Uzasadnienie
Nadzieja Ż. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 19 maja 1984 r. nr SM.II.565-122/84, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy w Warszawie z dnia 2 stycznia 1984 r. nr L-3-I/XIII-15/83 /której brak w aktach sprawy/, o przekwaterowaniu Nadziei Ż. do pomieszczenia zastępczego przy ul. M. nr 159 m 108 na czas remontu budynku przy ul. L. nr 3. W skardze podaje, że chce podporządkować się obowiązkowi przekwaterowania i nie kwestionuje stanu przydzielonego jej pomieszczenia zastępczego, uważa jednak, że mając 70 lat i niedokrwienie mięśnia sercowego nie może zamieszkać w lokalu na 8 piętrze. Wprawdzie w budynku jest winda, często jednak psuje się, a w takim wypadku musiałaby wchodzi na 8 piętro, do czego nie jest zdolna. Również mieszkający z nią wnuk miałby podobne trudności, ponieważ jest chory na astmę. Nie kwestionując więc przekwaterowania co do zasady, uważa, że są to okoliczności, które wykluczają możliwość ich zamieszkania w tym konkretnym lokalu, a tych okoliczności nie wziął pod uwagę organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie, ponieważ przydzielone pomieszczenie zastępcze odpowiada warunkom art. 7 prawa lokalowego, a konieczność przekwaterowania wynika z decyzji organu budowlanego o remoncie budynku przy ul. L. nr 3.
Dostarczona na żądanie Sądu w dniu rozprawy decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 19 prawa lokalowego, a podstawę tę uzupełnił w swej decyzji Prezydent m.st. Warszawy o art. 43 ust. 3 prawa lokalowego. W uzasadnieniu decyzji Naczelnika podano, że przydział spornego lokalu jako pomieszczenia zastępczego "następuje na czas określony, tj. do chwili zakończenia remontu budynku przy ul. L. 3 /decyzja Wydziału Architektury nr 8328/24/83 z dnia 30 czerwca 1983 r./". Do tej decyzji organu budowlanego nawiązał również w swej decyzji organ odwoławczy, wyjaśniając, że przydzielone pomieszczenie zastępcze odpowiada warunkom art. 7 prawa lokalowego, ma powierzchnię mieszkalną 17,77 m2, użytkową 25,77 m2 i jest wyposażone we wszystkie urządzenia techniczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując kontroli zgodności zaskarżonych decyzji z prawem w ramach art. 206 Kpa, Sąd uznał skargę za uzasadnioną, ponieważ organy administracji dopuściły się naruszeń przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ I instancji przyjął za podstawę prawną swej decyzji art. 19 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/, który w sytuacji, gdy wynajmujący podejmuje naprawę lokalu /budynku/ wymagającą opróżnienia lokalu, przewiduje prawo najemcy do lokalu zamiennego, a tylko w razie niemożności dostarczenia takiego lokalu dopuszcza możliwość przekwaterowania do pomieszczenia zastępczego na czas naprawy ściśle oznaczony i podany do wiadomości najemcy /art. 19 ust. 2/. Jeżeli lokal został przydzielony przez organ administracji, lokal zamienny lub pomieszczenie zastępcze dostarcza ten organ /art. 19 ust. 4/. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, że organy administracji rozważały sprawę przydzielenia Nadziei Ż. lokalu zamiennego, a tym samym naruszyły art. 19 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/, przyjęte przez organ I instancji za podstawę prawną jego rozstrzygnięcia.
Dodać jednak trzeba, że przepisy art. 19 tej ustawy dotyczą działań wynajmującego podejmowanych w związku ze zwykłym zarządem budynkiem lub lokalem. W rozpatrywanej sprawie natomiast organ II instancji uzupełnił podstawę prawną wydanych decyzji o art. 43 ust. 3 prawa lokalowego, a więc przyjął, że konieczność dokonania napraw wynika z zagrożenia życia lub mienia osób zamieszkujących budynek. Zastosowanie jednak trybu przewidzianego w tym przepisie wymaga spełnienia warunku podstawowego, to jest stwierdzenia takiego zagrożenia w trybie przepisów o państwowym nadzorze budowlanym. W aktach sprawy wprawdzie znajduje się decyzja Naczelnika Dzielnicy z dnia 30 czerwca 1983 r. nr AGK/R/8382/24/83, wydana z powołaniem się na par. 37 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48/, stwierdzająca, że budynek przy ul. L. nr 3 wymaga remontu kapitalnego, jednakże nie jest to decyzja zobowiązująca właściciela obiektu do wyłączenia całości lub części budynku z użytkowania /jak tego wymaga ten przepis/, ani też nie jest to decyzja zobowiązująca właściciela obiektu do usunięcia stwierdzonego stanu /art. 46 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane - Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. Omawiana decyzja została skierowana tylko do najemcy - Nadziei Ż. i nakazywała jej opróżnienie lokalu, do czego przepisy o nadzorze budowlanym nie dawały podstawy. Oznacza to zatem, że w sposób wymagany przez te przepisy nie został stwierdzony stan zagrożenia, o jakim mowa w art. 43 ust. 3 prawa lokalowego, wobec czego brak było podstaw do orzekania o przekwaterowaniu Nadziei Ż. do pomieszczenia zastępczego.
Powyższe uwagi trzeba jeszcze uzupełnić stwierdzeniem, że zarówno art. 19 ust. 2, jak i art. 43 ust. 3 prawa lokalowego, posługują się zwrotem: "na czas naprawy ściśle oznaczony" i podany do wiadomości osób przekwaterowanych. Nie można uznać za spełnienie tego warunku podania w decyzji o przekwaterowaniu z dnia 2 stycznia 1984 r., że przydział pomieszczenia zastępczego "następuje na czas określony, tj. do chwili zakończenia remontu budynku przy ul. L. 3".
Obowiązek podania czasu ściśle oznaczonego jest równoznaczny z obowiązkiem podania konkretnego terminu powrotu do dotychczas zajmowanego lokalu.
Stwierdzając, że organy administracji dopuściły się naruszeń art. 19 ust. 2 i 4 oraz art. 43 ust. 3 prawa lokalowego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa decyzje organów obu instancji o przekwaterowaniu nadziei Ż. do pomieszczenia zastępczego i zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania zgodnie z art. 208 Kpa.