Uzasadnienie
I SA1600/03
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia K. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu podniesiono, co następuje:
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. nieruchomości zajętej pod ul. [...], stanowiącą działkę nr [...] do czasu rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w L. wniosku Prezydenta Miasta L. o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Na powyższe postanowienie K. S. wniosła zażalenie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Rozpatrując sprawę i orzekając jak na wstępie stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 pkt 4 kpa w toku postępowania organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie wskazanego przepisu uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. powołanych przesłanek.
Nabycie własności przez zasiedzenie następuje z mocy samego prawa, a orzeczenie sądu stwierdzające ten fakt ma jedynie charakter deklaratoryjny (art. 172 kc i art. 609 § 1 kpc).
Jedną z koniecznych przesłanek do zastosowania art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest brak przysługiwania prawa własności nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego. Jeżeli więc toczy się przed sądem postępowanie mające na celu stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości w drodze zasiedzenia na dzień przed dniem 1 stycznia 1999 r., to wydane w tym postępowaniu orzeczenie ma wpływ na sposób rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Nabycie własności nieruchomości w drodze zasiedzenia następuje bowiem z mocy samego prawa, co w przedmiotowej sprawie skutkuje, na obecnym etapie postępowania niemożliwością jednoczesnego ustalenia, kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie prawidłowej oceny dopuszczalności zastosowania art. 73 ust. 1.
Na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła K. S. Kwestionując jego zasadność skarżąca podniosła przede wszystkim, że nie toczy się postępowanie mające na celu stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2003 r. adresowanym do Wojewody [...] Prezydent Miasta L. oświadczył, że Gmina nie złożyła takiego wniosku do Sądu Rejonowego, do chwili obecnej tego nie uczyniono. Ponadto skarżąca stwierdziła, że jeśli nieruchomość jest drogą publiczną nie ma możliwości jej zasiedzenia przez Gminę L., gdyż jest wyłączona z obrotu cywilnoprawnego. Podniosła także, że skoro Gmina L. nie jest stroną na żądanie której wszczęto postępowanie, to zgodnie z art. 98 § 1 kpa nie może wnosić o zawieszenie postępowania.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Podniósł, że postępowanie zostało w sprawie zawieszone z urzędu, a nie na wniosek Gminy L., zaś pozostałe zarzuty zawarte w skardze nie stanowią ważnych okoliczności w sprawie, znane były organowi w dotychczasowym postępowaniu i organ ustosunkował się do nich.
Pełnomocnik Prezydenta Miasta L. wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z dniem 1 stycznia 2004 r. na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - stał się właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznać można za uzasadnione.
Zgodnie z art. 97 § 1 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania na tej podstawie dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem tego postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, zagadnienie to nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Organ winien w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciami sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, dopiero wówczas możliwe jest zawieszenie postępowania w omawianym trybie.
Wskazane wyżej przesłanki nie zostały w sprawie niniejszej spełnione.
Zawieszenie postępowania w sprawie niniejszej przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r., a następnie utrzymanie tego postanowienia w mocy przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zaskarżonym postanowieniem nastąpiło z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Podnieść należy, że stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd wydaje wyroki na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę. Postępowanie administracyjne w sprawie, w której wydano zaskarżone postanowienie wszczęte zostało na żądanie K. S. zawarte we wniosku z dnia [...] lutego 2002 r. do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę L. z dniem 1 stycznia 1999 r. działki gruntu, nr ewidencyjny [...], położonej przy ul. [...] w L. i zajętej pod drogę publiczną. Zgodnie z art. 61 § 4 kpa o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W aktach sprawy brak jest takiego zawiadomienia, jego dokonanie jest jednym z elementów realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 kpa).
Nie podzielając poglądu skarżącej o niedopuszczalności zasiedzenia przez Skarb Państwa gruntu zajętego pod drogę publiczną stwierdzić trzeba, że postępowanie organów poprzedzające zawieszenie postępowania w sprawie niniejszej ze wskazanej przyczyny zawiera istotne uchybienia.
Mimo, że w wyniku długotrwałej korespondencji Wojewody [...] z Urzędem Miejskim w L. organ nie uzyskał informacji, iż został złożony do Sądu Rejonowego wniosek o zasiedzenie przez Skarb Państwa przedmiotowego gruntu, postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r. zawieszono z urzędu postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2002 r. "do czasu rozpatrzenia wniosku Urzędu Miejskiego w L. przez Sąd Rejonowy o zasiedzenie przedmiotowego gruntu na rzecz Skarbu Państwa". W sytuacji, gdy wniosek o zasiedzenie nie został wniesiony, a organ uznał, iż jest to zagadnienie wstępne w sprawie niniejszej, koniecznym było równoczesne wezwanie strony do wystąpienia w wyznaczonym terminie z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia (art. 100 § 1 kpa), czego w sprawie nie uczyniono.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast rozpatrując sprawę w wyniku zażalenia K. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r., chociaż nie wyjaśnił powyższych kwestii związanych z brakiem potwierdzenia, że został wniesiony stosowny wniosek o stwierdzenie zasiedzenia, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Zawieszenie postępowania nastąpiło w sprawie niniejszej z urzędu, a nie na wniosek Gminy L., stąd zarzuty skargi w tym zakresie nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu.
Wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powodowało uwzględnienie skargi i uchylenie obydwu kwestionowanych przez skarżącą postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W pozostałym zakresie Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 152 i art. 200 powołanej ustawy.