Uzasadnienie
I SA 1475/03
Rektor Uniwersytetu W. decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów studiów zaocznych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Rektor Uniwersytetu W. stwierdził, że powodem skreślenia skarżącej z listy studentów było nieuiszczenie opłaty za zajęcia dydaktyczne semestru letniego jak również brak zaliczenia zaległych przedmiotów (warunek z III roku studiów) w ustalonym terminie.
J. W. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję. Skarżąca podniosła, że w sprawie uiszczenia zaległej opłaty czesnego nie otrzymała żadnego wezwania pisemnego, wpłaty natomiast nie dokonywała, gdyż nie wiedziała, jaką kwotę ma uiścić. Jeśli chodzi o zarzut niezaliczenia zaległych egzaminów skarżąca podała, że w czasie wyznaczonym na jego złożenie zmuszona była poddać się operacji, na dowód czego załącza kopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego. Choroba i pobyt w szpitalu nie pozwoliły skarżącej na przygotowanie się i złożenie egzaminu.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż skarżąca została wpisana na IV rok studiów pod warunkiem zdania dwóch zaległych egzaminów z III roku. Wyznaczony termin na złożenie zaległych egzaminów nie został dotrzymany przez skarżącą, wskutek czego nastąpiło skreślenie jej z listy studentów decyzją Dziekana Wydziału [...]. Na prośbę skarżącej Rektor uchylił powyższą decyzję i wyznaczył nowy termin złożenia zaległych egzaminów na dzień 31 stycznia 2003 r. Również tego terminu skarżąca nie dotrzymała, w związku z czym ponownie została podjęta decyzja o skreśleniu z listy studentów. Niezależnie od tego skarżąca nie dopełniła obowiązku uiszczenia opłaty czesnego za drugi semestr IV roku studiów. O zaleganiu w płatności czesnego Dziekanat Wydziału [...] poinformował skarżącą poprzez wywieszenie listy studentów, którzy nie uiścili należnych opłat w terminie, z równoczesnym wskazaniem terminu uregulowania zaległości pod rygorem skreślenia z listy studentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przede wszystkim należy podkreślić, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargę należy uwzględnić, ponieważ zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. są dotknięte wadami skutkującymi koniecznością ich uchylenia. W postępowaniu zakończonym decyzją o skreśleniu J. W. z listy studentów Uniwersytetu W. naruszono bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określoną w art. 15 kpa, a ponadto obie decyzje naruszają postanowienia Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W. Podstawą materialno-faktyczną decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. było nieuiszczenie przez skarżącą opłaty czesnego w terminie określonym w regulaminie opłat za zajęcia dydaktyczne. Regulamin Studiów w Uniwersytecie W. ustanawiając w § 35 ust. 3 sankcję za nieuiszczenie opłaty w postaci skreślenia z listy studentów, nie określa trybu ani sposobu wzywania do uiszczenia zaległej opłaty. Kwestię tę wyjaśnia, aczkolwiek nie w pełni wyczerpująco, § 5 zarządzenia nr 3 Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] czerwca 1997 r. w sprawie pobierania opłat za zajęcia dydaktyczne na studiach dziennych, zaocznych, wieczorowych, eksternistycznych oraz na studiach podyplomowych i innych formach kształcenia. Przepis ten stanowi, iż w wypadku, gdy student opóźnia się w uiszczaniu opłat za zajęcia dydaktyczne dziekan wzywa go do natychmiastowego uiszczenia opłat wyznaczając mu dodatkowy termin z informacją, iż po upływie tego terminu nastąpi skreślenie z listy studentów. Z treści powołanego przepisu wynika, iż intencją jego jest, aby wezwanie dotarło indywidualnie do wiadomości studenta spóźniającego się z opłatą czesnego. Dopiero bowiem bezskuteczne wezwanie uzasadnia zastosowanie rygoru w postaci skreślenia z listy studentów, stosownie do § 35 ust. 3 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie W..
W rozpoznawanej sprawie takie wezwanie nie miało miejsca. Jak wyjaśnił Rektor Uniwersytetu W. w odpowiedzi na skargę, wezwanie skarżącej do natychmiastowego uiszczenia czesnego nastąpiło w formie zbiorczej listy studentów zalegających z opłatami wywieszonej na tablicy ogłoszeń. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, iż wezwanie takie mogło nie dotrzeć do skarżącej wobec jej choroby i pobytu w szpitalu w okresie od 20.01.2003 r. do 14.02.2003 r. i od 20.02.2003 r. do 25.02.2003 r., udowodnionych dołączonymi do skargi kopiami kart informacyjnych leczenia szpitalnego. Poza wszystkim - tak istotna dla studenta sprawa, jaką jest zagrożenie skreśleniem z listy wskutek nieuiszczenia czesnego wymaga, aby wezwanie do wniesienia opłaty z zagrożeniem skreśleniem z listy w razie niedotrzymania terminu, było skierowane w sposób zapewniający dotarcie wezwania do adresata. W niniejszej sprawie należało uznać, iż skuteczne wezwanie skarżącej do uiszczenia zaległego czesnego nie nastąpiło.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż Rektor Uniwersytetu W. utrzymał w mocy decyzję o skreśleniu z listy studentów jednak z innej jeszcze przyczyny, niż wskazana w decyzji Dziekana Wydziału. Organ odwoławczy stwierdził mianowicie, że powodem skreślenia skarżącej z listy studentów było nie tylko nieuiszczenie opłaty za zajęcia dydaktyczne semestru letniego ale także brak zaliczenia w ustalonym terminie zaległych przedmiotów z III roku studiów.
Zważyć należy, że zasadą postępowania administracyjnego jest jego dwuinstancyjność przejawiająca się w zapewnieniu stronie prawa do odwołania się od orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 15 kpa). Tymczasem w sprawie skreślenia J. W. z listy studentów z powodu niezłożenia w ustalonym terminie zaległych egzaminów orzekał tylko organ drugiej instancji, natomiast organ pierwszej instancji sprawy tej w ogóle nie rozpatrywał. Pozbawiło to stronę prawa do załatwienia jej sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym. Sąd uznał w tej sytuacji, iż w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.