Uzasadnienie
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. M. wnosiła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego, wnosząc jednocześnie o uchylenie decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organy orzeczeniem Wydziału Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1955 r. nr [...] orzeczono – na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, poz. 31 z 1952 r.) – o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], o powierzchni [...] m kw., oznaczonej jako działka nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej Kw [...] zapis kol. [...], a stanowiącej własność J. i J. małżonków Z. (rodziców skarżącej).
Następnie w dniu [...] grudnia 1955 r. orzeczeniem nr [...] tego samego organu przyznano byłym właścicielom odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w postaci przyznania nieruchomości zamiennej. Decyzja ta z kolei – na zasadzie przepisu art. 136 k.p.a. w związku z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94 z 1961 r.) – została zmieniona decyzją Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1963 r. nr [...] w ten sposób, że zamiast przydzielania małżonkom Z. nieruchomości zamiennej – przyznano im odszkodowanie w formie pieniężnej w wysokości [...] zł., którego wypłata miała nastąpić w oparciu o przepis art. 12 ust. 2 w/w ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Pismem z dnia [...] maja 2001 r. H. M., informując że jest jedyną spadkobierczynią po rodzicach, wystąpiła z roszczeniem o przyznanie jej wspomnianej nieruchomości zamiennej. W dniu [...] lutego 2002 r., przedstawiając postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 1996 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. Z., wniosek swój ostatecznie sprecyzowała domagając się odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w formie rekompensaty pieniężnej.
Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Starosta Powiatu W. umorzył postępowanie w sprawie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.
W uzasadnieniu swego stanowiska organ powołał się na przepis art. 105 § 1 k.p.a. i podniósł, że ponieważ odszkodowanie takie zostało już ustalone – pierwotnie w formie działki zamiennej - a następnie w postaci rekompensaty finansowej, nie było dopuszczalne wydawanie decyzji po raz drugi w tej samej sprawie.
W odwołaniu od powyższej decyzji H. M. podniosła okoliczność, że – jej zdaniem – rodzice nie otrzymali nigdy wspomnianego wyżej odszkodowania i brak jest dowodu, iż zostało ono im w rzeczywistości wypłacone.
Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty podzielając w całości jego stanowisko. Dodatkowo zauważono, że wypłata odszkodowania ustalonego w decyzji należy do fazy wykonania decyzji i wszelkie wątpliwości dotyczące tej kwestii powinny być rozstrzygnięte pomiędzy uprawnionymi a organem lub jednostką zobowiązaną do wypłaty odszkodowania. W razie zaś sporu, rozstrzygniecie sprawy winno nastąpić w drodze procesu cywilnego.
W skardze do Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie obu decyzji, zarzuciła organom nie wyjaśnienie w pełni sprawy przez pominiecie przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność czy małżonkom Z. istotnie wypłacono odszkodowanie a ponadto podniosła, że decyzja z 1963 r. zmieniająca pierwotne orzeczenie z 1955 r. jest nieważna jako, że zmieniła decyzję, na podstawie której osoby uprawnione nabyły prawo. Skoro zatem zaskarżone decyzje mają za podstawę decyzję nieważną tym samym i one powinny być uchylone.
Skarżąca poddała także pod rozwagę Sądu możliwość zawieszenia postępowania sądowego do czasu wystąpienia przez nią i zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uznać za niezasadną i z tego powodu podlegała oddaleniu.
Ostateczne decyzje administracyjne po wprowadzeniu ich do obrotu prawnego korzystają z domniemania prawidłowości i trwałości. Powyższe oznacza, że dopóki inną, ostateczną decyzją nie zostanie stwierdzona nieważność konkretnej decyzji, decyzja ta istnieje w obrocie i wywiera określone skutki prawne.
W związku z powyższym, niezależnie od oceny prawnej decyzji Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] listopada 1963 r., należy stwierdzić, że decyzja ta rozstrzygnęła kwestię odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wydanie zatem drugiej decyzji, która dotyczyła by tego samego roszczenia byłoby pozbawione podstaw prawnych i prowadziło do uznania, że ta nowa decyzja została wydana w warunkach naruszających porządek prawny (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).
Za prawidłowe także należało uznać stanowisko, że zagadnienie czy rodzicom skarżącej wypłacono w rzeczywistości przyznane im odszkodowanie czy też wypłata jego nigdy nie nastąpiła, pozostawało bez wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie, gdyż związane jest ono z kwestią wykonania decyzji z 1963 r. i ewentualnego wyegzekwowania przez stronę należnego jej świadczenia. Wyegzekwowanie należności nie może natomiast polegać na domaganiu się wydania po raz drugi decyzji przyznającej taka należność.
Z tych powodów Sąd uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa, co w konsekwencji – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prowadziło do oddalenia skargi.