Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] Minister Kultury utrzymał mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] nakazującą T. W. i W. W. właścicielom i użytkownikom obiektu zabytkowego zespołu dworsko – parkowego w T. Gmina W., przywrócenie do stanu poprzedniego tj. sprzed montażu ślusarki aluminiowej oraz rolet zewnętrznych dworu w T. we własnym zakresie i na koszt własny poprzez: demontaż ślusarki aluminiowej w otworach okiennych i w otworach wejściowych na balkony i taras oraz demontaż rolet zewnętrznych, założonych w otworach okiennych usytuowanych na parterze od strony południowej, a także w otworach wejściowych prowadzących na taras, z terminem wykonania prac do dnia 31 grudnia 2003 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zespół dworsko – parkowy w T. objęty jest prawną ochrona konserwatorską na podstawie wpisu do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] czerwca 1978 r. pod numerem rejestracyjnym [...]. Z faktu tego wynika obowiązek uzyskania przez właściciela zezwolenia konserwatorskiego na wykonanie prac konserwatorskich przy obiekcie, stosownie do przepisu art. 27 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury. Konsekwencją braku wywiązania się z ww. obowiązku może być wydanie przez organ konserwatorski nakazu przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego, stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 27 ustawy o ochronie dóbr kultury bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wolno zabytków przerabiać, odnawiać, rekonstruować, zabudowywać, odbudowywać, zdobić, uzupełniać, rozkopywać ani dokonywać żadnych innych zmian. Celem ochrony zabytków jest m.in. zapewnienie im warunków trwałego zachowania. W przypadku konieczności wymiany okien jedynym rozwiązaniem dopuszczalnym ze stanowiska konserwatorskiego jest odtworzenie w drewnie cech charakterystycznych oryginalnej stolarki, a więc kształtu, proporcji oraz formy samego otworu okiennego, na którą składa się podział kwater, rodzaj, kształt i wielkość poszczególnych szybek i profili. Ze względu właściwość materiału. Jedynie drewno pozwala na odtworzenie charakterystycznych cech dworskiego okna. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ dokonał porównania walorów okien wykonanych z drewna z oknami wykonanymi z PCV. W konkluzji stwierdzono, że wykonanie okien w konstrukcji skrzynkowej jest niemożliwe z PCV. Materiał ten nie pozwala na odtworzenie kwater i profili. Okna wykonane z PCV sprzyjają zawilgoceniu obiektu, ograniczają wentylację zabytkowych pomieszczeń a także charakteryzują się mniejsza odpornością przeciwpożarową.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli W. W. i T. W. domagając się jej uchylenia. W skardze podnieśli, że Wojewódzki Konserwator Zabytków nie ustosunkował się do wniosków w sprawie zmiany i usankcjonowania istniejącego stanu stolarki okiennej. Wydana decyzją sprzeczna jest z zasadami współżycia społecznego, gdyż jej wykonanie spowoduje zniszczenie już odbudowanego obiektu i pozbawi skarżących miejsca zamieszkania. Dokonana "samowola" budowlana jak to określono w decyzji, nie narusza interesu osób trzecich, nie stanowi dla nich zagrożenia i nie zmienia ładu architektonicznego i zabudowy przestrzennej.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury podtrzymał swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż podniesiono w skardze.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustrojów sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271 z póz. zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270.).
Decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z osnowy i uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, co oznacza, że żadna z tych części oddzielnie nie może istnieć w obrocie prawnym. Wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w art. 107 kpa. Zgodnie z § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne i prawne stanowią obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Wyjaśnienie powodów zastosowania przez organ, określonego przepisu prawa, podlega kontroli w drodze administracyjnej bądź sądowej pod kątem jego prawidłowości.
Z powyższych względów nie można utrzymać w mocy decyzji, której rozstrzygnięcie dotyczy innego stanu prawnego i faktycznego niż opisano to w uzasadnieniu. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją.
W komparycji zaskarżonej decyzji Minister Kultury utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakazującą demontaż rolet zewnętrznych i ślusarki aluminiowej w otworach okiennych, zaś w uzasadnieniu wypowiedział się na temat formy okien w zabytkowych obiektach, które zdaniem organu zawsze powinny być wykonywane z tradycyjnego materiału jakim jest drewno, a nie z tworzywa sztucznego, co ma miejsce w rekonstruowanym przez skarżących zespole dworsko – parkowym w T. Uszło uwadze Ministra Kultury, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w L. w komparycji swojej decyzji nie zajął stanowiska w sprawie stolarki okiennej, choć w uzasadnieniu decyzji porusza kwestie związane z odstąpieniem od projektu budowlanego przez właścicieli zabytkowego obiektu w T., który to projekt zakładał wypełnienie otworów okiennych oknami skrzynkowymi drewnianymi.
W konsekwencji decyzja Ministra Kultury jest nie zrozumiała dla skarżących. Z zarzutów skargi wynika, że skarżący nie godzą się na wymianę okien plastikowych na drewniane, choć w sentencji zaskarżonej decyzji zobowiązano ich jedynie do demontażu rolet zewnętrznych i ślusarki aluminiowej.
Ponadto organ odwoławczy w wyniku odwołania, rozpoznając sprawę ponownie, niejako od nowa, powinien dogłębnie przeanalizować przesłanki materialnoprawne decyzji pierwszej instancji odnośnie ustalonego stanu faktycznego. Tego organ najwyraźniej nie uczynił w badanej sprawie, skoro nie ustosunkował się do kwestii zamontowania w zabytkowym obiekcie rolet zewnętrznych oraz ślusarki aluminiowej.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z uchybieniem przepisów art. 7, 77 § 1, 107 i 138 kpa. zaś uchybienia te nie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy wyjaśni czy treść sentencji decyzji organu pierwszej instancji znajduje odzwierciedlenie w jej uzasadnieniu oraz oceni czy ujęto w niej stwierdzone w protokole z dnia 24 sierpnia 2001 r. odstępstwa od zatwierdzonego projektu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.