Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. znak [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] uchylającej decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] lutego l999 r. nr [...] i jednocześnie odmawiającej uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...],
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zabudowana nieruchomość położona w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] stanowiąca własność małżonków – W. i M. C. została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (DZ.U. Nr 50 póz. 279).
Z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie ww. dekretu, grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 tegoż dekretu przeszedł na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa.
Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej (Dz.U. Nr 16, póz. 1 1 2). Rozporządzenie to określa czynności, których gmina musiała dokonać, aby objąć grunt w posiadanie. Zgodnie z § 3 ust. l powołanego rozporządzenia " o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie gminy Zarząd Miejski W. ogłasza w organie urzędowym Zarządu Miejskiego (Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W.)."
Ogłoszenie takie ukazało się w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. Nr [...] z dnia [...] maja 1947 r. Pod pozycją nr [...] wymieniono nieruchomość przy ul. [...], wyznaczając dzień oględzin na [...].06.1947 r. W wyniku dokonanych oględzin przedstawiciel Zarządu Miejskiego zobowiązany był do sporządzenia protokołu (§ 7 ust. l rozporządzenia), czego dopełnił, gdyż w aktach sprawy znajduje się sporządzony w dniu [...] czerwca19 47 r. protokół oględzin gruntu i znajdujących się na nim budynków i instalacji. Termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upłynął w dniu [...] stycznia 1948 r. Nie złożenie przez osobę uprawnioną wniosku, w ustawowo określonym 6-cio miesięcznym terminie od dnia objęcia w posiadanie gruntu, powodowało przejście na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa, własności budynków znajdujących się na tym gruncie z mocy prawa z upływem tego terminu. Przejście to było zatem następstwem bezskutecznego upływu terminu na złożenie stosownego wniosku.
Wniosek J. C. - następcy prawnego byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości został złożony w dniu 12 października 1998 roku, a więc po upływie 6-miesięcznego terminu.
Bezpodstawnym jest także zarzut naruszenia § 3-4 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, póz. 112).
Ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie, które zostało opublikowane, jak wyżej wskazano, w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. nr [...] z dnia [...] maja 1947 r., zawiera wszystkie elementy wymienione w § 4 ust. l tegoż rozporządzenia. Ustalony na dzień [...] czerwca 1947r. roku termin oględzin został wyznaczony z zachowaniem terminu przewidzianego w § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia, tzn. tak, "by oględziny odbyły się najwcześniej po upływie 14 dni od dnia wydania numeru urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie".
Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu aktu notarialnego z dnia [...] września 1948 r wynika, że pierwsze czynności zmierzające do uregulowania stanu prawnego dotyczącego nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] ówcześni jej właściciele podjęli w dniu [...] października 1947 roku, ustanawiając w [...] pełnomocnika. W. i M. C. ówcześni właściciele nieruchomości na dzień opublikowania w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego zawiadomienia o przystąpieniu przez gminę do objęcia gruntu w posiadanie, tj. [...] maja 1947 roku, przebywali za granicą, a Zarząd Miejski nie posiadał danych o miejscu ich pobytu.
Zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2002 roku nie narusza także, wbrew zarzutom zawartym we wniosku skarżących, art. 7, art. 10, art. 77 ani art. 156 § l pkt 2 kpa. O prowadzonym postępowaniu z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. strony zostały prawidłowo powiadomione i poinformowane o przysługujących im prawach wynikających ze wspomnianych przepisów.
Na powyższą decyzję wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. C., A. C., G. C. W skardze zarzucono naruszenie przepisów: art. 7 ust. l dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Przepisu § 3-4 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę W., oraz art.7, art. 10 oraz art. 77, art. 156 §1 pkt 2 kpa.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i rozwoju Miast podtrzymał argumenty podane w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r r. Przepisy wprowadzające Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1271/ ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004r. Stosownie do treści art. 97 cytowanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002.
Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa procesowego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrolując legalność zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, że wydane zostały bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy oraz z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów.
W postępowaniu nadzorczym organ obowiązany jest ustalić, czy weryfikowana w tym postępowaniu decyzja jest dotknięta, bądź nie, wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie powyższych okoliczności powinno odnaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowy, bowiem postępowanie nadzorcze podlega tym samym regułom co postępowanie prowadzone w trybie zwykłym.
Oceniając w tym aspekcie materiał dowodowy Sąd stwierdził, że nie został on przeanalizowany i oceniony zgodnie z wymaganiami art. 7, 77 i 80 kpa.
Zgodnie z art. 7 ust. l dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) - dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.
W niniejszej sprawie kluczową kwestią, mającą istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, jest ustalenie czy objęcie w posiadanie przedmiotowego gruntu przez gminę odbyło się przy ścisłym spełnieniu wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 4 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112), wydanym na podstawie art. 4 cytowanego w dekretu, obowiązującego od dnia 21 maja 1946 r. do dnia 9 lutego 1948 r. Rozporządzenie to ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Orzekające organy nie ustosunkowały się do kwestii czy przepis § 5 tego rozporządzenia był w pełni respektowany przez Zarząd Miasta mimo, że okoliczność tę podnosili skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W tej sytuacji organ powinien podnoszone przez skarżących zarzuty potraktować jako wniosek dowodowy i przeprowadzić postępowanie mające na celu ustalenie czy Zarząd Miasta dołożył staranności w ustalaniu miejsca pobytu właścicieli nieruchomości oraz ich pełnomocników, bowiem tylko znajdujący potwierdzenie w dokumentach brak możliwości powiadomienia byłych właścicieli lub ich pełnomocnika, o objęciu gruntu w posiadanie, pozwoli przyjąć, że objęcie gruntu było skuteczne, co otwierało bieg terminu do złożenia wniosku dekretowego.
Należy zauważyć, że stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia - Zarząd Miejski, jeżeli posiadał dane o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej, obowiązany był – przesłać zawiadomienie o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie, przy czym osoby uczestniczące w oględzinach mogły wnieść zastrzeżenia do sporządzonego protokołu oględzin, o którym mowa w § 7 ust 1tego aktu (§ 7 ust. 2.) jeżeli uważały, że zawarte w nim ustalenia naruszają ich prawa. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia - grunt uważa się za objęty przez gminę w posiadanie w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie tego zarządu ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin.
W materiale aktowym brak jest dokumentów potwierdzających podjęcie starań przez Zarząd Miasta w celu zapewnienia byłym właścicielom i ich pełnomocnikom udziału w oględzinach nieruchomości, co może świadczyć o objęciu gruntu przez gminę z istotnym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organy stwierdziły, że właściciele nieruchomości przebywali za granicą. Racje mają skarżący wskazując, że w archiwalnych aktach znajduje się Orzeczenie Sądu Okręgowego w W. o objęciu w posiadanie przez byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, a skoro tak to z wnioskiem o jego wydanie mógł wystąpić właściciel lub jego pełnomocnik, zatem ustalenie miejsca pobyty tych osób mogło być możliwe w oparciu o dokumenty z akt sądowych.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że materiał dowodowy nie został przez organy zebrany zgodnie z ar. 7 i 77 kpa, a zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji analiza tego materiału obraża zasadę swobodnej oceny wyrażoną w art. 80 kpa.
Powyższe naruszenie przepisów postępowania administracyjnego ma istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlega uchyleniu na podstawie art. 145 &1pkt 1 lit. c. cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.