Postanowienie NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 marca 1999 r., I SA 1809/98

Rozpoznanie

(...) na rozprawie

Sprawa

sprawy z wniosku Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nr 1 w Rz. w przedmiocie wskazania organu do rozpoznania odwołania wskazać jako organ właściwy do rozpoznania odwołania Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nr 1 w Rz. od decyzji Prezydenta Miasta Rz. z dnia 31 grudnia 1997 r. (...) w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rz.

Od orzeczenia

od decyzji zezwalającej na podział nieruchomości postanawia:

Teza

Utrata charakteru sprawy z zakresu administracji rządowej jeszcze przed dniem wejścia w życie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 162 poz. 1124/ wyłącza możliwość zastosowania art. 4 ust. 1 tej ustawy.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej nr 1 w Rz. wystąpił z wnioskiem o wskazanie organu właściwego do rozpoznania jego odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Rz. z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie podziału nieruchomości położonej w Rz. oznaczonej jako działka nr 171 i 69/1. W uzasadnieniu wniosku wskazano m.in., że postanowieniem z dnia 23 czerwca 1998 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rz. stwierdziło swoją niewłaściwość i przekazało sprawę do rozpatrzenia Wojewodzie Rz. Natomiast Wojewoda pismem z dnia 7 września 1998 r. poinformował odwołującego, że również nie jest właściwym organem do rozpoznania odwołania. W tej sytuacji powstał negatywny spór kompetencyjny, skutkujący wnioskiem do Sądu o wskazanie organu właściwego do rozpoznania odwołania.

W odpowiedzi na wniosek i w piśmie uzupełniającym z dnia 10 marca 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o wskazanie jako organu właściwego - Wojewodę. Zdaniem Kolegium właściwość tego organu należy rozpatrywać w tym, że decyzja organu I instancji została wydana w zakresie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej i w takim przypadku władnym organem wyższego stopnia - jest wojewoda. Przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ nic nie zmieniły w tym zakresie. Wprawdzie art. 233 ustawy stanowi, iż "sprawy wszczęte lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów", to odnosi się on do stosowania tej ustawy jako prawa materialnego, nie zaś kwestii procesowych. W ocenie Kolegium również nowelizacja, z dniem 1 stycznia 1999 r., kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 162 poz. 1124/ nie zmieniła właściwości organu do rozpoznania odwołania. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ww. ustawy sprawy z zakresu administracji rządowej wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu przez właściwego miejscowo wojewodę.

Natomiast Wojewoda Rz. w swojej odpowiedzi na wniosek zaprezentował pogląd, iż w związku z wejściem z życie z dnia 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami uległa zmianie również właściwość organów wydających decyzje przy zastosowaniu tej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 96 ww. ustawy podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział. Wszelkie więc rozstrzygnięcia w trybie odwoławczym od tych decyzji powinny być rozpatrzone przez organ wyższego stopnia w stosunku do tych organów. W związku z tym zdaniem Wojewody Rz., organem właściwym do rozpoznania odwołania w niniejszej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rz.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż rozstrzygając spór kompetencyjny pomiędzy organem samorządowym kolegium odwoławczym a organem rządowym o ustalenie organu właściwego do rozpoznania odwołania od nieostatecznej decyzji administracyjnej Sąd dokonuje oceny tej właściwości biorąc pod uwagę nie stan prawny istniejący w dacie wydania decyzji lub złożenie odwołania, ale stan prawny istniejący w dacie rozstrzygania sporu, co w niniejszej sprawie oznacza, że jest to data wydania postanowienia przez sąd.

Stosownie do art. 127 par. 2 Kpa organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba, że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Przepis ten stanowi zatem zasadę, iż organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ wyższego stopnia nad organem wydającym decyzję w I-ej instancji, zaś zmiana tak ustalonej właściwości może wynikać wyłącznie z przepisów ustawowych. Właściwość instancyjna organów administracji publicznej została określona w art. 17 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, w jego brzmieniu na dzień 31 grudnia 1998 r., w jego pkt 1 została zawarta zasada, iż organowi wyższego stopnia w stosunku do organów gmin w sprawach należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej - wojewodowie, a w pozostałych sprawach - samorządowe kolegium odwoławcze. Tę zasadę potwierdzał art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, w jego brzmieniu również na dzień 31 grudnia 1998 r. W dniu 1 stycznia 1999 r. wszedł w życie przepis art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa /Dz.U. nr 162 poz. 1126/ oraz art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, które to przepisy statuują zasadę, iż w każdym wypadku, chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej, organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegium odwoławcze i to niezależnie czy organy te załatwiały sprawy administracyjne w ramach zadań własnych, czy też zadań zleconych z zakresu administracji rządowej.

W niniejszej sprawie decyzję w I-ej instancji wydał Prezydent Miasta Rzeszowa - organ gminy - w ramach zadań zleconych z zakresu administracji rządowej /art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych/. Tak więc po dniu 1 stycznia 1999 r. organem wyższego stopnia, a więc organem właściwym w rozumieniu art. 127 par. 2 Kpa, do rozpatrzenia odwołania od jego decyzji jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rz. Wprawdzie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych jest przepisem szczególnym - w rozumieniu art. 17 pkt 1 Kpa i art. 1 ust. 1 cyt. ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych w ich aktualnym brzmieniu - wyłączającym kompetencje samorządowego kolegium odwoławczego w określonych sprawach, to przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z tym przepisem sprawy z zakresu administracji rządowej wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem 1 stycznia 1999 r. podlegają rozpatrzeniu przez właściwego miejscowo wojewodę. Niniejsza sprawa w momencie wszczęcia postępowania oraz wydawania decyzji w pierwszej instancji przez organ gminy była sprawą zleconą w ramach zadań z zakresu administracji rządowej. Jednakże charakter ten straciła i to jeszcze przed wejściem w życie powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. Pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości sprawy dot. podziału nieruchomości były sprawami z zakresu administracji rządowej. Natomiast z dniem 1 stycznia 1998 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ sprawy te stały się sprawami z zakresu zadań własnych gminy /art. 96/. Zgodnie zaś z art. 233 ww. ustawy sprawy wszczęte lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem 1 stycznia 1998 r. prowadzi się na podstawie nowej ustawy. Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, co oznacza, że z dniem 1 stycznia 1998 r. sprawa ta utraciła charakter sprawy z zakresu administracji rządowej i stała się sprawą z zakresu zadań własnych gminy. Reasumując należy stwierdzić, iż utrata charakteru sprawy z zakresu administracji rządowej jeszcze przed dniem wejścia w życie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 162 poz. 1124/ wyłącza możliwość zastosowania art. 4 ust. 1 tej ustawy.

Z tych wszystkich względów sąd na podstawie art. 28 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji postanowienia.