Uzasadnienie
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Miasta L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. własności nieruchomości położonej w L. oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]z obrębu [...], o powierzchni [...] ha, zajętej pod drogę publiczną, uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podał, że powołaną wyżej decyzją Wojewoda [...] stwierdził na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 827 z późn. zm.) nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską L. własności oznaczonej wyżej nieruchomości. Od decyzji Wojewody [...] odwołał się Zarząd Miasta L. kwestionując rozstrzygnięcie w zakresie wskazania w decyzji, iż organem zobowiązanym do wypłacenia odszkodowania jest Gmina L. Rozpoznając odwołanie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ustalił, że w dniu 31 grudnia 1998 r. działka nr [...] była własnością E.T. Uchwałą nr [...] Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1988 r. (Dz. Urz. Województwa [...] Nr [...], poz. [...]) ulica [...] została zaliczona do dróg lokalnych miejskich i posiadała tę kategorię w dniu 31 grudnia 1998 r. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie wyjaśnił jednak, z czego wynika fakt władania przedmiotową nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego; uznał zatem, że nie została udowodniona jedna z przesłanek, o których mowa w art.
- Jeśli chodzi natomiast o sprawę wypłaty odszkodowania, to rozstrzyganie przez Wojewodę w uzasadnieniu decyzji wydawanej w trybie art. 73 ust. 1 o podmiocie zobowiązanym do jego wypłaty stanowi naruszenie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.). Przepis ten bowiem wyraźnie różnicuje odrębność postępowań dotyczących ustalenia stanu prawnego nieruchomości - ust. 1 i ustalenia odszkodowania - ust. 4, gdzie znajduje się odesłanie do stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w tym również do przepisu art. 129 wskazującego na starostę jako organ właściwy do ustalenia odszkodowania. Z tych względów Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia stanu władania przedmiotową nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Gminę Miejską L. Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła E.T. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 2 kpa przez zaniechanie ustalenia we własnym zakresie przesłanki władania nieruchomością stanowiącą drogę publiczną. Gmina L. nigdy nie kwestionowała faktu władania tą nieruchomością, a nawet próbowała wykazać przed Sądem Rejonowym w L., że własność przedmiotowej nieruchomości nabyła w drodze zasiedzenia, lecz Sąd wniosek o zasiedzenie oddalił. Także apelacja Gminy L. została oddalona przez Sąd Okręgowy w W. Dlatego zarzut niewyjaśnienia przez Wojewodę [...], z czego wynika fakt władania przedmiotową nieruchomością przez Skarb Państwa lub Gminę stanowi naruszenie art. 77 § 4 kpa i nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Skarga jest uzasadniona.
Będąca przedmiotem kontroli Sądu decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast została wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie z art. 136 kpa organ odwoławczy może we własnym zakresie przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, uzupełniające postępowanie dowodowe.
Podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, co oznacza, że może być ona podjęta wyłącznie na podstawie i w granicach wyznaczonych w art. 138 § 2 kpa (por. wyroki NSA z dnia 27.10.1999 r. I SA 2127/98 niepublik. z dnia 28.07.2000 r. I SA 97/2000 niepublik.). Organ odwoławczy, który mimo wyjaśnionego w pełni stanu faktycznego uchyla się od rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, nie tylko narusza art. 138 § 2, ale także przepis art. 12 kpa, nakazujący organom administracji działać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
W niniejszej sprawie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji uznając, iż wymaga ustalenia, czy Gmina Miejska L. władała przedmiotową w dniu 31 grudnia 1998 r.
Stanowisko organu nie znajduje żadnego uzasadnienia w materiale dowodowym. Jak słusznie podniosła skarżąca, Gmina Miejska L. nie kwestionuje faktu władania nieruchomością. W odwołaniu od decyzji Wojewody [...] Przewodniczący Zarządu Miasta L. stwierdził, iż "...Wojewoda prawidłowo ustalił, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31.12.1998 r. nie stanowiła własności Gminy (lub Skarbu Państwa) lecz pozostawała we władaniu Gminy Miejskiej L." Odwołujący się kwestionował jedynie ustalenia zawarte w decyzji Wojewody [...] odnoszące się do wypłaty odszkodowania wskazując, iż podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania nie jest Gmina lecz Skarb Państwa, a ponadto wnosił o zawieszenie postępowania administracyjnego ze względu na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie w sprawie o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez odwołującą się Gminę Miejską L. W takim stanie faktycznym sprawy nie zachodziła potrzeba ustalenia, czy Gmina Miejska L. władała przedmiotową w dniu 31 grudnia 1998 r. Brak było zatem podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy rozwiązania przewidzianego w art. 138 § 2 kpa co oznacza, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wykroczył poza granice wyznaczone treścią tego przepisu.
W tych warunkach Sąd, mając na względzie, iż zaskarżona decyzja narusza przepis art. 138 § 2 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy w związku z art. 97 § 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.