Uzasadnienie
Komisja Uczelniana NSZZ "Solidarność" Akademii Rolniczej w P. wniósł skargę na pismo Dyrektora Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 10.08.2000 r. /nazywając je postanowieniem/, w którym Dyrektor Departamentu podtrzymał swe stanowisko, wyrażone w piśmie z 7.07.2000 r., stanowiącym odpowiedź na żądanie Komisji Uczelnianej o uchylenie uchwały Senatu z dnia 28.06.1996 r., zmieniającej przepis par. 6 ust. 4 uchwały z dnia 12.02.1992 r. w sprawie zasad polityki kadrowej. W piśmie tym poinformowano skarżącą Komisję o braku podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały.
W uzasadnieniu skargi podano, że z powołaniem się na art. 87 ust. 2 w zw. z art. 80 ust 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym statut Akademii Rolniczej w P. par. 63 ust. 2 wprowadził wymóg co do następnego mianowania osoby nie posiadającej tytułu naukowego na stanowisko profesora nadzwyczajnego znacznego wzbogacenia dorobku naukowego od czasu uzyskania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Daje to nauczycielom akademickim mianowanym na okres 5 lat pewność, że uzyskane przez nich po upływie tego okresu mianowanie na czas nieokreślony jest zależne od spełnienia statutowego warunku: znacznego wzbogacenia dorobku naukowego od czasu uzyskania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Senat Akademii Rolniczej w P. z obrazą powyższego przepisu statutowego uchwałą z dnia 28.06.1995 r. wprowadził zupełnie nowe warunki uzyskania dalszego mianowania na stanowisko profesora nadzwyczajnego po upływie pięcioletniego okresu pierwszego mianowania.
Wprowadzona powyższą uchwałą zmiana do uchwały Senatu z dnia 12.02.1992 r. przewiduje przedłużenie zatrudnienia na stanowisku profesora nadzwyczajnego osobom nie posiadającym tytułu naukowego po uzyskaniu pozytywnej oceny wyników pracy w okresie pierwszego mianowania jedynie w wyjątkowych przypadkach, a w szczególności gdy:
a/ postępowanie w sprawie nadania kandydatowi tytułu naukowego zostało zakończone w uczelni, a materiały zostały przesłane do Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, b/ kandydat osiągnął wiek przedemerytalny /65 lat/, c/ kandydat w okresie zatrudnienia na stanowisku profesora nadzwyczajnego pełnił funkcję rektora, prorektora lub dziekana.
W ten sposób wbrew powołanym wyżej przepisom ustawy zobowiązującym do ustalania dodatkowych warunków mianowania wyłącznie poprzez wprowadzenie ich do statutu szkoły wyższej Senat - bez zmiany statutu - a tylko poprzez zwykłą uchwałę zawęził przepis statutowy oraz wprowadził nowe warunki, nie mające żadnych podstaw statutowych, ani ustawowych. Dalsze utrzymywanie tych sprzecznych ze statutem uchwał, wprowadzające wbrew wymaganiom ustawy nowe warunki narusza prawa pracownicze objętej nimi grupy, prowadzi do formułowania zastrzeżeń, a nawet negatywnych stwierdzeń wobec ich wniosków spełniających wymogi statutu, a równocześnie do pozamerytorycznego nagradzania wybrańców, nawet w przypadku niespełnienia przez nich warunku znacznego wzbogacenia dorobku naukowego po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego.
Z nadesłanych akt wynika, iż Komisja Uczelniana NSZZ "Solidarność" pismem z dnia 21.06.2000 r. wystąpiła do Ministra Edukacji Narodowej o uchylenie w oparciu o przepis art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ par. 6 pkt 4b i 4c uchwały Senatu Akademii Rolniczej w P. z dnia 12.02.1992 r. w sprawie zasad polityki kadrowej w brzmieniu wprowadzonym uchwałą Senatu z 1995 r.
W piśmie z dnia 7.07.2000 r. Dyrektor Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego MEN wyjaśnił podstawy prawne działania Senatu i stwierdził, iż przepisy par. 6 ust. 4 uchwały z dnia 12.02.1992 r. w sprawie zasad polityki kadrowej w brzmieniu ustalonym uchwałą z dnia 28.06.1995 r. nie pozostają w sprzeczności z uregulowaniami Statutu oraz przepisami ustawy. Wprowadzają bowiem jako warunek konieczny uzyskania pozytywnej oceny wyników pracy w okresie pierwszego mianowania. Osoba, która spełniła ten warunek może być zatrudniona ponownie w wyjątkowych przypadkach, spośród których trzy szczególne wskazane zostały w uchwale. Użyte w par. 6 ust. 4 sformułowania "w szczególności" wskazuje na to, iż wymienione przypadki nie wyczerpują sytuacji, w których może nastąpić ponowne mianowanie na stanowisko profesora nadzwyczajnego.
W świetle powyższego Departament ocenił, że brak jest podstaw do uchylenia uchwały we wskazanej części. Stanowisko to podtrzymał w piśmie z dnia 10.08.2000 r. skierowanym do skarżącej a stanowiącym odpowiedź na jego kolejne pismo z 17.07.2000 r. nazwane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i domagające się wydania decyzji o uchyleniu powołanej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej odrzucenie bądź o jej oddalenie.
Decyzja podejmowana na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym nie jest wydawana na zasadach i w trybie przepisów Kpa Jest typowym rozstrzygnięciem z zakresu tzw. nadzoru prawnego, które podejmowane jest przez właściwy organ /ministra/ wobec określonego ustawą podmiotu prawnego /uczelni/ podlegającemu temu nadzorowi ex lege, a jej przedmiotem jest następcza ocena prawna konkretnego, już podjętego przez organ uczelni /senat lub rektora/ aktu prawnego /uchwały lub decyzji/ i to wyłącznie z punktu widzenia jego legalności /zgodności z przepisami ustawy i statutu uczelni/. W tej sprawie Minister nie podjął rozstrzygnięcia, a skarżący został o tym powiadomiony. W orzecznictwie NSA /postanowienie z dnia 6 czerwca 1997 r. I SAB 2/97 i Sądu Najwyższego - uchwała z dnia 12 lutego 1998 r. III ZP 46/97 oraz wyrok z dnia 26 maja 2000 r. III RN 170/99/ wyrażony jest pogląd, że legitymacja prawna do wniesienia skargi na bezczynność ministra przysługuje wyłącznie właściwym organom danej szkoły wyższej /rektorowi lub senatowi uczelni/ lub prokuratorowi.
W tym wypadku chodzi bowiem o indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, w której rozstrzygnięcie nadzorcze właściwego ministra dotyczy interesu prawnego i określonej kompetencji jej organów /senatu lub rektora/ do podejmowania aktów prawnych o charakterze ogólnym, a nie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie innego podmiotu prawnego. Dlatego innym podmiotom skarga taka w tym wypadku nie przysługuje.
Odnosi się to do przedmiotowej sprawy. co uzasadnia wniosek o odrzucenie skargi.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie również z przyczyn merytorycznych, bowiem uchwała Senatu z dnia 12.02.1992 r., w brzmieniu nadanym uchwałą (...), nie jest sprzeczna z regulacjami statutu oraz przepisami ustawy. Przepis par. 6 ust. 4 uchwały wprowadza jako warunek konieczny, uzyskanie pozytywnej oceny wyników pracy w okresie pierwszego mianowania. Osoba, która ten warunek spełniła może być zatrudniona ponownie w wyjątkowych przypadkach, spośród których trzy wskazane zostały w uchwale (...). Użyte w tym przepisie sformułowanie "w szczególności" wskazuje na to, iż wymienione przypadki nie wyczerpują sytuacji, w których może nastąpić ponowne mianowanie na stanowisko profesora nadzwyczajnego.
Brak więc było podstaw do uchylenia uchwały we wskazanej części. Ponadto przepis art. 31 ust. 2 ustawy wyznacza ministrowi zawity termin jednego miesiąca do uchylenia uchwały. Nie uchylenie w tym terminie powoduje nieważność podjęcia takiego rozstrzygnięcia w późniejszym czasie.
Naczelny Sąd Administracyjny badając wniesioną skargę uznał, iż jest ona niedopuszczalna.
Sąd podziela pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, iż decyzja podejmowana na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ znajduje oparcie tylko w tym przepisie. Nie mają do niej zastosowania zasady i tryb przewidziany w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jak stwierdzono w uzasadnieniu uchwały z dnia 12 lutego 1998 r. Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego III ZP 46/97 /OSNAPU 1998 nr 13 poz. 384/ jest to typowe rozstrzygnięcie z zakresu tzw. nadzoru prawnego, podejmowane przez właściwy organ z urzędu wobec określonego ustawą podmiotu prawnego /uczelni/ podlegającego temu nadzorowi ex lege a przedmiotem jest następcza /ex post/ ocena prawna konkretnego, podjętego przez organ uczelni /senat lub rektora/ aktu prawnego /uchwały lub decyzji/ i to wyłącznie z punktu widzenia jego legalności /zgodności z przepisami ustawy i statutu uczelni/.
Podzielając ten pogląd prawny Sąd badający wniesioną skargę, stwierdził, iż akt taki w tej sprawie nie zapadł. Minister Edukacji Narodowej, sprawujący w myśl art. 31 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym nadzór nad uczelnią działa z urzędu. Oznacza to, iż otrzymany sygnał, a w tym wypadku pismo Komisji Uczelnianej NSZZ "Solidarność" Akademii Rolniczej nie wszczęło postępowania administracyjnego. Nie mają tu bowiem zastosowania przepisy Kpa.
O wszczęciu postępowania decyduje bowiem sam organ, a w przypadku stwierdzenia pozytywnych przesłanek uchyla uchwałę senatu lub decyzję rektora. Dopiero takie rozstrzygnięcie podlega kognicji Sądu, za czym opowiedział się również Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale. Jeśli więc Minister Edukacji Narodowej nie podjął decyzji to pismo Ministerstwa informujące podmiot sygnalizujący niezgodność z prawem aktu jest tylko odpowiedzią na skargę w rozumieniu art. 238 par. 1 Kpa, zamieszczonego w dziale VIII Kpa, regulującym załatwianie skarg i wniosków obywateli.
Na pismo takie, nie stanowiące decyzji w trybie art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, skarga nie przysługuje.
Z powyższych względów wniesiona skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.