Uzasadnienie
Decyzją z dnia 3 marca 2003r. Nr "[...]" Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. B. choroby zawodowej - obustronnego upośledzenia słuchu typu odbiorczego z lokalizacją ślimakową.
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 4 pkt 5 i art. 5 pkt l ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, póz. 575 ze zm.) oraz § 10 pkt l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, póz. 293 ze zm.).
W uzasadnieniu wskazano, że J. B. przez cały okres zatrudnienia w Polskich Kolejach Państwowych SA tj. od 15 sierpnia 1966r. do 14 grudnia 2001 r. pracował na stanowiskach kierowniczych, nadzorując pracę całego zespołu pracowników i nie istniała konieczność codziennego przebywania w sąsiedztwie pracujących maszyn torowych. Nadto stanowisko dwu orzeczniczych jednostek: Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy w G. i Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej., które orzekały w tej sprawie na podstawie § 10 w/w rozporządzenia, stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Oceniając zatem przebieg i charakter pracy zawodowej, wyniki badań okresowych oraz jednakowo brzmiące orzeczenia uprawnionych jednostek orzeczniczych I i II stopnia brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Odwołanie od tej decyzji wniósł J. B. żądając jej uchylenia do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący zarzucił, iż po raz kolejny decyzja wydana została w oparciu o ten sam materiał dowodowy tj. dwa orzeczenia lekarskie i wyniki badania epidemiologicznego, które nie zawierają jednak wyszczególnionych w poprzednim odwołaniu badań narażenia na hałas z tytułu określonych maszyn torowych oraz nie uwzględniają hałasu komunikacyjnego występującego podczas przejazdu pociągów. Zawarł także polemikę ze stanowiskiem organu I instancji w zakresie stanu zdrowia i słuchu w trakcie zatrudnienia na PKP, gdyż już w protokole z badania okresowego z 31 lipca 1987r. zawarto stwierdzenie "praca w hałasie przeciwwskazana".
Rozpoznając odwołanie skarżącego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia 21 maja 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że przed rozpatrzeniem odwołania wystąpił do Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej z prośbą o wydanie opinii, czy zebrane nowe dowody dotyczące narażenia zawodowego skarżącego mogą mieć wpływ na zmianę orzeczenia tej placówki z dnia 6 grudnia 2002r (którym rozpoznano m.in. obustronne upośledzenie słuchu typu odbiorczego z lokalizacją ślimakową i wobec braku narażenia na hałas na wszystkich zajmowanych stanowiskach pracy w PKP oraz stopnia zaawansowania ubytku słuchu, nie rozpoznano choroby zawodowej), jednakże otrzymano odpowiedź przeczącą. W/w placówka poinformowała bowiem, iż po zbadaniu nowych okoliczności nadal ubytek słuchu u skarżącego nie może być uznany za chorobę zawodową.
Organ podzielił stanowisko organu I instancji, że z racji funkcji nadzorczych skarżący nie był stale i długotrwale narażony na poziomy hałasu przekraczające normatywy higieniczne. Powołując okoliczność związania treścią orzeczeń uprawnionych kolejowych jednostek służby zdrowia organ odwoławczy stwierdził, że zebrane w sprawie dowody nie dają podstaw do zmiany rozstrzygnięcia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. B. zarzucił wadliwość ustaleń w przedmiocie braku związku pomiędzy jego narażeniem na hałas w miejscu pracy, a stwierdzonym ubytkiem słuchu. Wyjaśnił, że w latach 1971-1978 pracę należało świadczyć przez 6 dni w tygodniu, zaś tydzień pracy wynosił 46 godzin, natomiast badania środowiskowe przeprowadzono dla innego przedziału czasu pracy i narażenia na działanie hałasu.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie opierając się na argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, że w opinii Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej zawodowe uszkodzenie słuchu z lekarskiego punktu widzenia rozpoznaje się u pracowników spełniających określone kryteria tj. musi występować uszkodzenie słuchu typu odbiorczego obustronnego, o wielkości co najmniej 30 dB w uchu lepiej słyszącym, a skarżący nie spełnia tego wymogu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż w myśl art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, ze zm) na skutek reformy sądownictwa administracyjnego skargi wniesione do
Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.
Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270).
W niniejszej sprawie, skarga została uwzględniona, bowiem Sąd niezależnie od zarzutów w niej podniesionych stwierdził naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z § l ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, póz. 294 ze zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Wynika stąd, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy sytuacji określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których bardziej szczegółowe określenie zawarte jest w ustępie 2 wymienionego wyżej przepisu. W pozycji 15 przedmiotowego wykazu chorób zawodowych znajduje się "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". W takim określeniu zawarte zostało pewne ograniczenie chorób polegających na uszkodzeniu słuchu, ale jest ono ściśle określone związkiem z hałasem. Brak jest natomiast podstaw prawnych do tego, ażeby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Takiego ograniczenia omawianej choroby nie przewidują przepisy prawa materialnego. (Zauważyć należy, że pogląd ten w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest ugruntowany m.in. w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r. w sprawie o sygnaturze III RN 202/99, opublikowanym w Wokandzie nr 9 z 2000 r., str.
- oraz w wyroku z dnia 14 marca 2002r. o sygnaturze III RN 78/01, opublikowanym w Pr.Pracy 2003/3/31).
Tymczasem w niniejszej sprawie organy administracyjne nadal opierają się na orzeczeniach lekarskich i opiniach, w których twierdzenie, iż skarżący nie cierpi na chorobę zawodową, wiąże się ze stopniem uszkodzenia słuchu. W piśmie Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej z dnia 7 maja 2003r. pisze się " że zawodowe uszkodzenie słuchu z lekarskiego punktu widzenia rozpoznaje się w przypadku stwierdzenia ubytku słuchu typu odbiorczego obustronnego, u pracowników przewlekle narażonych na poziomy hałasu uznane w świetle współczesnego stanu wiedzy medycznej za stwarzające ryzyko utraty słuchu. (...) Tym kryterium jest uszkodzenie słuchu typu odbiorczego obustronnego, o wielkości co najmniej 30 dB w uchu lepiej słyszącym." Podobny zapis znalazł się w orzeczeniu tej placówki z dnia 6 grudnia 2002r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu.
Należy w związku z tym stwierdzić, że choroba zawodowa wymieniona w punkcie 15 wykazu stanowiącego załącznik do obowiązującego w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych to uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Zatem chorobą zawodową może być uszkodzenie słuchu nawet nieznacznego stopnia pod warunkiem, że zostało wywołane hałasem. Aby odmówić stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej określonej we wskazanym punkcie wykazu chorób zawodowych należałoby zatem wykazać, że uszkodzenie słuchu, na które cierpi skarżący, nie zostało wywołane hałasem. Z powyższego wynika, że organ administracyjny właściwy do podjęcia decyzji w sprawie choroby zawodowej winien od właściwej jednostki służby zdrowia powołanej do rozpoznania choroby zażądać jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy uszkodzenie słuchu na które cierpi skarżący zostało wywołane hałasem. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że organ administracyjny właściwy w sprawach chorób zawodowych jakkolwiek jest związany orzeczeniem właściwej do rozpoznania takiej choroby jednostki służby zdrowia, to jednakże nie jest pozbawiony prawa oceny tego orzeczenia. Orzeczenie, o którym mowa jest rodzajem opinii biegłych z czego wynika prawo i obowiązek oceny tego środka dowodowego przez organ administracyjny podejmujący decyzję. W wyniku tej oceny organ administracyjny nie może rozstrzygnąć sprawy sprzecznie z orzeczeniem. W razie wątpliwości może jednak żądać uzupełnienia orzeczenia przez dodatkowe uzasadnienie.
Należy także zwrócić uwagę, że orzeczenia zakładów służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych są traktowane w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jak opinie biegłych. Muszą być one zatem, jak wskazał w wyroku z dnia 15 kwietnia 1998r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt I SA 2074/97 "umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, organów orzekających, a także dla Sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem".
W niniejszej sprawie mimo wystąpienia w dniu 28 marca 2003r. przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do organu orzekającego w tej sprawie w II instancji tj. Centrum Naukowego Medycyny Kolejowej w sprawie wydania opinii czy zebrane nowe dowody dotyczące narażenia zawodowego J. B. mogą mieć wpływ na zmianę orzeczenia, nie udzielił wyczerpującej odpowiedzi. W piśmie z 7 maja 2003r. nie odniesiono się w żadnym wypadku do przedłożonych nowych dowodów odnośnie narażenia na hałas, a jedynie powtórzono swoją poprzednią argumentację o braku stwierdzenia ubytku słuchu o wielkości co najmniej 30 dB w uchu lepiej słyszącym.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły przepisy postępowania (art. 7 kpa, art. 77 § l kpa, art. 80 kpa) oraz przepisy prawa materialnego (§ l ust. l rozporządzenia Rady Ministrów Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z punktem 15 załącznika do tego rozporządzenia). Naruszenie wskazanych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organy administracyjne będą miały na uwadze, że wprawdzie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych zostało uchylone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, póz. 1115), jednakże na podstawie § 10 w zw. z § 12 nowego rozporządzenia poprzednie rozporządzenie jest stosowane do spraw rozpoczętych przed dniem 3 września 2002 r.
Z tych wszystkich względów należało na podstawie art. 145 § l pkt l lit "a" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w pkt I. sentencji. Rozstrzygniecie o nie wykonaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku - pkt. II sentencji - uzasadnia przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.