Uzasadnienie
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 15 września 1997 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody T. z dnia 25 marca 1996 r. o odmowie uwłaszczenia Kopalni Siarki "M." w T. gruntami położonymi w D., oznaczonymi jako działki nr 920 i 924/1.
W uzasadnieniu decyzji podano, że Wojewoda, działając na podstawie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./, decyzją jw. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, tj. z dniem 5.12.1990 r., przez Kopalnię Siarki "M." w T. prawa użytkowania wieczystego powyżej wymienionych gruntów. Kopalnia Siarki "M." została utworzona w oparciu o zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 stycznia 1994 r., w wyniku podziału przedsiębiorstwa pn. Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S.". Osobowość prawną uzyskała z dniem 19 sierpnia 1994 r. Występując z wnioskiem o uwłaszczenie na podstawie cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r. na dzień 5 grudnia 1990 r. nie istniała ona faktycznie, ani prawnie. Brak więc było podstawy do stwierdzenia uwłaszczenia na rzecz tej Kopalni i zbędne jest rozważanie następstwa prawnego po jednostce, która uległa podziałowi i sprawy - jakie mienie w wyniku podziału - przejęła Kopalnia Siarki "M.".
Powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Kopalnia Siarki "M." w T. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca Kopalnia wyjaśnia, że bezspornym jest, że w dniu 5 grudnia 1990 r. Kopalnia funkcjonowała jako jednostka organizacyjna przedsiębiorstwo państwowe "Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S." w T. Do dnia podziału przedsiębiorstwa państwowego "Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki - S." /dokonanego w dniu 31 grudnia 1993 r./ jako wydzielony zakład władała faktycznie /także obecnie/ gruntami o powierzchni około 1.590 ha oraz budynkami i budowlami i innymi urządzeniami na nich zlokalizowanymi. W wyniku podziału dokonanego przez organ założycielski powstały dwa nowe przedsiębiorstwa nie istniejące w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarżąca Kopalnia - w opisanych powyżej okolicznościach - podnosi, że w doktrynie utrzymywany jest pogląd, iż przekształcenia podmiotowe państwowych osób prawnych dokonane po 4 grudnia 1990 r. mają taki wpływ na uwłaszczenie, iż decyzje potwierdzające nabycie praw winny być skierowane do nowych podmiotów powstałych wskutek przekształcenia, o ile nie istnieje podmiot "macierzysty".
Skoro więc w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie uwłaszczenia nie istniał macierzysty podmiot Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S.", w świetle obowiązujących przepisów skarżąca Kopalnia była legitymowana do złożenia wniosku o uwłaszczenie. Brak tytułu prawnego do gruntów uniemożliwia prowadzenie statutowej działalności i prowadzenie procesu likwidacji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał stanowisko w sprawie i jednocześnie wniósł o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Zdaniem Prezesa Kopalnia zaskarżoną decyzję otrzymała w dniu 22 września 1997 r., natomiast skargę nadano w Urzędzie Pocztowym w T. w dniu 6 listopada 1997 r., a więc z uchybieniem trzydziestodniowego terminu.
W odpowiedzi na zarzut uchybienia terminu do wniesienia skargi, Kopalnia Siarki "M." w T. wyjaśnia, że skarga nadana została w dniu 20 października 1997 r., a nie w dniu 6 listopada 1997 r., co winno wynikać z potwierdzenia nadania. W dniu 6 listopada 1997 r. skarżący jedynie uzupełnił braki formalne skargi oraz uiścił wpis, zgodnie z wezwaniem NSA z dnia 6 listopada 1997 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
1. Zarzut uchybienia przez skarżącą kopalnię terminu do wniesienia skargi jest nieuzasadniony. Z akt sprawy wynika, że skarga została nadana - zgodnie z wyjaśnieniami strony skarżącej - w dniu 20 października 1997 r. Skoro strona otrzymała zaskarżoną decyzję w dniu 22 września 1997 r., brak jest podstaw do twierdzenia o uchybieniu przez nią trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
2. Skarżąca Kopalnia domaga się stwierdzenia nabycia własności określonych w decyzji nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./. Warunkiem wydania takiej decyzji jest pozostawanie przedmiotowej zabudowanej nieruchomości w zarządzie państwowej osoby prawnej w dniu 5 grudnia 1990 r. W świetle zebranego materiału dokumentacyjnego w sprawie bezspornym okazało się, że przedmiotowa nieruchomość na dzień 5 grudnia 1990 r. była w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego "Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S." w T. Z przedłożonego przez stronę skarżącą w postępowaniu sądowym zarządzenia nr 1 Ministra Skarbu Państwa z dnia 31 grudnia 1996 r. w sprawie podziału przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S." w T. wynika, że z tym dniem dokonano podziału tego Przedsiębiorstwa i ustała jego działalność /par. 1/. W konsekwencji tego podziału, na mocy zarządzenia nr 2 Ministra Skarbu Państwa z dnia 31 grudnia 1996 r. wydanego w oparciu o art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych /Dz.U. 1991 nr 18 poz. 80 ze zm./, z dniem 1 stycznia 1997 r. utworzone zostało inne przedsiębiorstwo państwowe pod dawną nazwą Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki "S." z siedzibą, w T. i Przedsiębiorstwo Rekultywacji Terenów Górniczych w J. W skład nowo utworzonych przedsiębiorstw przydzielone zostały składniki mienia powstałego z podziału przedsiębiorstwa państwowego na mocy decyzji z dnia 31 grudnia 1996 r. W powyższych okolicznościach sprawy na dzień wydania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy /15 września 1997 r./ zatem nastąpiła na tyle istotna zmiana stanu prawnego w sferze struktury organizacyjnej jednostki "macierzystej" - Kopalni i Zakładów Przetwórczych Siarki "S." w T., która ma wpływ na ocenę legitymacji Kopalni Siarki "M." do złożenia wniosku o uwłaszczenie wskazaną przez nią nieruchomością na podstawie art. 2 ust. 1-3 cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r. Nie negując trafności rozstrzygnięcia Wojewody T. z dnia 25 marca 1996 r. wydanego w dacie, w której - wbrew twierdzeniu skarżącej Kopalni - istniała jeszcze jednostka macierzysta KZPTS "S.", to stwierdzić należy, że w dacie orzeczenia organu odwoławczego nie istniał już wymieniony powyżej podmiot, a który na dzień 5 grudnia 1990 r. posiadał w zarządzie nieruchomość. Organ odwoławczy zobowiązany był zatem rozważyć kwestię następstwa prawnego skarżącej Kopalni po przedsiębiorstwie posiadającym zarząd nad nieruchomością podlegającą uwłaszczeniu. Jakkolwiek o nabyciu użytkowania wieczystego i własności budynków, innych urządzeń oraz lokali niewątpliwie rozstrzyga stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. /tj. w dniu wejścia w życie cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r./, a nie istniejący w dniu ewent. wydania decyzji potwierdzającej fakt nabycia tych praw, to jednakże przekształcenia podmiotowe Przedsiębiorstwa dokonane po 4 grudnia 1990 r. mają taki wpływ na uwłaszczenie, iż decyzje potwierdzające nabycie praw winny być skierowane do nowych podmiotów, powstałych wskutek przekształcenia.
Skoro zaś w trakcie postępowania administracyjnego okazało się, że stosowny wniosek złożyła strona posiadająca osobowość prawną /Kopalnia Siarki "M." w T./, która powstała wskutek wydzielenia organizacyjnego z państwowej jednostki macierzystej posiadającej zarząd /w dniu 14 stycznia 1994 r./ i zarząd ten dotyczył m.in. nieruchomości protokolarnie jej przekazanej w oparciu o decyzję Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 stycznia 1994 r., zaś na dzień wydania decyzji uwłaszczeniowej ustał byt prawny jednostki macierzystej - to w tym stanie sprawy organ winien zbadać dokumenty przekształceniowe w zakresie niezbędnym do ustalenia, czy wniosek o uwłaszczenie pochodzi od następcy prawnego podmiotu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r., tj. strony mającej interes prawny w wydaniu takiej decyzji. W przypadku pozytywnego stwierdzenia następstwa prawnego zachodziłyby warunki do wydania decyzji uwłaszczającej podmiot posiadający w zarządzie nieruchomość w dniu 5.12.1990 r. i doręczenia tej decyzji stronie skarżącej.
Mając na uwadze powyżej podniesione względy, a także względy ekonomiki procesowej, Sąd na zasadzie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach i ich wysokości Sąd orzekł na zasadzie art. 55 ust. 1 i 3 ustawy jak wyżej.