Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 25 września 2003 r., I SA 1535/03

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski,Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz(spr.), Joanna Runge-Lissowska, Protokolant Agnieszka Kwiatkowska,po rozpoznaniu w dniu 25 września 2003 r. sprawy ze skargi Województwa Mazowieckiego na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 20 kwietnia 2001 r. Nr […] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę

Uzasadnienie

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia […] kwietnia 2001 r., nr […], na podstawie art. 62 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.) w związku z art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Miasta P. od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 października 2000r., nr […] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu Minister podał, że Wojewoda Mazowiecki decyzją pierwszoinstancyjną, powołując się na art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ... w związku z art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106 poz. 668 ze zm.) stwierdził nabycie przez Województwo Mazowieckie z mocy prawa w dniu 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej, położonej w P. przy ul. N. o łącznej powierzchni 7634 m2, oznaczonej zgodnie z ewidencją gruntów w obrębie ewidencyjnym Ś. jako działki ewidencyjne nr ewid.: […], […], […],- opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości T. w P.

Zarząd Miasta P. wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucał, że Teatr Dramatyczny […] w P. nie władał całą nieruchomością objętą zaskarżoną decyzją, lecz jest w posiadaniu faktycznym jedynie części działek, na których to działkach zlokalizowane są różne obiekty i dla ustalenia zasięgu i obszaru gruntów zajętych przez poszczególne podmioty toczy się postępowanie podziałowe w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Minister Skarbu Państwa podejmując zaskarżoną decyzję miał na uwadze, że nabycie z mocy prawa mienia Skarbu Państwa przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną uzależnione jest od spełnienia przesłanki "władania" mieniem Skarbu Państwa przez instytucje i państwowe jednostki organizacyjne, które z dniem 1 stycznia 1999r. przejmowane są przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego.

Nie ulega wątpliwości, że na podstawie art. 145 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1998r. (Dz. U. Nr 148 poz. 971) Teatr Dramatyczny w P. został przejęty z dniem 1 stycznia 1999r. przez Województwo Mazowieckie do prowadzenia jako zadanie własne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy jednak dokonać ustaleń, przy udziale stron postępowania, w tym Gminy P., co do rzeczywistego zakresu władania przedmiotowym mieniem Skarbu Państwa przez Teatr, przy czym należy wziąć pod uwagę wyniki postępowania podziałowego.

Marszałek Województwa Mazowieckiego wnosząc w skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji oświadczył, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, że Teatr Dramatyczny nie władał całą nieruchomością, a jest tylko w posiadaniu faktycznym części działek objętych zaskarżoną decyzją. Skarżący poinformował, że Teatr Dramatyczny władał całą nieruchomością i był w jej faktycznym posiadaniu. I tak parking został wydzielony przy Teatrze, część drogi publicznej "stanowi odrębne zagadnienie", Samorząd Województwa podjął negocjacje w sprawach dotyczących uregulowania stosunków własnościowych poszczególnych działek, które były w faktycznym posiadaniu Teatru, a które częściowo błędnie skomunalizowano w początkach lat 90-tych. Obecnie korzystna dla Miasta i Województwa byłaby wymiana działek, po decyzji uwłaszczającej Województwo nieruchomością Teatru. Ciąg pieszy z zielenią ogólnodostępną jest nieruchomością przynależną do Teatru. Ponadto, jeśli idzie o budynek, w którym mieści się Teatr jest on formalnym zarządcą tego budynku i wynajmuje wskazanym przez Zarząd Miasta P. podmiotom lokal na podstawie umów najmu.

Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji podkreślił, że organ pierwszoinstancyjny naruszył w toku postępowania obowiązujące przepisy, bowiem nie została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze strony Gmina P., a ponadto pominięto wyniki postępowania podziałowego przedmiotowej nieruchomości. Dokonanie podziału spornej nieruchomości i potrzeba sprecyzowania granic poszczególnych działek jest w sprawie zagadnieniem wstępnym, które pozwoli na wydanie przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji. Zauważono również, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazówki co do zastosowania art. 60 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ..., który to przepis posługuje się pojęciem władanie, nie zaś władanie "faktyczne". Teatr Dramatyczny nie posiada tytułu prawnego do władania sporną nieruchomością, pomimo tego Wojewoda wydał decyzję stwierdzającą nabycie z mocy prawa spornej nieruchomości. Wskazane przesłanki uzasadniały podjęcie zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przepis ten rozumiany jest w ten sposób, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części jest niezbędne wtedy, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy naruszył przepisy postępowania w takim stopniu, który wyłącza zastosowanie przepisu art. 136 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

W świetle materiału dokumentacyjnego sprawy stwierdzić należy, że Minister Skarbu Państwa rozpatrując sprawę w wyniku odwołania wniesionego przez Zarząd Miasta P. zasadnie stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez Wojewodę Mazowieckiego zawiera braki tego rodzaju, że koniecznym stało się wydanie decyzji kasacyjnej. Zgodnie z art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji organ odwoławczy może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie z zaskarżoną decyzją w dalszym postępowaniu, przy udziale wszystkich stron tego postępowania należy przede wszystkim wziąć pod uwagę wyniki postępowania podziałowego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości oraz dokonać ustaleń co do rzeczywistego zakresu władania przedmiotowym mieniem Skarbu Państwa przez Teatr Dramatyczny.

Zauważyć trzeba, że strona skarżąca, mimo kwestionowania zasadności decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia 20 kwietnia 2001r. w obszernym uzasadnieniu skargi w istocie przyznała, iż sprawa nie została należycie wyjaśniona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, co wynika z rozważań dotyczących parkingu, części drogi publicznej i ciągu pieszego z zielenią ogólnodostępną.

Podnieść także należy, że w skardze stwierdzono, że Teatr Dramatyczny w P. jest "formalnym zarządcą" budynku, w którym jest jego siedziba, co nie zostało w postępowaniu udokumentowane. Jak słusznie stwierdzono w odpowiedzi na skargę hipoteza art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną obejmuje jedynie władanie mieniem Skarbu Państwa oparte na tytule prawnym. Stanowisko takie zajął również Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 4 grudnia 2002r., sygn. akt III RN 206/01 uznał, że nabycie ex lege prawa własności nieruchomości będącej we władaniu wojewódzkiego sejmiku samorządowego mogło dotyczyć tylko takiego rodzaju władztwa nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości (użytkowanie, zarząd lub trwały zarząd). Wprawdzie wyrok ten odnosił się do sytuacji, gdy podstawę decyzji stanowił art. 68 powołanej ustawy, jednakże rozumienie pojęcia "władanie mieniem", które nie jest w omawianej ustawie zdefiniowane, winno być przyjmowane jednolicie w odniesieniu do wszystkich przypadków jego zastosowania w ustawie.

Z powyższych względów na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.