Uzasadnienie
Pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.-G. uchwałą z dnia 11 kwietnia 2001 r. (...) na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne przedstawione w sentencji.
Pytanie to zostało postawione w związku z następującym stanem faktycznym:
Wnioskiem z dnia 30 listopada 2000 r. Syndyk Masy Upadłości Dolnośląskich Zakładów Odlewniczych Przedsiębiorstwa Państwowego w Sz. wystąpił do Burmistrza Gminy i Miasta Sz. o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za okres od dnia 1 lipca 1999 r. do dnia 31 stycznia 2000 r. Powyższy wniosek Syndyk motywował trudną sytuacją przedsiębiorstwa nie prowadzącego działalności gospodarczej i pokrywaniem kosztów postępowania jedynie ze środków uzyskiwanych ze sprzedaży materiałów i wyposażenia. Wskazał, że dotychczasowe przedsiębiorstwo zostało podzielone na szereg działek i jednostek, które w przyszłości będą mogły funkcjonować samodzielnie, jednakże sprzedaż ich następuje wolno. Spowodowało to powstanie zaległości podatkowej oraz zadłużenia względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Środowiska i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, grożących umorzeniem postępowania upadłościowego.
Burmistrz Gminy i Miasta Sz. decyzją z dnia 31 stycznia 2001 r. odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za okres od 1 lipca 1999 r. do 31 stycznia 2000 r. w kwocie 78.776.80 zł, albowiem umorzenie zaległości oznaczałoby rezygnację z należnych świadczeń z nieuzasadnioną korzyścią dla innych wierzycieli, co nie leży w interesie publicznym. Interes podatnika jako przesłanka do umorzenia zaległości nie może pozostawać w kolizji z interesem publicznym. Organ pierwszej instancji zauważył również, że w IV kwartale 2000 r. dochody ze sprzedaży majątku upadłego przewyższyły wydatki o kwotę 102.870,24 zł, zatem Syndyk mógł uiścić przynajmniej część zaległości.
W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.-G. Syndyk wniósł o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ i art. 203-206 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe /t.j. Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./. Strona skarżąca podkreśliła, że organ pierwszej instancji przekroczył granice uznania administracyjnego, bowiem z art. 67 Ordynacji podatkowej nie można wysunąć wniosku o ograniczeniu interesu podatnika interesem publicznym.
Zdaniem odwołującego się brak jest podstaw prawnych do uznania, że zobowiązania podatkowe są uprzywilejowane w stosunku do wszystkich innych zobowiązań. Strona skarżąca wskazała również, że uzyskane przychody ze sprzedaży mienia nie wystarczają na obsługę kosztów postępowania, zobowiązań podatkowych i wpłat na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, przy czym na poczet zaległości podatkowych w okresie upadłości, uiściła kwotę 37.000 zł.
Skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.-G. rozpoznając odwołanie w dniu 5 kwietnia 2001 r. zwrócił się do pełnego składu tego Kolegium o wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem prawnym czy wniosek syndyka masy upadłości o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości powstałej w okresie upadłości traktować należy jak wniosek przedsiębiorcy, rozpatrywany przy uwzględnieniu art. 67 par. 1 a Ordynacji podatkowej. Skład orzekający Kolegium wskazał, że zgodnie z art. 67 par. 1a Ordynacji podatkowej, umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę na wniosek podatnika będącego przedsiębiorcą następuje zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców /Dz.U. nr 60 poz. 704/. Podatnik jest przedsiębiorstwem państwowym w upadłości. Skład orzekający Kolegium powziął wątpliwość prawną, czy przedsiębiorstwo w upadłości jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej /Dz.U. nr 101 poz. 1178/, albowiem głównym celem działania syndyka jest likwidacja majątku masy upadłości, a nie wykonywanie działalności gospodarczej.
Pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.-G. podzielając wniosek składu orzekającego oraz jego uzasadnienie podjął uchwałę, którą postanowił zwrócić się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o udzielenie odpowiedzi na przedstawione pytanie. Uchwałę podpisali wszyscy członkowie Kolegium.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./, Kolegium w pełnym składzie może wystąpić do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem prawnym, jeżeli od odpowiedzi na nie zależy rozstrzygnięcie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że może udzielić odpowiedzi na pytanie prawne samorządowego kolegium odwoławczego tylko wówczas, gdy przedmiotem takiego pytania, przy zachowaniu wszelkich innych prawem przewidzianych warunków, będzie potrzeba objaśnienia w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym treści przepisu, który ma zastosowanie w tym postępowaniu i determinuje rozstrzygnięcie sprawy /uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 27 listopada 1995 r., VI SA 16/95 - ONSA 1996 Nr 2 poz. 52 i z dnia 15 lipca 1996 r., OPK 15/96 - ONSA 1997 Nr 1 poz. 12/. Podobne stanowisko zajmuje doktryna /R. Hauser, A. Kabat, Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego - zagadnienia wybrane Państwo i Prawo 1999 z. 1 str. 3, T. Woś, Postępowanie Sądowoadministracyjne, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1999, str. 89-90/. Tymczasem w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z.-G. błędnie uznało, że dla rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości z dnia 30 listopada 2000 r. możliwe jest zastosowanie procedury przewidzianej w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców /Dz.U. nr 60 poz. 704/ w związku z art. 67 par. 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Przywołany wyżej przepis stanowi, że umarzanie zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę na wniosek podatnika będącego przedsiębiorcą następuje zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców.
Zarówno cytowany przepis, jak i ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowania pomocy publicznej dla przedsiębiorców, weszły w życie w dniu 1 stycznia 2001 r. Jednakże zgodnie z art. 46 tej ustawy, postępowanie w przedmiocie udzielenia pomocy rozpoczęte przed dniem wejścia w życie ustawy toczy się według przepisów obowiązujących w dniu wszczęcia tego postępowania. Jedną z form pomocy jest umorzenie zaległości podatkowej /art. 4 pkt 1 lit. "e"/ ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r./.
Zgodnie z art. 165 Ordynacji podatkowej, wszczęcie postępowania następuje na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu. W niniejszym przypadku wniosek o umorzenie zaległości podatkowej został doręczony organowi podatkowemu w dniu 1 grudnia 2000 r., a zatem przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Tym samym ustawa ta nie mogła mieć zastosowania jako podstawa rozstrzygnięcia wniosku, doręczonego organowi w okresie sprzed wejścia jej w życie.
Dodatkowo zwrócić można uwagę na uchybienia Samorządowego Kolegium odwoławczego w Z.-G. w związku z obowiązkiem należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwałach pięciu sędziów z dnia 14 grudnia 1998 r. FPK 15/98 /Prokuratura i Prawo 1999 nr 5 poz. 53/ i z dnia 31 sierpnia 1998 r. FPK 4/98 /ONSA 1999 Nr 1 poz. 12/ wskazywał, że przedstawiając pytanie prawne, kolegium ma ustawowy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Treść pytania prawnego musi znajdować uzasadnienie w niewadliwie zebranym i ocenionym materiale dowodowym. Tymczasem w niniejszej sprawie pozostaje niewyjaśniona kwestia, której nie można a priori uznać za nieistotną, a mianowicie, czy syndyk masy upadłości prowadził przedsiębiorstwo upadłego. Syndyk w toku postępowania twierdził, że z postanowienia z dnia 29 czerwca 1999 r. wynika brak zgody na prowadzenie przedsiębiorstwa. Postanowienie to dotyczyło jednak ogłoszenia upadłości i z zasady nie zawiera się w nim zgody Sądu na dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa.
Zgodnie z art. 114 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe /t.j. Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./ na prowadzenie przedsiębiorstwa upadłego w ciągu trzech miesięcy od daty ogłoszenia upadłości nie jest wymagana zgoda sądu. Dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa wymaga zgody sądu lub rady wierzycieli /art. 114 i art. 131 par. 1 prawa upadłościowego/.
Z akt sprawy wynika, że Syndyk prowadzi sprzedaż materiałów, usług, wyrobów, środków trwałych, od których odprowadzany jest podatek od towarów i usług, jednakże ze sprawozdania F-01 i informacji o dochodach z dnia 26 stycznia 2001 r. nie wynika jednoznacznie, czy są to działania związane z dalszym prowadzeniem przedsiębiorstwa, czy też jedynie z likwidacją majątku masy.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ podjął uchwałę o odmowie udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.