Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 28 kwietnia 1998 r., I SA 1697/97

Teza

Wniesienie po terminie odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy /art. 127 par. 3 Kpa/ bez równoczesnego wniesienia prośby o przywrócenie terminu /art. 58 par. 2 Kpa/ nie jest "brakiem" odwołania, który nakazywałby wezwanie przez organ wnoszącego do usunięcia braków podania w trybie art. 64 par. 2 Kpa.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Uzasadnienie

Odzieżowa Spółdzielnia Pracy "M." z W. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 27 sierpnia 1997 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 27 listopada 1995 r. Decyzją tą Minister odmówił wznowienia postępowania w sprawie uwłaszczenia Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego "S." we W. na wniosek Spółdzielni Pracy "M.". Z akt sprawy Sąd ustalił, że wyżej wskazaną decyzją z dnia 27 listopada 1995 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa odmówił Odzieżowej Spółdzielni Pracy "M." z W. wznowienia postępowania w sprawie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego z tego powodu, że wnioskodawca domagał się ustalenia granicy między działką uwłaszczaną /nr 1/1 i 1/2/ a działką, którą włada wnioskodawczyni, gdy tymczasem w postępowaniu uwłaszczeniowym nie są ustalane granice nieruchomości. Dodatkowo organ stwierdził, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu, ponieważ już w piśmie z dnia 20 lutego 1995 r. Spółdzielnia domagała się rozgraniczenia, a więc znane jej były okoliczności sprawy, natomiast wniosek o wznowienie postępowania zawarto w piśmie z dnia 24 marca 1995 r. Decyzja zawierała pouczenie o prawie skargi bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z prawa tego Spółdzielnia "M." skorzystała, ale Naczelny Sąd Administracyjny skargę odrzucił postanowieniem z dnia 29 stycznia 1997 r. I SA 1673/95 z powodu niewyczerpania przez stronę trybu określonego w art. 127 par. 3 Kpa w związku z art. 34 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/. W uzasadnieniu Sąd pouczył stronę o możliwości skorzystania z art. 112 Kpa przed organem orzekającym. Powołując się na to pouczenie, Spółdzielnia "M." wniosła w piśmie z dnia 10 lutego 1997 r. "odwołanie" od decyzji z dnia 27 listopada 1995 r. W piśmie tym jednak nie zawarto wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka przewidzianego w art. 127 par. 3 Kpa. Cytowanym na wstępie postanowieniem z dnia 27 sierpnia 1997 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, powołując się na art. 134 w związku z art. 127 par. 3 Kpa, stwierdził "uchybienie terminu do wniesienia ww. wniosku" o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo pouczenia zawartego w postanowieniu sądu Spółdzielnia złożyła tylko wniosek /odwołanie/, ale nie wystąpiła o przywrócenie terminu do jego złożenia. Organ wobec tego uznał, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu określonego w art. 129 par. 2 Kpa. W skardze na to postanowienie Spółdzielnia "M." twierdzi, że pouczenie o konieczności wystąpienia o przywrócenie terminu do wniesienia środka przewidzianego w art. 127 par. 3 Kpa znalazło się tylko w uzasadnieniu pisemnym sądu, które otrzymała dopiero w dniu 24 marca 1997 r. Nie było natomiast takiego pouczenia w uzasadnieniu ustnym. Powołując się na art. 9 Kpa, skarżąca twierdzi, że organ powinien był niezwłocznie wezwać ją do uzupełnienia odwołania albo uznać, że w tej sytuacji "składanie wniosku o przywrócenie terminu nie jest konieczne", gdyż "złożone odwołanie (...) samo przez się wniosek taki zawiera". W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, ponieważ w świetle pouczenia zawartego w postanowieniu sądu brak było przesłanek do dodatkowego pouczenia spółdzielni w trybie art. 9 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wywody skarżącej nie zasługiwały na uwzględnienie. Jakkolwiek art. 9 Kpa obliguje organy administracji do "wyczerpującego informowania stron", jest pewna granica realizacji tego obowiązku. Przecież w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1997 r. I SA 1673/95 skarżąca została poinformowana o przysługujących jej środkach prawnych przed organem orzekającym. W ocenie zasadności skargi nie można pominąć okoliczności, że skarżąca jest osobą prawną i korzysta z pomocy radcy prawnego, należy więc inaczej oceniać potrzebę pouczenia takiej właśnie strony postępowania, a inaczej strony będącej osobą fizyczną, nie korzystającej z pomocy prawnej. Ale nawet wówczas, gdy to osoba fizyczna uchybi terminowi do skorzystania ze środka prawnego, jest obowiązkiem organu "orzekać" stosownie do okoliczności sprawy. Jeżeli zatem strona wnosi środek prawny o charakterze odwołania /art. 127 par. 3 Kpa/, z pełną świadomością, że termin do wniesienia tego środka minął, ale nie wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka prawnego, jak to przewiduje art. 58 Kpa, nie można organowi administracji czynić zarzutu, że nie zastosował art. 9 Kpa i nie wezwał strony do uzupełnienia podania. Taki zresztą zarzut skarżącej wynika z niewłaściwej interpretacji przepisów prawa. Faktem jest, że art. 64 par. 2 Kpa przewiduje obowiązek wezwania wnoszącego podanie "do usunięcia braków" tego podania. Jednakże w rozpoznawanej sprawie powinny być wniesione dwa podania: jedno, będące prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia środka prawnego /art. 58 par. 2 Kpa - zdanie pierwsze/, i drugie, będące środkiem prawnymi, z którego wnoszący zamierza skorzystać /art. 58 par. 2 Kpa - zdanie drugie/. To oznacza, że wniesienie po terminie odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy /art. 127 par. 1 i 3 Kpa/ bez równoczesnego wniesienia prośby o przywrócenie terminu /art. 58 par. 2 Kpa/ nie jest "brakiem" odwołania, który nakazywałby wezwanie przez organ wnoszącego do usunięcia braków podania w trybie art. 64 par. 2 Kpa. Jako "brak" prośby o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 64 par. 2 Kpa można dla przykładu wskazać niepodanie wyjaśnienia przyczyny uchybienia terminu lub pominięcie wykazania, czy prośba jest wnoszona w terminie określonym w art. 58 par. 2 zdanie pierwsze Kpa, albo brak wskazania, o dopełnienie jakiej czynności chodzi. Natomiast za "brak" środka prawnego, który jest wnoszony wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia można uznać na przykład brak oznaczeń aktu administracyjnego, którego wnoszony środek dotyczy. Nie można także akceptować poglądu skarżącej, że złożone po terminie odwołanie "samo przez się" zawiera wniosek o przywrócenie terminu. Gdyby tak miało być, zbędne byłyby w ogóle przepisy o przywróceniu terminu dla dokonania konkretnych czynności procesowych, a także bezprzedmiotowe byłyby przepisy przewidujące orzekanie o uchybieniu terminu do wniesienia na przykład odwołania /art. 134 Kpa/.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi Odzieżowej Spółdzielni Pracy "M." z W. i na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę tę oddali.