Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 2 czerwca 2000 r., po rozpatrzeniu odwołania Grażyny D. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia 5 maja 2000 r., odmawiającej stronie przyznania zasiłku stałego z tytułu wychowania dziecka, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organy obu instancji uznały, iż stan zdrowia dziecka nie wymaga konieczności sprawowania osobistej, bezpośredniej opieki, polegającej na stałej i osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w procesie leczniczym oraz rehabilitacyjnym w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Znowelizowany przepis art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż w razie wystąpienia uzasadnionych wątpliwości dot. konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej i osobistej opieki nad dzieckiem w zakresie uniemożliwiającym zatrudnienie, kierownik OPS występuje, w celu uzyskania opinii, do powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności.
Przed wydaniem decyzji w tej sprawie, organ uczynił zadość tym wymaganiom, występując ze stosownym wnioskiem do zespołu.
Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wydał 26.04.2000 r. opinię, w której oceniono, iż stan zdrowia dziecka Patrycji D. nie powoduje konieczności sprawowania opieki, polegającej na stałej, bezpośredniej i osobistej pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym zatrudnienie przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały.
Zdaniem Kolegium ustaleń tych w oparciu o dowód z dokumentów nie sposób kwestionować.
Dlatego też należy podzielić pogląd organu pierwszej instancji, iż Grażyna D., pomimo posiadania dziecka z dysfunkcją, nie jest legitymowana do otrzymania zasiłku stałego.
Analiza zebranego materiału dowodowego pozwala stwierdzić, iż organ I instancji, w oparciu o orzeczenie w prawem przewidzianej formie, tj. opinii powołanego w tym celu organu, jakim jest powołany zespół ds. orzecznictwa, dokonał trafnego rozstrzygnięcia.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Grażyna D. zarzucając, iż orzeczenie Powiatowego Zespołu zapadło bez zbadania dziecka i dokumentacji i jest niesłuszne, skoro dwuletnia córka pozostaje pod opieką lekarza, od 3 miesiąca na diecie bezmlecznej i wymaga stałego kontaktu z lekarzem.
Skarżąca opisuje swą trudną sytuację materialną oraz rodzinną, wywołaną chorobą starszego 15-letniego dziecka w postaci cukrzycy insulinozależnej, przy obowiązku utrzymania pięciorga dzieci. Wnosi w konkluzji o pozytywne załatwienie sprawy i przyznanie zasiłku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga Grażyny D. zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopad 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz niepozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego i dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4.
Wprowadzony nowelą z dnia 8 października 1999 r. /Dz.U. nr 90 poz. 1001/ przepis art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej ustanowił obowiązek zasięgnięcia przez kierownika ośrodka pomocy społecznej - w wypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości, dotyczących konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej i osobistej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia - opinii powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności.
Opinia ta - jak to trafnie zauważyło Kolegium stanowi dowód z dokumentu, jednakże błędny jest pogląd co do konieczności bezwzględnego uznania go przez organ.
W orzecznictwie sądowym uznaje się - vide uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego OPK 9/00 z dnia 9 października 2000 r. /nie publ./, iż do wydania opinii przez powiatowy zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności /art. 27 ust. 2b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej/ ma zastosowanie przepis art. 106 Kpa ze zmianami wynikającymi z powołanej ustawy o pomocy społecznej.
W takim razie opinia ta ma moc dokumentu urzędowego.
W myśl art. 76 par. 1 Kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Z brzmienia tego przepisu wynika więc wymóg zachowania przepisanej formy, a nadto art. 76 par. 3 Kpa nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych.
Skarżąca podważała zasadność wydania orzeczenia, które zapadło bez zbadania dziecka i dokumentacji - co mogłoby być ocenione dopiero po wnikliwym zbadaniu protokołu z dokonanej czynności.
Jednakże nasuwają się inne, zasadnicze wątpliwości co do wydanej opinii.
Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 marca 2000 r. wynika, iż Patrycja D. urodzona 26 lutego 1998 r. ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki pielęgnacyjnej lub systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym lub rehabilitacyjnym na okres od 1 marca do 31 grudnia 2000 r.
Wydana w dniu 26 kwietnia 2000 r. opinia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w O. stwierdza, że stan zdrowia dziecka nie powoduje konieczności sprawowania opieki, polegającej na stałej, bezpośredniej i osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym oraz rehabilitacyjnym w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o zasiłek.
Opinia ta została wydana na druku formularza opatrzonego pieczęcią Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w O., lecz podpisana jest tylko przez Przewodniczącego Zespołu i oprócz samej oceny i powołania podstawy prawnej nie zawiera żadnego uzasadnienia.
Przyjęty w tej sprawie tryb postępowania i wydana opinia budzi zastrzeżenia, skoro przepis art. 6 ust. 6a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz.U. nr 127 poz. 776 ze zm./ do wydania opinii o konieczności sprawowania stałej i bezpośredniej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie, o jakim traktuje art. 2 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej, upoważnia zespół.
Nie jest więc możliwe jednoosobowe orzekanie w tej sprawie i wydawanie opinii tylko przez przewodniczącego zespołu.
Powyższą wykładnię przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., w odniesieniu do organu uprawnionego do wydawania aktów /chodziło w tym wypadku o postanowienie w trybie art. 134 Kpa/, przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 6 listopada 2000 r. OPS 8/00 /nie publ./, w której stwierdzono, iż organem właściwym do wydania postanowień i orzeczeń/ jest zespół, nie zaś sam przewodniczący.
Skoro więc w przepisie art. 6 ust. 6a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - do wydania opinii został powołany zespół, zaś rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 stycznia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekających, a także jednolitego wzoru legitymacji dokumentujących niepełnosprawność oraz organów uprawnionych do jej wystawiania /Dz.U. nr 9 poz. 82/, nie upoważnia przewodniczącego do zastępowania zespołu przy wydaniu opinii, to powinna być ona wydana i podpisana przez cały zespół.
Jeśli więc nie zostały spełnione ustawowe wymogi i nie zachowano przepisanej formy w rozumieniu art. 76 par. 1 Kpa, to nie można było uznać, iż jest to dowód wiążący dla organów wydających decyzję na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Wydane w tych warunkach decyzje naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego, Sąd uchylił obie decyzje na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.