Uzasadnienie
Dyrektor Zakładu Karnego w C. decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. przyznał J. K. pomoc finansowa w wysokości 1400 zł. Pomoc miała być przeznaczona na spłatę kredytu mieszkaniowego. Jako podstawę prawną tej decyzji organ powołał zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (D.Urz. MS Nr 4, poz. 50).
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. pismem z 1 lutego 2002 r. zawiadomił J. K., że z dniem 9 stycznia 2002 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Dyrektor Okręgowy SW w L. stwierdził z urzędu nieważność decyzji Dyrektora ZK w C. z [...] listopada 2000 r., powołując m. in. art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. i § 2 ust. 1 pkt 1 i § 11 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 września 1997 r. W decyzji tej organ przyjął, że j. K. we wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego podał, iż przyznaną pomoc przeznaczy na spłatę kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe. Do wniosku dołączono umowę o kredyt gotówkowy i w wysokości 7000 zł, która nie określa celu kredytu i wobec tego nie można uznać, że spełnione zostały przesłanki z § 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości i tym samym nie było podstaw do przyznania pomocy finansowej na spłatę tego kredytu.
J. K. odwołał się od tej decyzji podnosząc, że w chwili składania wniosku o pomoc finansowa nie był informowany, że przedłożone dokumenty są niewystarczające, a wydana decyzja z dnia [...] listopada 2000 r. potwierdziła, że są kompletne.
Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., [...], utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Okręgowego SW w L. i przyjął,że kredyt, na spłatę którego udzielona została pomoc finansowa przewidziana w ramach pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego, był faktycznie kredytem konsumpcyjnym. Przepisy ustawy o Służbie Więziennej regulują uprawnienie funkcjonariuszy do lokalu mieszkalnego. Realizacja tego uprawnienia może nastąpić
I SA 1239/02 przez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, bądź w drodze przyznania określonych świadczeń pieniężnych, tj. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Wysokość tej pomocy, szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty, a także zwrot udzielonej pomocy określają przepisy zarządzenia MS z 30 września 1997 r. Paragraf 2 ust. 1 tego zarządzenia ściśle określa cele przeznaczenia pomocy finansowej. Wymienia m. in. spłatę kredytu bankowego na cele mieszkaniowe albo pożyczek zaciągniętych na te cele, zawartych w formie aktu notarialnego. Przepis ten nie przewiduje przyznania pomocy finansowej z przeznaczeniem na spłatę kredytu konsumpcyjnego.
W skardze na te decyzje J. K. podniósł m.in., że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ZK w C. z dnia [...] listopada 2000 r. otrzymał w dniu 6 lutego 2002 r., w którym został pouczony o przysługującym prawie czynnego udziału w postępowaniu. Po paru dniach otrzymał decyzje Dyrektora Okręgowego SW w L. z [...] lutego 2002 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Dyrektora ZK w C.. Skarżący zarzucił, że wydane decyzje naruszają art. 10 k. p. a., bowiem nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszenia żądań.
Tym samym naruszona została zasada ogólna wyrażona w art. 7 i 8 k. p. a. Postępowanie oparto o § 2 zarządzenia MS z dnia 30 września 1997 r. w sytuacji, gdy zgodnie z ustawą zasadniczą jest ono aktem niekonstytucyjnym. Tylko rozporządzenie, jako akt powszechnie obowiązujący, może rozstrzygnąć o prawach i obowiązkach.
Dyrektor Generalny SW w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podniósł, że materialnoprawną podstawą stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej jest przepis art. 90 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 61, poz. 283 ze zm.). Uprawnienie z tego artykułu jest związane z określonymi w art. 85 tej ustawy prawem do lokalu mieszkalnego. Przyznana pomoc finansowa nie miała być przeznaczona na cel określony w art. 90 ustawy o Służbie Więziennej i wobec tego decyzja o jej przyznaniu dotknięta jest wadą nieważności. Uchybienia organów w zakresie postępowania nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy i nie mogą stanowić samodzielnej przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
I SA 1239/02
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. W związku z powyższym skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Skarga jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu.
Uzasadniony jest zarzut skargi, iż zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.Urz. MS Nr 4, poz. 50)nie mogło stanowić podstawy prawnej wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora ZK w C. z dnia [...] listopada 2000 r. o przyznaniu pomocy finansowej. Sąd zauważa, że zarządzenie to nie mogło również stanowić podstawy do wydania decyzji w zakresie pomocy finansowej. Decyzja o przyznaniu pomocy, jak i decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji w tym przedmiocie wydane zostały po upływie dwuletniego okresu przejściowego, przewidzianego w art. 241 ust. 6 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Orzekając ponownie organy ocenią uprawnienia skarżącego do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej.
Uzasadniony okazał się także zarzut skarżącego co do wad postępowania administracyjnego, przeprowadzonego w tej sprawie. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania nadzorczego przesłane zostało skarżącemu na adres Zakładu Karnego W C., do którego wpłynęło 5 lutego 2002 r. Akta nie zawierają dowodu, kiedy to zawiadomienie doręczono J. K.. Skarżący twierdzi, że nastąpiło to 6 lutego 2002 r., i nie miał możliwości wzięcia udziału w tym postępowaniu, które zakończyło się wydaniem decyzji w dniu [...] lutego 2002 r. Porównanie tych dat uzasadnia stanowisko, że naruszona została zasada wyrażona w art. 10 § 1 k. p. a., z której wynika obowiązek zapewnienia stronom czynnego
I SA 1239/02 udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenie żądań. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Odstąpienie od tej zasady jest możliwe tylko w przypadku, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodą materialną – art. 10 § 2 k. p. a. W niniejszej sprawie Dyrektor SW w L. nie powoływał okoliczności uzasadniających odstąpienie od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Pozwala to na stwierdzenie, że decyzje Dyrektora Okręgowego SW z dnia [...] lutego 2002 r. i Dyrektora Generalnego SW, który nie odniósł się do naruszenia zasad postępowania, wydane zostały z naruszeniem art. 7 i 10 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "b" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.