- Wydany
- 14 stycznia 2003 r.
- Sąd
- Trybunał Konstytucyjny
- Sprawa
- w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją może wystąpić ogólnokrajowy organ związków zawodowych. Oznacza to, po pierwsze, że nie każdy związek zawodowy ma legitymację do występowania z takimi wnioskami do Trybunału; po drugie, nie każdy organ związku zawodowego obejmującego swoim zasięgiem działania całe terytorium kraju może zainicjować procedurę wystąpienia z wnioskiem w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją. Ocena, który ogólnokrajowy organ ma prawo wystąpić z wnioskiem do Trybunału powinna być dokonana na podstawie statutu związku (por. postanowienie TK z 10 lipca 2002 r., sygn. Tw 12/02). w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm. W tym świetle Trybunał musi stwierdzić, że badany wniosek pochodzi od podmiotu nieuprawnionego. Stanowi to samoistną przesłankę odmowy nadania jemu dalszego biegu.
Sentencja
- art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz o zmianie ustawy o uposażeniu byłego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 160, poz. 1065) oraz
- art. 5a ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. Nr 20, poz. 101 ze zm.) z art. 68 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi. W dniu 30 października 2002 r. wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Zarządu Krajowego Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy o stwierdzenie zgodności art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz o zmianie ustawy o uposażeniu byłego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 160, poz. 1065) oraz art. 5a ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. Nr 20, poz. 101 ze zm.) z art. 68 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 19 listopada 2002 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych poprzez doręczenie 5 egzemplarzy oryginału lub uwierzytelnionego odpisu uchwały Nr 1/VIII/2002 Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy, z którego wynikałoby, że uchwała została podjęta w trybie i składzie określonym w statucie Związku. W dniu 2 grudnia 2002 r. zostało dostarczone do Trybunału Konstytucyjnego pismo, w którym wnioskodawca odniósł się do stwierdzonych przez Trybunał braków formalnych. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Ogólnokrajowy organ związku zawodowego może, na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji, wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodności norm. Tak określona legitymacja do kierowania wniosku do Trybunału Konstytucyjnego została – w porównaniu z uprawnieniem podmiotów wymienionych w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji – ograniczona w ten sposób, że przedmiotem wniosku mogą być tylko przepisy dotyczące spraw objętych zakresem działania związku zawodowego (art. 191 ust. 2 Konstytucji). Trybunał wielokrotnie podkreślał konieczność ścisłego rozumienia pojęcia „zakres działania” podmiotów określonych w art. 191 ust. 1 pkt 3-5. Przyznanie im uprawnienia do występowania z wnioskiem o dokonanie abstrakcyjnej kontroli norm ma bowiem charakter wyjątku i interpretowanie go rozszerzająco byłoby niedopuszczalne (por. m.in. postanowienia TK z: 28 czerwca 2000 r., sygn. U 1/00; 10 lipca 2002 r., sygn. Tw 12/02; lub 25 września 2002 r., sygn. Tw 44/02). Interpretując art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji w odniesieniu do ogólnokrajowych organów związku zawodowego trzeba wziąć pod uwagę, że przyznanie im legitymacji do wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego nie ma na celu stworzenia uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych stowarzyszeń i zrzeszeń, ale przyznanie instrumentu umożliwiającego realizowanie przypisanej im ustrojowej funkcji. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) związek zawodowy jest powołany do reprezentowania i obrony godności, praw, interesów zawodowych i socjalnych ludzi pracy (art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 4 ustawy o związkach zawodowych). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego związek zawodowy może wystąpić z wnioskiem o dokonanie abstrakcyjnej kontroli norm tylko wtedy, gdy kwestionuje przepisy bezpośrednio dotyczące tak określonej sfery jego aktywności. W myśl art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego Badając wniosek Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy Trybunał Konstytucyjny analizował w pierwszym rzędzie, czy pochodzi on od uprawnionego podmiotu. Uchwałę o wystąpieniu z wnioskiem do Trybunału podjęło Prezydium Zarządu Krajowego Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy. Zgodnie z § 19 pkt 1 statutu Związku do reprezentowania Związku wobec władz i organów administracji państwowej upoważniony jest Zarząd Krajowy. Statut nie przewiduje takiej kompetencji w stosunku do Prezydium Zarządu Krajowego. Należy zatem uznać, że Prezydium nie jest uprawnione do reprezentowania Związku wobec organów władzy państwowej, a w konsekwencji nie może kierować do Trybunału Konstytucyjnego wniosku Na marginesie powyższych rozważań Trybunał pragnie zasygnalizować jeszcze jeden problem. Przepis § 19 statutu przewiduje, że do zakresu działania Zarządu Krajowego należy „bieżące reprezentowanie Związku w Kraju wobec władz, organów administracji państwowej”. Zdaniem Trybunału występowanie z wnioskiem o dokonanie abstrakcyjnej kontroli norm nie należy do „bieżącego reprezentowania” jakiegokolwiek podmiotu, określonego w art. 191 ust. 1 pkt 3-5. W tym świetle nie jest wykluczone, że do wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego uprawniony byłby jedynie Krajowy Związek Delegatów OZZL. Należy również stwierdzić, że pismo nadesłane w odpowiedzi na zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 19 listopada 2002 r. nie uzupełniło braków formalnych wniosku. Nie pozwala ono stwierdzić, że uchwała Prezydium Zarządu Krajowego OZZL Nr 1/VIII/2002 została podjęta w składzie i trybie określonym w statucie Związku. Trybunał pragnie ponadto zauważyć, że wniosek OZZL nie spełnia wymogu określonego w art. 191 ust. 2 Konstytucji RP. Zakres działania OZZL jest wyznaczony przez postanowienia ustawy o związkach zawodowych. Zgodnie z art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 4 tej ustawy należy do niego obrona praw oraz interesów zawodowych i socjalnych lekarzy. W sposób oczywisty uprawnienia osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe nie należą do zakresu działania Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
r.
Ewa Łętowska po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Zarządu Krajowego Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy o stwierdzenie zgodności: