Uzasadnienie
W dniu 29 marca 2016 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Komisji Krajowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (dalej: KK NSZZ, wnioskodawca) o zbadanie zgodności: § 2 ust. 4 pkt 1, § 3, § 4 ust. 7 i 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 października 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U.1628; dalej: rozporządzenie zmieniające) oraz § 2 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U.1400, ze zm., dalej: rozporządzenie) z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 32 Konstytucji, art. 59 ust. 4 Konstytucji w zw. z art. 2 Konwencji (nr 87) dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych, przyjętej w San Francisco dnia 9 lipca 1948 r. (Dz.U.1958.29.125 zał.; dalej: Konwencja) i art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U.2015.1881; dalej: ustawa o związkach zawodowych).
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.263; dalej: ustawa o TK) wniosek złożony przez podmiot, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji, Prezes Trybunału kieruje do wstępnego rozpoznania w celu rozstrzygnięcia, czy spełnia wymagania warunkujące nadanie mu dalszego biegu. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny w składzie trzech sędziów bada, czy wniosek odpowiada wymogom formalnym (art. 61 i art. 62 ustawy o TK), czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK), a w szczególności, czy pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Ponadto, wstępne rozpoznanie zapobiega nadaniu biegu wnioskowi w sytuacji, gdy postępowanie wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym podlegałoby umorzeniu z powodu zbędności lub niedopuszczalności wydania orzeczenia (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK), a także, jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia (art. 77 ust. 4 pkt 5 ustawy o TK). Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początkowej fazie postępowania – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.
2. Zgodnie z art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy o TK do wniosku składanego przez podmiot, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji dołącza się uchwałę, stanowiącą podstawę wystąpienia z wnioskiem i określające przedmiot oraz wzorzec kontroli.
Tryb podjęcia uchwały regulują właściwe przepisy (np. statut), treść podjętej uchwały zostaje zaś zapisana w protokole z posiedzenia tego organu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Trybunału uchwała ogólnokrajowego organu związku zawodowego w sprawie wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego stanowi conditio sine qua non wszczęcia postępowania z inicjatywy tego podmiotu (zob. też postanowienie TK z 1 lipca 2010 r., sprawa Tw 10/10, OTK ZU nr 4/B/2010, poz. 243). Ponadto, treść uchwały i wniosku musi cechować minimalna zbieżność, która obejmuje wskazanie kwestionowanego przepisu (przedmiot kontroli), wyrażenie woli wyeliminowania tego przepisu z porządku prawnego oraz sformułowanie zarzutu niezgodności z przepisem aktu normatywnego o wyższej mocy prawnej (wzorzec kontroli).
- 3. Uchwała może zawierać także dodatkowe postanowienia dotyczące sposobu jej wykonania, w szczególności wskazywać inny podmiot (np. pełnomocnika) zobligowany przez ogólnokrajowy organ związku zawodowego do sporządzenia lub podpisania wniosku, złożenia go oraz reprezentowania wnioskodawcy w postępowaniu przed Trybunałem. Nie ulega przy tym wątpliwości, że powierzenie wykonania takiej uchwały konkretnie określonemu podmiotowi nie wpływa na ocenę legitymacji procesowej wnioskodawcy, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji, gdyż w dalszym ciągu tylko ogólnokrajowy organ związku zawodowego jest uprawniony do zainicjowania hierarchicznej kontroli zgodności norm, tzn. wyznaczenia zakresu zaskarżenia.
- 4. Trybunał Konstytucyjny podkreśla również, że raz wykonana (skonsumowana) uchwała w sprawie wystąpienia z wnioskiem nie może stanowić podstawy prawnej kolejnego wniosku, nawet skierowanego do Trybunału przez ten sam podmiot. Każde (następne) zainicjowanie postępowania przed Trybunałem wymaga dla swojej skuteczności odrębnej („nowej”) uchwały, w której uprawniony podmiot wyrazi (ponownie) wolę wystąpienia z wnioskiem (por. postanowienia TK z 21 listopada 2007 r., sprawa Tw 32/07, OTK ZU nr 2/B/2008, poz. 46 oraz 19 lutego 2008 r., sprawa Tw 42/07, OTK ZU nr 1/B/2008, poz. 5).
- 5. W ramach niniejszego postępowania wnioskodawca doręczył uchwałę nr 35/15 Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” z 22 października 2015 r. Uchwały tej nie można jednak uznać za podstawę prawną wniosku złożonego do Trybunału Konstytucyjnego w rozpatrywanej sprawie.
- 5.1. Trybunał Konstytucyjny ustalił, że uchwała nr 35/15 Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” z 22 października 2015 r. została wskazana jako podstawa złożonego przez NSZZ „Solidarność” wniosku, który wpłynął do Trybunału 2 listopada 2015 r. Związek Zawodowy NSZZ „Solidarność” domagał się (w uchwale i we wniosku) zbadania zgodności § 2 ust. 4 pkt 1, § 3, § 4 ust. 7 i 8 rozporządzenia zmieniającego oraz § 2 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 32 Konstytucji, a także z art. 59 ust. 4 Konstytucji w zw. z art. 2 Konwencji i art. 1 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych. Wniosek ten zainicjował postępowanie w sprawie Tw 26/15 i był przedmiotem rozpoznania wstępnego. Postanowieniem z 16 marca 2016 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania temu wnioskowi dalszego biegu.
- 5.2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skoro uchwała nr 35/15 stanowiła podstawę prawną wniosku skierowanego przez NSZZ „Solidarność” do Trybunału w sprawie Tw 26/15, to tym samym wola skontrolowania wskazanych w niej przepisów z powołanymi wzorcami została wykonana. W konsekwencji uchwała z 22 października 2015 r. uległa skonsumowaniu i z tego względu nie może zostać uznana za podstawę prawną kolejnego (sporządzonego 24 marca 2016 r.) wniosku NSZZ „Solidarność”.
- 5.3. Mając na względzie powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” nie podjęła uchwały w sprawie wystąpienia z wnioskiem, który wpłynął do Trybunału 29 marca 2016 r. Brak uchwały, w której ogólnokrajowy organ związku zawodowego wyraża wolę wszczęcia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie hierarchicznej kontroli zgodności norm, rozstrzyga o niedopuszczalności wydania orzeczenia, co uzasadnia odmowę nadania wnioskowi dalszego biegu (art. 77 ust. 3 pkt 4 w zw. z art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy o TK).
- 6. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił odmówić nadania wnioskowi dalszego biegu.