Uzasadnienie
Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...) decyzją z dnia 18 marca 1993 r. nr OK. utrzymało w mocy decyzję Zarządu Gminy Z. z dnia 5 lutego 1993 r. nr 50/93 o ustaleniu opłaty adiacenckiej, należnej od Włodzimierza S., właściciela działki nr 189/4, położonej w K.G., w wysokości 1 282 000 zł, z tytułu przyłączenia działki do sieci wodociągowej. Jako podstawę prawnomaterialną decyzji powołano art. 44 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości udziału w kosztach budowy urządzeń komunalnych, energetycznych i gazowych /Dz.U. nr 72 poz. 314/, a także uchwałę nr XVI/123/92 Rady Gminy Z. z dnia 4 marca 1992 r. w sprawie opłat adiacenckich. W uzasadnieniu decyzji podano, że działka będąca własnością Włodzimierza S. ma powierzchnię 855 m2. Jej przyłączenie do sieci wodociągowej nastąpiło po dokonaniu protokołem z dnia 14 listopada 1991 r. odbioru końcowego robót związanych z budową sieci rozdzielczej oraz przyłączy. Rada Gminy Z. uchwałą nr XVI/123/92 z dnia 4 marca 1992 r. ustaliła cenę 1 m gruntu w wysokości 60 000 zł jako cenę podstawową do ustalania opłat adiacenckich. Przy jej zastosowaniu wartość gruntu, o którym mowa, przed wybudowaniem sieci wodociągowej została określona na 51 300 000 zł, po wybudowaniu cena 1 m2 gruntu wzrosła o 10 procent, a wartość całej działki wzrosła do 56 430 000 zł. Różnica wartości omawianej działki zatem wyniosła 5 130 000 zł, a jej połowa wynosi 2 565 000 zł. Z tak ustalonej wysokości opłaty adiacenckiej odliczono 50 procent z tytułu partycypacji Włodzimierza S. w kosztach budowy sieci wodociągowej, a zatem wysokość opłaty pozostającej do uiszczenia ustalono na 1282 000 zł. Ustaloną w taki sposób wysokość opłaty adiacenckiej Kolegium Odwoławcze uznało za zgodną z obowiązującymi przepisami powołanymi jako materialnoprawna podstawa decyzji.
Włodzimierz S. zaskarżył decyzję Kolegium Odwoławczego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się ustalenia opłaty adiacenckiej w wysokości 750 000 zł i podając, że opłata w tej wysokości obowiązywała w 1991 r. O obowiązku wniesienia opłaty w takiej wysokości byli informowani właściciele działek. Zdaniem skarżącego, omawiana opłata powinna być ustalona na podstawie przepisów obowiązujących w okresie rozpoczęcia budowy przyłączy, a nie w okresie wydawania decyzji, gdyż te przepisy nie mogą działać wstecz.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie; uznano, że wysokość opłaty adiacenckiej została ustalona prawidłowo.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozważając zarzuty skargi oraz oceniając zgodność z prawem decyzji wydanych w rozpoznawanej sprawie, należało w szczególności wziąć pod uwagę przepis par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości udziału w kosztach budowy urządzeń komunalnych, energetycznych i gazowych /Dz.U. nr 72 poz. 314/. Stanowi on, że wartość gruntu przed i po wybudowaniu urządzeń komunalnych, energetycznych i gazowych określa się na dzień, w którym powstał obowiązek poniesienia opłaty. Cytowany przepis jednak, jak również dalsze przepisy tego rozporządzenia lub ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ nie określają wprost dnia, w którym powstaje obowiązek poniesienia opłaty adiacenckiej. Pośrednio z treści art. 44 ust. 1 powołanej ustawy można wyprowadzić wniosek, że obowiązek ten powstaje z dniem wybudowania urządzenia powodującego wzrost wartości gruntu. Wniosek taki staje się tym bardziej uprawniony, gdy weźmie się pod uwagę treść par. 5 powołanego rozporządzenia zarówno w brzmieniu pierwotnym, obowiązującym w dniu wydania decyzji w rozpoznawanej sprawie, jak i w brzmieniu obecnym /Dz.U. 1993 nr 27 poz. 121/, które wprawdzie nie może być odniesione do oceny legalności zaskarżonej decyzji, jednakże wskazuje kierunek interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie.
Powołany par. 5 omawianego rozporządzenia stanowił, że opłatę adiacencką ustala się w formie opłaty jednorazowej "po stworzeniu warunków do podłączenia" urządzeń komunalnych. Z powyższego wynika, że obowiązek poniesienia opłaty adiacenckiej /i ustalenie jej wysokości/ łączył się z dniem stworzenia warunków do podłączenia gruntu do wybudowanego urządzenia komunalnego, a nie z dniem wydania decyzji określającej jej wysokość. Podobnie była uregulowana omawiana kwestia w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1986 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości udziału w kosztach budowy urządzeń komunalnych, energetycznych i gazowych /Dz.U. nr 48 poz. 242 ze zm./. Przepis par. 4 tego rozporządzenia jednak stanowił wprost, że obowiązek wniesienia opłaty adiacenckiej powstaje z dniem podłączenia gruntu przez właściciela do urządzenia, nie później jednak niż po upływie roku od stworzenia przez inwestora urządzeń warunków do podłączenia.
W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że zarówno stworzenie warunków do podłączenia działki stanowiącej własność Włodzimierza S. do sieci wodociągowej, jak i jej podłączenie do tej sieci nastąpiło w listopadzie 1991 r. Z tym więc dniem powstał obowiązek poniesienia opłaty adiacenckiej za to urządzenie, a zatem wartość gruntu przed i po wybudowaniu wodociągu należało ustalić na ten dzień /14 listopada 1991 r./. W decyzjach kwestionowanych przez Włodzimierza S. wartość gruntu została ustalona na dzień bliżej nie określony, lecz z zastosowaniem stawek ustalonych w uchwale nr XVI/123/92 Rady Gminy Z. z dnia 4 marca 1992 r., a więc niewątpliwie późniejszej niż dzień podłączenia działki skarżącego do urządzenia wodociągowego. Z tych względów, mimo że sąd nie podzielił zarzutu skargi, iż opłata adiacencka należna od Włodzimierza S. powinna wynosić 750 000 zł, to jednak uznał decyzje organów obu instancji za wydane z naruszeniem par. 3 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r.
Dodatkowo należało zauważyć, że z akt sprawy nie wynika, aby organy administracji poczyniły ustalenia umożliwiające bądź wyłączające zastosowanie par. 8 powołanego rozporządzenia. Brak takich ustaleń stanowi naruszenie art. 77 par. 1 Kpa.
Ze względu na wykazaną sprzeczność decyzji organów obu instancji z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego Sąd, działając w myśl art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa, orzekł o uchyleniu tych decyzji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.