Uzasadnienie
Minister Zdrowia decyzją z dnia 17 czerwca 2002 r. uchylił w całości swoją decyzję z dnia 19 lipca 1999 r., w przedmiocie uchylenia decyzji Wojewody P. z dnia 9 kwietnia 1998 r. w sprawie wpisania do rejestru zakładów opieki zdrowotnej Zespołu Przychodni Lekarza Rodzinnego C. s.c. i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu zgodził się z odwołującymi się Jakubem i Wisławą K., iż Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, wydając w dniu 19 lipca 1999 r. decyzję naruszył art. 156 i 138 Kpa, rozpatrując ich wniosek w trybie art. 138 Kpa zamiast art. 156 Kpa. Podniósł, że nie może zmienić decyzji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 lipca 1999 r. w trybie art. 138 Kpa, czego domaga się odwołujący. Organ administracji może jedynie utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, uchylić w całości albo w części oraz umorzyć postępowanie odwoławcze.
Tak więc przepis art. 138 Kpa nie daje organowi administracji publicznej możliwości zmiany decyzji. Kierując się powyższym Minister Zdrowia uchylił własną wadliwą decyzję z dnia 19 lipca 1999 r. oraz umorzył postępowanie z wniosku adwokata Jerzego M. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody P. z dnia 9 kwietnia 1998 r. w sprawie wpisania Zespołu Przychodni Lekarza Rodzinnego "C." do rejestru zakładów opieki zdrowotnej. Postępowanie to stało się bezprzedmiotowe wobec uchylenia decyzji Wojewody P. z dnia 9 kwietnia 1998 r. przez Wojewodę W. decyzją z dnia 10 marca 2000 r.
Na decyzję Ministra Zdrowia z dnia 17 czerwca 2002 r. skargę do NSA złożył pełnomocnik Jakuba i Wisławy K. - adwokat Jerzy M. W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
- - art. 156 par. 1 Kpa poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że uprzednie uchylenie decyzji, w której nieważność ma być stwierdzona czyni postępowanie o stwierdzenie nieważności bezprzedmiotowym,
- - art. 9 i art. 10 Kpa poprzez ich niezastosowanie i niezawiadomienie skarżących o postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę W. w celu uchylenia decyzji, w której nieważność ma być stwierdzona i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Ministra Zdrowia.
W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono w niej, że odnośnie zarzutu naruszenia przez Ministra Zdrowia art. 9 i art. 10 Kpa poprzez ich niezastosowanie należy stwierdzić, że strona została poinformowana pismem z dnia 8 maja 2002 r. o toczącym się postępowaniu i prawie do składania wniosków dowodowych oraz przeglądania akt. Prawo do zapoznania się z aktami sprawy i do składania wniosków dowodowych pozostawione jest woli strony. Organ administracji nie może jej zmusić do skorzystania z tego prawa. Nie może strona ani jej pełnomocnik, obciążać Ministra Zdrowia winą za to, że nie zapoznali się z aktami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Decyzją z dnia 9 kwietnia 1998 r., Wojewoda P. wpisał do rejestru zakładów opieki zdrowotnej Zespół Przychodni Lekarza Rodzinnego C. s.c. w M. Wnioskiem z dnia 10 marca 1999 r. Jakub i Wisława K. wystąpili o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W wyniku rozpoznania tego wniosku Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, decyzją z dnia 19 lipca 1999 r., uchylił decyzję Wojewody P. z dnia 9 kwietnia 1998 r. w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Pismem z dnia 23 lipca 1999 r. skarżący wystąpili do Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 19 lipca 1999 r. W uzasadnieniu tego wniosku zarzucili Ministrowi naruszenie art. 156 i art. 138 Kpa. Decyzją z dnia 16 września 1999 r. Minister ZiOS po rozpoznaniu wniosku Jakuba i Wisławy K. stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia 19 lipca 1999 r. Z kolei ta decyzja została zaskarżona do NSA skargą z dnia 13 października 1999 r. Po rozpoznaniu sprawy NSA wyrokiem z dnia 13 marca 2001 r. /I SA 1851/99/ stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia 16 września 1999 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że decyzja ta nie została wydana z urzędu - w odrębnym postępowaniu nadzorczym wszczętym właśnie w tym celu, aby usunąć z obrotu prawnego oczywiście wadliwą pierwszą decyzję - lecz w uwzględnieniu wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 19 lipca 1999 r. Jak zaś stanowi art. 127 par. 3 Kpa, do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się /odpowiednio/ tylko przepisy dotyczące odwołań, nie stosuje się więc innych przepisów, w szczególności przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, i wadliwą decyzję usuwa się z obrotu prawnego w sposób określony w art. 138 par. 1 Kpa.
Zaskarżona decyzja zatem - stwierdzająca nieważność decyzji z dnia 19 lipca 1999 r. - sama podlega stwierdzeniu nieważności, gdyż została wydana bez podstawy prawnej - w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 ab initio Kpa - ponieważ do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stosuje się przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnych.
W tzw. międzyczasie Wojewoda W. decyzją z dnia 10 marca 2000 r. - wydaną w trybie art. 155 Kpa - uchylił decyzję Wojewody P. z dnia 9 kwietnia 1998 r. W tym stanie rzeczy Minister Zdrowia decyzją z dnia 17 czerwca 2002 r. uchylił swoją decyzję z dnia 19 lipca 1999 r. w całości i umorzył postępowanie I instancji z powodu bezprzedmiotowości postępowania, spowodowanej usunięciem z obrotu prawnego decyzji Wojewody P. Decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy, wywiera natomiast skutek procesowy /kończy sprawę w danej instancji/, dzięki czemu zapewnia stronie gwarancje procesowe określone w kodeksie. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu. Organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie umorzyć postępowanie pierwszej instancji, jeżeli stwierdzi, że postępowanie pierwszoinstancyjne było chociażby w części bezprzedmiotowe.
Postępowanie zaś staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego /podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej/ będącego przedmiotem postępowania. W szczególności postępowanie należy umorzyć, gdy decyzja będąca przedmiotem postępowania odwoławczego lub prowadzonego w trybie nadzoru została wyeliminowana z obrotu prawnego. Skoro postępowanie w sprawie wpisania do rejestru zakładów opieki zdrowotnej Zespołu Przychodni Lekarza Rodzinnego C. s.c. stało się bezprzedmiotowe na skutek usunięcia z obrotu prawnego decyzji o wpisie, to należało uznać, że zaskarżona do NSA decyzja Ministra Zdrowia z dnia 17 czerwca 2002 r. jest zgodna z prawem.