Uzasadnienie
Rada Gminy Ustronie Morskie (dalej: wnioskodawca) wystąpiła 6 maja 2024 r. (data nadania) do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia.
Wnioskodawca zakwestionował konstytucyjność art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 8 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1383, ze zm.;
dalej: kwestionowana ustawa), regulującego termin składania wniosków o świadczenie pieniężne dla obywateli, którzy pomagają obywatelom Ukrainy. Wnioskodawca wyjaśnił, że termin ten jest regulowany przez dwa sprzeczne ze sobą przepisy: art. 8 ust. 2 kwestionowanej ustawy oraz art. 13 ust. 1e ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, ze zm.; dalej: ustawa o pomocy). Zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 kwestionowanej ustawy wniosek o świadczenie pieniężne za zapewnienie zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy obejmujący okres, w którym zapewniano zakwaterowanie i wyżywienie obywatelowi Ukrainy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, składa się w terminie do dnia 31 lipca 2022 r. Natomiast art. 13 ust. 1e ustawy o pomocy stanowi, że wniosek o świadczenie pieniężne składa się w ciągu miesiąca od ostatniego dnia okresu objętego wnioskiem.
Wnioskodawca wskazał, że taka sytuacja prowadzi do uregulowania terminu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego dyspozycją dwóch sprzecznych ze sobą przepisów. Podniósł, że sprzeczności tej nie da się wyeliminować, nawet stosując różne sposoby wykładni, ponieważ jeden ze wskazanych przepisów opiera swoją konstrukcję na początku okresu objętego wnioskiem, a drugi na jego końcu. W efekcie powstaje „chaos prawny”, do którego nie powinno dojść w demokratycznym państwie prawa.
Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 2 sierpnia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawcy 9 sierpnia 2024 r.) wnioskodawca został wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku przez doręczenie protokołu z posiedzenia organu wnioskodawcy pozwalającego stwierdzić, że uchwała Rady Gminy Ustronie Morskie nr LXXII/564/2024 z 22 lutego 2024 r. została podjęta zgodnie z przepisami prawa.
We wniesionym do Trybunału 14 sierpnia 2024 r. (data nadania) piśmie procesowym wnioskodawca ustosunkował się do powyższego zarządzenia przesyłając uchwałę.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) wniosek złożony przez podmiot, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji, podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny w składzie jednego sędziego bada, czy wniosek spełnia wymagania przewidziane w art. 191 ust. 2 Konstytucji oraz przepisach u.o.t.p.TK. Ponadto wstępne rozpoznanie zapobiega nadaniu dalszego biegu wnioskowi m.in. w sytuacji, gdy postępowanie wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym podlegałoby umorzeniu z powodu utraty przez akt normatywny w zakwestionowanym zakresie mocy obowiązującej przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał (art. 59 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK).
Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początkowej fazie postępowania – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania (por. postanowienie TK z 4 grudnia 2025 r., sygn. Tw 5/24, OTK ZU B/2026, poz. 26).
Wnioskodawca zakwestionował art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 8 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1383, ze zm.) w zakresie, w jakim jest on bezpośrednio sprzeczny z art. 13 ust. 1e ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, ze zm.; dalej: ustawa o pomocy).
Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że art. 13 ust. 1e ustawy o pomocy został uchylony 1 lipca 2024 r. przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 854), a więc po upływie niecałych dwóch miesięcy od złożenia analizowanego wniosku do Trybunału. Tym samym wskazana przez wnioskodawcę sprzeczność została już wyeliminowana z systemu prawnego.
W sprawie zachodzi zatem przewidziana w art. 59 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK okoliczność utraty mocy obowiązującej przedmiotu kontroli, skutkująca koniecznością umorzenia postępowania. Nie znajduje przy tym zastosowania przesłanka warunkująca zasadność badania konstytucyjności nieobowiązującego aktu normatywnego określona w art. 59 ust. 3 u.o.t.p.TK (przypadki, w których wydanie orzeczenia jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw), dotyczy ona bowiem jedynie postępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną (por. postanowienie TK z 4 grudnia 2025 r., sygn. Tw 5/24, OTK ZU B/2026, poz. 26).
W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.