone skarżącej odpowiednio 23 stycznia i 29 marca 2024 r. 5
Skarżąca zarzuciła, że zakwestionowane w skardze przepisy naruszają zasady zrównoważonego rozwoju, legalizmu i równości, a także wolność działalności gospodarczej i prawo dostępu do sądu.
Trybunał ustalił, że skarżąca, 15 maja 2024 r. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. Obecnie prowadzi działalność w formie spółki akcyjnej ([…] S.A. nr […]).
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.
Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie.
Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub inny organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.
W związku z tym przepisy u.o.t.p.TK zobowiązują skarżącego m.in. do dołączenia orzeczenia wydanego na podstawie kwestionowanego przepisu, rozstrzygającego ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji (art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK). Orzeczenie to musi posiadać zatem charakter konkretnego i indywidualnego rozstrzygnięcia w przedmiocie praw lub wolności konstytucyjnych, których naruszenie zarzuca się w skardze konstytucyjnej. Będący jego podstawą przepis (ustawy lub innego aktu normatywnego) musi być natomiast źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą konstytucyjną (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK).
Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wskazane przez skarżącą, jako orzeczenia ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2023 r. (sygn. akt […]) i 5 grudnia 2023 r. (sygn. akt […]) nie spełniają powyższych warunków.
Należy zauważyć, że orzeczenia te nie rozstrzygają o konkretnych wolnościach lub prawach skarżącej, jak również nie nakładają na nią żadnych obowiązków, które godziłyby w przysługujące jej wolności lub prawa. Ich przedmiotem, a także przedmiotem poprzedzających je wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. była jedynie ocena legalności działania Rady Miejskiej w K., a więc kontrola, czy nie doszło do naruszenia przepisów prawa przy podejmowaniu generalnych aktów normatywnych w postaci uchwał określających górne stawki opłat za wywóz odpadów komunalnych (por. postanowienia TK z: 3 kwietnia 2001 r., sygn. Ts 33/01, OTK ZU nr 4/2001, poz. 117 oraz 4 czerwca 2020 r., sygn. Ts 14/19, OTK ZU B/2023, poz. 51).
Trybunał zauważa także, że dołączone do skargi orzeczenia nie zostały wydane na podstawie zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej uchwał. Akty te, co podkreślono wyżej, były przedmiotem oceny sądów administracyjnych, a nie podstawą ich orzekania. Przepisem mającym znaczenie dla postępowań zakończonych wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2023 r. i 5 grudnia 2023 r. był zaskarżony przez skarżącą art. 6 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 399; dalej: ustawa o czystości i porządku w gminach). To w oparciu o ten przepis, a nie o zakwestionowane w skardze uchwały stwierdzono, że ustalenie przez Radę Miejską w K. górnej stawki opłat z tytułu zagospodarowania odpadami komunalnymi nie miało znamion dowolności, a zatem było zgodne z obowiązującym prawem.
Skoro przedstawione wraz ze skargą konstytucyjną wyroki nie rozstrzygają o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącej, to zakwestionowany w niej art. 6 ust. 2 i 4 ustawy o czystości i porządku w gminach nie był źródłem ich naruszenia.
Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że analizowana skarga nie spełnia przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w art. 53 ust. 1 pkt 1 i art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK.
Powyższe okoliczności są, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, podstawami odmowy nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu.
W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.
POUCZENIE 19
Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.