Orzeczenie NSA w Warszawie (przed reformą) z 7 lipca 1997 r., FPK 12/97

Sprawa

w sprawie z odwołania Zakładów Energetycznych (...) od decyzji Prezydenta Miasta (...) w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od nieruchomości za 1995 i 1996 r. Czy wartość początkowa budowli stanowiąca podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./ powinna być ustalona dla jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, jako wartość tej budowli określona w dacie jej wytworzenia lub nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe przekształcone w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, bez uwzględnienia aktualizacji tej wartości, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 stycznia 1995 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 7 poz. 34 ze zm./. podjął następującą uchwałę:

Rozpoznanie

pytania prawnego pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) o następującym brzmieniu:

Teza

Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytania prawne.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Przedstawione do rozstrzygnięcia pytanie prawne zmierza w istocie do uzyskania odpowiedzi co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy rozpoznawanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 24 marca 1997 r. FPK 2/97 /dotychczas nie opublikowana/ wyjaśnił, że tak ujęte pytanie nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./.

Z treści tego przepisu bowiem wynika, że przedmiotem pytania prawnego powinno być zagadnienie prawne związane ze stosowaniem konkretnego aktu normatywnego, a więc ze sposobem rozumienia tego aktu, znaczeniem użytych w nim określeń lub sformułowań. Przyjęta zatem w ustawie konstrukcja pytań prawnych wymaga, aby przedmiotem pytania było zagadnienie prawne ujęte w sposób ogólny. Odstąpienie od tej zasady i ograniczenie się do "zapytania" co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy zawisłej w postępowaniu przed samorządowym kolegium odwoławczym nie spełnia powyższych warunków; nie może ono wchodzić w rachubę także z tego powodu, że prowadziłoby w istocie do zastąpienia przez sąd administracyjny organu odwoławczego, co nie tylko naruszałoby przewidziany Kodeksem postępowania administracyjnego tok kontroli instancyjnej, lecz praktycznie pozbawiałoby stronę prawa skargi do sądu. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznający przytoczone na wstępie pytanie prawne podziela w całości taką wykładnię art. 22 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych.

Z pytania prawnego pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że wątpliwość Kolegium Odwoławczego dotyczy pośrednio także kwestii mocy wiążącej uchwały Trybunału Konstytucyjnego zawierającej powszechnie obowiązującą wykładnię ustaw, a w szczególności tego, czy moc wiążąca charakteryzuje także uzasadnienie tej uchwały. Pomijając to, że powyższa wątpliwość nie dotyczy aktu normatywnego mającego zastosowanie w sprawie rozpoznawanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w związku z czym nie może być przedmiotem pytania Kolegium /o czym wyżej/, należy zauważyć, iż odnosi się ona do kwestii, która jest jednoznacznie pojmowana zarówno w doktrynie /por. L.Garlicki: Glosa do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1986 r. Państwo i Prawo 1986 z. 9 str. 135/, jak i w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego /por. np. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 stycznia 1988 r. U 1/87 - OTK 1988 poz. 9/. Nie budzi bowiem wątpliwości, że moc wiążącą ma ustalona przez Trybunał wykładnia, a nie jej uzasadnienie. Podkreślenia jednak wymaga, że uzasadnienie uchwały, podobnie jak uzasadnienie innych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, zawiera oficjalną wykładnię ustaw, wprawdzie pozbawioną mocy bezpośrednio wiążącej, ale pochodzącą od organu powołanego z mocy przepisów konstytucyjnych /art. 33a ust. 1 Przepisów Konstytucyjnych, utrzymanych w mocy art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym - Dz.U. nr 84 poz. 426 ze zm./ do dokonywania wykładni prawa. Wykładnia ta dostarcza wskazania co do rozumienia spornych lub wątpliwych kwestii konstytucyjnych, a ponadto zapowiada prawdopodobny kierunek orzecznictwa Trybunału. Powyższe walory i cechy tej wykładni dostrzegają sądy i inne organy, które z reguły stosują ją przy rozstrzygnięciach konkretnych spraw.

Nawiązując do powołanej już uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 1997 r. należy zauważyć, że sformułowana w motywach uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 maja 1996 r. /W 2/96/ wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, została dokonana w związku z zastrzeżeniem Trybunału co do konstytucyjności tego przepisu. Analiza "sentencji" tej uchwały oraz tego fragmentu jej uzasadnienia, który zawiera wspomnianą wyżej wykładnię art. 4 ust. 1 pkt 2 prowadzi do wniosku, iż powyższa wypowiedź Trybunału Konstytucyjnego nie wyklucza możliwości dokonania przez Trybunał oceny konstytucyjności tego przepisu, w ramach pytań prawnych do Trybunału, a więc procedury, która może być podjęta również z inicjatywy pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego /art. 22 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych/.

Z wyżej podanych powodów orzeczono jak w sentencji.