Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 30 czerwca 1993 r., I SA 174/93

Teza

Komunalizacja mienia ustanowiona przez art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191/, jest realizowana niezależnie od roszczeń reprywatyzacyjnych, które nie mogą być dochodzone w postępowaniu komunalizacyjnym.

Uzasadnienie

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 24 sierpnia 1992 r. na podstawie art. 18 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych utrzymała w mocy decyzję Wojewody O. z dnia 19 maja 1992 r., którą tenże stwierdził nabycie przez Gminę B. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości (...) wraz z budynkiem.

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że z punktu widzenia komunalizacji następującej z mocy samego prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - istotne jest jedynie to, czy w dniu 27 maja 1990 r. /tj. w dniu wejścia w życie ww. ustawy/ przedmiotowa nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe /państwowe/ oraz czy należała do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Przedmiotowa nieruchomość została przejęta przez Państwo na cele reformy rolnej i w ww. dniu stanowiła własność Skarbu Państwa, co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu wydanym dnia 30 czerwca 1992 r. przez Sąd Rejonowy.

Stosownie do art. 19 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ewentualne roszczenia cywilnoprawne mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Wszczęcie postępowania sądowego nie ma jednakże wpływu na toczące się postępowanie komunalizacyjne. Tym bardziej nie ma tu wpływu okoliczność. że w Sejmie RP są rozpatrywane projekty tzw. ustawy reprywatyzacyjnej.

Jadwiga B. zaskarżyła omówioną wyżej decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że nieruchomość, o której mówi decyzja wchodziła w skład gospodarstwa rolnego jej dziadków, którego obszar rolny wynosił 15,82 ha. Całość nieruchomości ziemskiej zastała zabrana na podstawie dekretu o reformie rolnej. Gospodarstwo to nie podlegało dekretowi o reformie rolnej. Skarżąca chciałaby odzyskać przedmiotową nieruchomość.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podała, że roszczenie zgłoszone przez Jadwigę B. ma charakter reprywatyzacyjny i nie może być dochodzone w postępowaniu komunalizacyjnym. Komunalizacja przedmiotowej nieruchomości w niczym nie umniejsza uprawnień skarżącej, w wypadku bowiem uchwalenia w przyszłości tzw. ustawy reprywatyzacyjnej roszczenia o zwrot utraconych nieruchomości z pewnością będą mogły być dochodzone zarówno w stosunku do Skarbu Państwa, jak i właściwych gmin.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Sporna nieruchomość stanowiła - jak wynika z akt sprawy - własność Skarbu Państwa, a dysponował nią organ administracji państwowej stopnia podstawowego, co świadczy o jego uprawnieniach władczych. W myśl zaś uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r., W 12/91 - z punktu widzenia uprawnień administracyjnych o charakterze władczym nieruchomość "należała" do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. A zatem nieruchomość, o której mowa z dniem 27 maja 1990 r. stała się na podstawie art. 5 ust. 1 pkt powołanej ustawy z mocy prawa własnością Gminy B., a decyzja Wojewody - utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją - tylko to potwierdziła. Stwierdziła ona nabycie przez Gminę B. spornej nieruchomości tylko w takim zakresie w jakim przysługiwała ona Skarbowi Państwa /zob. art. 9 ustawy z dnia 10 maja 1990 r./.

Stronami postępowania w sprawie komunalizacji nieruchomości są Skarb Państwa i właściwa gmina, a samo postępowanie dotyczy przeniesienia własności nieruchomości Skarbu Państwa na właściwą gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich.

Z decyzji komunalizacyjnej w danym wypadku nie wynikają dla Jadwigi B. żadne uprawnienia ani obowiązki o charakterze prawnym. Nie ma zatem ona w świetle art. 28 Kpa przymiotu strony i nie jest legitymowana do wniesienia skargi.

Roszczenia zgłoszone przez skarżącą - jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę - mają charakter reprywatyzacyjny i nie mogą być dochodzone postępowaniu komunalizacyjnym. Komunalizacja nieruchomości, o której mowa nie stoi na przeszkodzie w ubieganiu się skarżącej o jej odzyskanie, lecz może się to ewentualnie odbywać w innym postępowaniu.

W związku z powyższym, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę należało oddalić.