Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 września 1988 r. nr GKM.VII.8174/133/88 Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia 22 sierpnia 1988 r. nr GKM-8174/55/88 o utracie - na podstawie art. 38 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ - ważność decyzji z dnia 13 kwietnia 1988 r. nr GKM.8174/25/88 przydzielającej Jerzemu R. lokal mieszkalny nr 10 przy ul. W. nr 64 a w S. W uzasadnieniu decyzji organ stopnia wojewódzkiego podał, że przydzielony Jerzemu R. lokal nie został zajęty w przepisanym prawem terminie. Celem art. 38 prawa lokalowego jest zapobieganie sytuacjom, w których przy ogólnym niedostatku mieszkań przydzielony lokal pozostawałby faktycznie nie zajęty przez stosunkowo długi czas. Trzydziestodniowy termin, w którym powinno nastąpić zajęcie lokalu, jest terminem ustawowym, wprowadzonym normą dyspozytywną, a więc zajęcie lokalu może nastąpić tylko w tym terminie, chyba że wchodzą w grę okoliczności nie zawinione przez najemcę.
Jeżeli lokal nie został we wspomnianym terminie zajęty z winy najemcy, decyzja traci ważność. Artykuł 38 prawa lokalowego wprowadza domniemanie na niekorzyść najemcy, że niezajęcie lokalu w ciągu 30 dni nastąpiło z jego winy. Na najemcy spoczywa ciężar dowodu, że nie zajął lokalu z przyczyn od siebie niezależnych. Jerzy R. nie wskazał takiego dowodu.
Omówioną wyżej decyzję Jerzy R. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że jej wykonanie powinno być wstrzymane do czasu zakończenia sprawy przydziału lokalu mieszkalnego nr 10 przy ul. W. nr 64a w S. Na ostateczną decyzję w tej sprawie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, która nie została jeszcze rozpoznana. Tymczasem zamiana lokalu jest "nietypowa", gdyż nie uwzględniono uprawnienia do dodatkowej powierzchni mieszkalnej.
W odpowiedzi na skargę organ administracji państwowej wniósł o jej oddalenie, wywodząc podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane na podstawie art. 38 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./. Przepis ten mówi, że terenowy organ administracji państwowej może orzec o utracie ważności decyzji o przydziale lokalu, jeżeli nie zostanie on zajęty z winy najemcy w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Z powyższego przepisu wynika, że orzekając o utracie ważności decyzji o przydziale lokalu organy działają według uznania administracyjnego, na co wskazują użyte w nim wyrazy "organ może". Organy więc mają prawo wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, zależnie od okoliczności, nawet wówczas, gdy lokal z winy najemcy nie został zajęty w terminie 30 dni.
Stosując przytoczony wyżej przepis w niniejszej sprawie, organy błędnie przyjęły, że trzydziestodniowy termin na zajęcie lokalu jest "terminem ustawowym, wprowadzonym normą dyspozytywną", a więc "zajęcie lokalu może nastąpić tylko w tym terminie, chyba że wchodzą w grę okoliczności nie zawinione przez najemcę". Zdaniem organu, tylko w tym ostatnim wypadku można zająć lokal po upływie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Jeżeli lokal nie został zajęty z winy najemcy we wspomnianym terminie, decyzja - zdaniem organu - traci ważność.
Taka wykładnia art. 38 prawa lokalowego jest wadliwa, niezgodna z treścią przepisu i prowadzi do wadliwości wydanych decyzji.
Błędnie także przyjęto w zaskarżonej decyzji, iż "na najemcy spoczywa ciężar dowodu, że nie zajął lokalu z przyczyn od siebie niezależnych". Zgodnie z art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa organy administracji państwowej zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przytoczone przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie przy załatwianiu w drodze decyzji wszelkich spraw administracyjnych, a więc również spraw, w których ma zastosowanie art. 38 prawa lokalowego.
W rozpatrywanej sprawie zresztą nie można się dopatrzyć winy Jerzego R. w tym, że nie zajął przydzielonego mu - w wyniku zamiany z urzędu - lokalu mieszkalnego nr 10 przy ul. W. nr 64a w S. Wniósł on wszak skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję o przydziale podanego wyżej lokalu mieszkalnego, jego zajęcie zaś utrudniałoby dochodzenie przez skarżącego praw w wypadku korzystnego dla niego orzeczenia Sądu. Tak więc niezajęcie przez najemcę lokalu w terminie określonym w art. 38 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ nie jest przez niego zawinione w rozumieniu tego przepisu, jeżeli wniósł on skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję o przydziale tego lokalu i oczekuje na rozpoznanie sprawy przez Sąd.
W świetle powyższych wywodów staje się oczywiste, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 38 prawa lokalowego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa należało orzec jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 208 Kpa.