Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 23 marca 1990 r., I SA 113/90

Teza

Artykuł 5 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 21 poz. 124/ wyłącza możliwość zadysponowania przez organ administracji lokalem, którego przepis ten dotyczy, na rzecz innej osoby niż wymieniona w tym artykule, na podstawie jakiegokolwiek przepisu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Ireny C. na decyzję Dyrektora Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia 4 grudnia 1989 r. w przedmiocie odmowy przydziału lokalu użytkowego i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od tego organu kwotę złotych sześć tysięcy tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Uzasadnienie

Rozpatrując ponownie, w wyniku wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 1989 r. I SA 80/89, sprawę zadysponowania lokalem użytkowym w budynku nr 45 przy ul. M. w W., Kierownik Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w W. orzekł decyzją z dnia 10 października 1989 r. nr WSL-8174-8-25/88 na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ o odmowie przydzielenia tego lokalu Irenie C. W uzasadnieniu decyzji podał, że wprawdzie Irena C. od 1982 r. prowadzi we wskazanym lokalu działalność, lokal ten jednak znajduje się w budynku stanowiącym Własność Bogusława R. O objęcie tego lokalu wystąpił syn właściciela domu, który nie ma lokalu odpowiedniego na punkt przyjmowania zamówień przy prowadzeniu działalności murarsko-malarskiej. W tej sytuacji, w związku z art. 29 ust. 2 i art. 33 prawa lokalowego, decyzja pozytywna nie mogła być wydana Irenie C. Od decyzji tej odwołała się Irena C., podając, że sporny lokal zajmowała wraz z mężem od 1970 roku na podstawie umowy cywilnej. Opuszczenie obecnie tego lokalu jest dla niej równoznaczne z utratą praw do emerytury, ponieważ brakuje jej około 1 roku do osiągnięcia trzydziestoletniego stażu pracy. W krótkim czasie nie jest w stanie uzyskać innego lokalu, wniosła więc o umożliwienie jej korzystania z lokalu do czasu nabycia praw emerytalnych, po tym bowiem terminie i tak lokal zwolni.

Odwołanie nie zostało uwzględnione i decyzją nr GKM-8172/390/89 z dnia 4 grudnia 1989 r. Dyrektor Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Wojewódzkiego w W. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji z uzasadnieniem, że z art. 29 ust. 2 prawa lokalowego wynika, iż przepisy o najmie lokali i budynków na podstawie decyzji administracyjnej nie dotyczą zabudowań i pomieszczeń gospodarczych położonych na działkach zabudowanych domami, w których zamieszkują właściciele. Właściciel domu mieszka w omawianym budynku i przeznacza sporny lokal na warsztat dla swego syna. Wobec tego brak było podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku Ireny C. W skardze na powyższą decyzję ostateczną Irena C. podała, że do emerytury brakuje jej 7 miesięcy i z chwilą uzyskania emerytury lokal i tak zwolni. Wniosła więc o umożliwienie jej korzystania ze spornego lokalu przez ten czas.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł "o jej oddalenie lub odrzucenie", nie uzasadniając jednak wniosku o odrzucenie. W kwestii oddalenia nawiązał od uzasadnienia swej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 1989 r. I SA 80/89 w tej samej sprawie zawierał dwa poglądy prawne, wiążące w sprawie organy administracji i Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 209 Kpa. W powyższym wyroku sąd wyłączył możliwość stosowania w sprawie art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ i wskazał na ewentualność zastosowania art. 36 ust. 2 tej ustawy, przy uwzględnieniu, że o lokal ubiega się także właściciel domu.

Rozpatrując sprawę ponownie, organy orzekły na podstawie art. 36 ust. 2 prawa lokalowego o odmowie przydziału spornego lokalu użytkowego Irenie C. tylko z tego powodu, że o lokal ten ubiega się syn właściciela domu. Organy więc uznały, że w sprawie miał zastosowanie art. 33 i art. 29 ust. 2 prawa lokalowego. Orzekając jednak w ten sposób, organy przeoczyły obowiązywanie art. 5 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 21 poz. 124/, który przy publikacji tekstu jednolitego prawa lokalowego w 1987 r. /Dz.U. nr 30 poz. 165/ znalazł się poza tym tekstem jednolitym, w obwieszczeniu w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego. W myśl tego art. 5 organy administracji mają obowiązek usankcjonować zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, jeżeli dotyczy to osób, które zajęły lokal lub pozostały w nim bez tytułu prawnego przed 1 sierpnia 1974 r.

W rozpoznawanej sprawie żadna ze stron nie kwestionuje faktu, że sporny lokal został wynajęty przez Bogusława R. Jerzemu C., mężowi Ireny C., przed ta datą /wymienia się daty: 1966 r. w odwołaniu Bogusława R., 1968 r. w piśmie Ireny C./, w sprawie zatem miałby zastosowanie zacytowany wyżej art. 5 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r., który - jako przepis szczególny - ma pierwszeństwo przed przepisami prawa lokalowego, co oznacza, że wyłącza możliwość zadysponowania spornym lokalem na rzecz innej osoby niż wymieniona w tym przepisie na podstawie jakiegokolwiek przepisu prawa lokalowego. Organy administracji jednak nie ustaliły, w jakim charakterze występowała Irena C. w prowadzonej przez jej męża firmie w czasie poprzedzającym dzień 1 sierpnia 1974 r. Irena C. w swym piśmie doręczonym organowi administracji w dniu 12 października 1988 r. podaje, że w zakładzie pracuje 18 lat, na własny rachunek natomiast prowadzi zakład od śmierci męża w 1982 należało więc ustalić, czy w okresie przed dniem 1 sierpnia 1974 r. Irena C. pracowała w zakładzie wraz z mężem i w jakim charakterze. Jeżeli ustalenia w tym zakresie pozwoliłyby przyjąć, że Irena C. może być uznana wraz z mężem za "osobę, która zajęła lokal" na mocy nieformalnej umowy najmu przed dniem 1 sierpnia 1974 r., byłaby objęta dyspozycja art. 5 cytowanej ustawy z dnia 16 lipca 1987 r., a zatem nie było dopuszczalne odmówienie jej, przydzielenia spornego lokalu na podstawie art. 36 ust. 2 prawa lokalowego. Jeżeli natomiast organy ustaliłyby, że Irena C. prowadzi zakład w wyniku sukcesji po zmarłym mężu dopiero od 1982 r., działanie omawianego art. 5 ustawy z dnia 16 lipca 1987 r. byłoby wyłączone, zgodnie z poglądem prawnym zawartym w wyroku z dnia 8 czerwca 1989 r. w kwestii art. 36 ust. 4 prawa lokalowego.

Brak powyższych ustaleń nie pozwalał na ocenę, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzje ostateczną na zasadzie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa, uznając, że uzupełnienie materiału dowodowego i ponowne orzeczenie o istocie sprawy może być dokonane przez organ II instancji na zasadzie art. 136 i art. 138 par. 1 Kpa. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.