Uzasadnienie
I SA 1269/03
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu wniosku H. W., H. C. i M.D. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r., nr [...] orzekająca o sprzedaży na rzecz M. Z. lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w W., wydana została z naruszeniem prawa, utrzymał w mocy przedmiotową decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzono, że do Kolegium wpłynął wniosek H. W., H. C. i M.M. o ponowne rozpoznaniu sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r., nr [...] orzekająca o sprzedaży na rzecz M. Z. lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w W., wydana została z naruszeniem prawa.
Wnioskodawczynie, jako byłe właścicielki nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], domagały się stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] grudnia 1981 r. wydana została z naruszeniem prawa.
Wnioskodawczynie wskazały, że zawarcie umowy sprzedaży lokalu nr [...] w formie aktu notarialnego stało się czynnością nieodwracalną, jednakże orzeczenie o wydaniu jej z naruszeniem prawa otworzy drogę do roszczeń odszkodowawczych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że istnieje w obrocie prawnym część decyzji ostatecznej Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. orzekającej o utrzymaniu w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] marca 1950 r., nr [....] o odmowie przyznania prawa własności czasowej na rzecz H. P., M. M. i H. C. do nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], w części dotyczącej sprzedanych lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części wspólnej budynku, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali. W tej części bowiem Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. nie stwierdził nieważności decyzji, a jedynie orzekł o wydaniu jej z naruszeniem prawa.
Kolegium podkreśliło, że decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzenie nieważności części decyzji otworzyła byłym właścicielom lub ich następcom prawnym drogę do rozpoznania odwołania od orzeczenia pierwszoinstancyjnego i ewentualnego dochodzenia zwrotu w naturze przedmiotu decyzji w tym zakresie, jednakże stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa w części dotyczącej sprzedanych lokali ostatecznie przesądziło o pozbawieniu byłych właścicieli prawa do tej części nieruchomości, dając jedynie możliwość dochodzenia odszkodowania.
W dniu [...] kwietnia 1998 r. decyzją nr [...] Prezydent m.W. odmówił byłym właścicielkom przyznania prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości związanej ze sprzedanymi lokalami nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części wspólnej budynku, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali. A zatem utrata praw byłych właścicieli do tej części nieruchomości została przesądzona ostateczną decyzją administracyjną.
Dlatego zdaniem Kolegium nie było podstaw prawnych do wszczęcia na wniosek H. W., H. C. i M. M. postępowania w sprawie stwierdzenia, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r., nr [...] orzekająca o sprzedaży na rzecz M. Z. lokalu nr [...], w budynku położonym przy ul. [...] w W., wydana została z naruszeniem prawa. Byłe właścicielki, które na mocy ostatecznych orzeczeń administracyjnych utraciły prawa do tej części rzeczonej nieruchomości nie były osobami uprawnionymi do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Kolegium powołało się na przepis art. 28 kpa i podniosło, że postępowanie w sprawie sprzedaży lokalu dotyczyło interesu prawnego właściciela lokalu, którym na podstawie decyzji dekretowej był Skarb Państwa. Skoro decyzja nadzorcza - ograniczona do stwierdzenia, że decyzję dekretową wydano z naruszeniem prawa - nie przywraca tytułu do lokali właścicielom nieruchomości w. to nie stanowi ona źródła ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji o sprzedaży lokali.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie złożyły H. W, H. C, M. M. Wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej z dnia [...] stycznia 2003 r.
Skarżące podniosły, że w zakresie problematyki będącej przedmiotem rozstrzygnięcia istnieje rozbieżne orzecznictwo administracyjne oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego co oznacza trudności w dokonaniu wykładni prawa. W takiej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mające pełną świadomość niejednolitości orzecznictwa - dokonując wykładni prawa na niekorzyść obywatela, narusza zasadę wyrażoną w art. 7 kpa i zasadę równości wszystkich wobec prawa określoną w art. 32 Konstytucji.
Skarżące podtrzymały stanowisko odnośnie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r. z rażącym naruszeniem prawa, a która to decyzja była konsekwencją decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] maja 1951 r. Podkreśliły, że obydwie te decyzje dotyczą ich interesu prawnego, gdyż pozbawiły ich praw przysługujących z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarżące są spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości w. W skardze podnoszą, że wadliwe decyzje dotyczące spornej nieruchomości począwszy od lat 50-tych doprowadziły do niemożliwości realizacji przez nie roszczeń dekretowych.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się więc do zbadania, czy skarżące mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w budynku, w którym skarżące odzyskały część lokali, które nie zostały sprzedane, a odnośnie lokali sprzedanych organy administracji stwierdziły, że decyzja o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z treścią art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei postępowanie o stwierdzenie nieważności może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie sądowym i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego, lecz także każdy podmiot, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji.
Z kolei istotę interesu prawnego należy upatrywać w przepisach prawa materialnego. Chodzi więc o ustalenie, czy decyzja administracyjna ma wpływ na sytuację prawną osoby w zakresie przepisów prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie OSK 919/04, ze skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie I SA 1708/02, wyraził pogląd, że byli właściciele gruntów warszawskich mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy odzyskali część lokali, a jednocześnie stwierdzono, że decyzja o odmowie ustanowienia na ich rzecz własności czasowej w odniesieniu do sprzedanych lokali wydana została z naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny w tym orzeczeniu wskazał, że wynik postępowania nadzorczego w sprawie dotyczącej decyzji o sprzedaży lokalu, może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli, bowiem korzystne dla nich rozstrzygnięcie spowoduje aktualność ich roszczeń dekretowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie całkowicie podziela stanowisko przedstawione w wyżej powołanym wyroku.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 28 kpa.
Ponadto wskazać należy, że uszło uwadze organu, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1981 r. o sprzedaży lokalu nr [...], w budynku przy ul. [...] w W., była adresowana do małżonków M. i H. Z. Jednakże uczestnikiem postępowania administracyjnego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. w sprawie zaskarżonej decyzją z dnia [...] maja 2003 r. był tylko M. Z, który z kolei nie brał udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Z kolei H. Z. nie brała udziału w postępowaniu zarówno przed organem pierwszej instancji jak również w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 127 § 3 kpa. Stanowi to naruszenie przepisów art. 28 kpa, bowiem H. Z. ma interes w uczestnictwie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, która dotyczyła jej praw.
Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 8, 10 i 28 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej jak i decyzji ją poprzedzającej z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozstrzygnięcie z pkt 2 wyroku uzasadniona jest treścią art. 152, a z pkt 3 wyroku treścią art. 200 wyżej powołanej ustawy.