Uzasadnienie
I SA 138/02
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] sierpnia 2001 r.
W uzasadnieniu podniesiono, co następuje:
Decyzją Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r.) nieruchomość położona we wsi G. oznaczona jako działki nr [...] i nr [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na budowę kopalni "J". Jednocześnie ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Wojewoda Świętokrzyski odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 2 sierpnia 1982 r. w części dotyczącej wywłaszczenia powyższej nieruchomości, stanowiącej byłą własność A. i S. S. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu odwołania od wymienionej decyzji oraz całości akt sprawy stwierdził, co następuje:
Jak wynika z akt sprawy w przeprowadzonym przez Wojewodę Świętokrzyskiego postępowaniu nadzorczym, pomimo braku oryginalnych akt sprawy wywłaszczeniowej, organ wojewódzki zrealizował wynikający z art. 77 § 1 Kpa obowiązek zebrania materiału dowodowego.
Próby odnalezienia całości akt wywłaszczeniowych nie przyniosły rezultatu, w sprawie zaistniała sytuacja przewidziana w art. 86 kpa, w konsekwencji czego organ nadzoru przeprowadził rozprawę administracyjną oraz przesłuchał świadków S. C. i J. G. Ponadto w aktach znajdują się oświadczenia byłego dyrektora KOSD w K. i byłego Naczelnika Gminy w G. Organ nadzoru badając kwestionowane orzeczenie nie stwierdził naruszeń prawa, gdyż w szczególności brak jest podstaw do twierdzenia, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości oraz ustalenie odszkodowania dokonane zostało wbrew przepisom ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 - 2 ustawy wywłaszczeniowej za podstawę wywłaszczenia uznał niezbędność nieruchomości na cel użyteczności publicznej - budowę kopalni "J." w G., której lokalizacja szczegółowa została ustalona decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] maja 1980 r., nr [...]. Skoro ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpiło w oparciu o opinię biegłego rzeczoznawcy ds. wywłaszczeń, to także w tym zakresie nie można uznać, że postępowanie organu wywłaszczeniowego rażąco naruszało prawo.
Organ orzekający w trybie art. 156 § 1 Kpa zobowiązany jest wykazać, że badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wskazując przepis rażąco naruszony i ocenę, dlaczego to naruszenie ma taki charakter. W przedmiotowej sprawie nie można jednak uznać, aby organ orzekający o wywłaszczeniu nieruchomości dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami. W trakcie postępowania nadzorczego nie stwierdzono również, aby badana decyzja naruszała pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 Kpa.
S. i A. małżonkowie S. wnieśli na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucili, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dopuścił się w tej decyzji szeregu niedopatrzeń urzędowych w stosunku do decyzji Wojewody Świętokrzyskiego, która jest całkowicie oparta na fałszywych dokumentach dotyczących wywłaszczenia działek skarżących na G. "J.". Skarżący stwierdzili, że Wojewoda oparł się na dowodach z zeznań "fałszywych świadków". Podali, że nie byli zawiadomieni o wywłaszczeniu i nie otrzymali z tego tytułu odszkodowania. Domagali się przyznania odszkodowania za pozbawienie prawa użytkowanie gruntu przez okres 20 lat i za poniesioną rzeczywistą szkodę poprzez dewastację gruntu.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że zarzuty w niej zawarte stanowią jedynie polemikę z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
W dniu 14 kwietnia 2004 r. zgłosił swój udział w sprawie w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Prokurator Apelacyjny w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji uznać należało skargę za uzasadnioną i uchylić obydwie decyzje wydane w postępowaniu nadzorczym. Zebrany w tym postępowaniu materiał dowodowy nie dawał podstaw do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej kwestionowanej przez skarżących. Organy dysponowały niezwykle skąpym materiałem dokumentacyjnym w świetle czynności podejmowanych w celu odnalezienia akt wywłaszczeniowych, nie można podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, iż organ wojewódzki zrealizował wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania materiału dowodowego. Zebrane w postępowaniu nadzorczym dowody w postaci zeznań świadków i znajdujących się w aktach oświadczeń nie są wystarczające, by można było uznać, że postępowanie wywłaszczeniowe było zgodne z prawem. Zauważyć trzeba, iż świadkowie S. C. i J. G. zeznali m.in., że byli pracownikami kopalni, nie zajmowali się sprawami wywłaszczenia, "tym etapem" zajmowała się Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w K. Zeznania te w niewielkim stopniu mogły się więc przyczynić do wyjaśnienia okoliczności sprawy, zaś oświadczenia znajdujące się w aktach nie mogą być w świetle art. 75 § 2 kpa dowodem w sprawie. Postępowanie przeprowadzone przez organy w sprawie niniejszej narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, iż zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem organ orzekający w postępowaniu nadzorczym obowiązany jest wyjaśnić wszelkie okoliczności mogące mieć znaczenie przy ocenie, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Gdy postępowanie to dotyczy decyzji wywłaszczeniowej wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz.
- należy m.in. poczynić ustalenia czy wywłaszczenie nieruchomości było niezbędne dla realizacji celu wywłaszczenia, czy prawidłowo przeprowadzono rokowania dotyczące dobrowolnego zbycia nieruchomości oraz czy zgodnie z przepisami tej ustawy ustalono wysokość odszkodowania.
Wskazane wcześniej uchybienia przepisom postępowania skutkowały uchyleniem obydwu decyzji wydawanych w postępowaniu nadzorczym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit,. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pozostałym zakresie orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 152 powołanej ustawy.