Uzasadnienie
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego O. K.wnosiła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] znak: [...] uchylającej decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości i umorzeniu postępowania prowadzonego w pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, że z uwagi na okoliczność, iż w sprawie zwrotu objętej wnioskiem nieruchomości została już poprzednio wydana prawomocna decyzja, nie jest dopuszczalne po raz drugi orzekanie o zwrocie tej samej nieruchomości.
Z związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się – na zasadzie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie decyzją Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] stycznia 1978 r. nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu przez odjęcie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o powierzchni 21 525 m kw. położonej w W. przy ulicy [...] oraz ulicy [...], mającej urządzoną księgę wieczystą nr [...], której właścicielką była O. K.. Decyzja ta została wydana na wniosek Urzędu Dzielnicowego W. Wydział Architektury i Gospodarki Komunalnej w związku z decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] czerwca 1974 r. obejmującą część gruntu objętego wywłaszczeniem z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "G.".
Choć granicach lokalizacji znajdowało się 8.778 m kw., wywłaszczeniem objęto powierzchnię 21 521 m kw. z uwagi na wniosek właścicielki zgłoszony w trybie art. 5 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10 z 1974 r., poz. 64).
Wnioskiem z dnia 4 marca 1981 r. O. K. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości podnosząc, że pomimo upływu trzech lat od daty wywłaszczenia powyższa nieruchomość nie została zagospodarowana.
Decyzją podjętą z upoważnienia Naczelnika Dzielnicy W. z dnia 1 kwietnia 1982 r. nr [...] orzeczono – na zasadzie przepisu art. 34 w/w ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - o odmowie zwrotu nieruchomości ze względu na okoliczność, że objęta decyzją lokalizacyjną jej część o powierzchni 8778 m kw. nie stała się zbędna dla potrzeb realizacji osiedla mieszkaniowego.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 1982 r. nr [...], w której Prezydent Miasta dodatkowo stwierdził, że decyzja lokalizacyjna nr [...] przewidywała niewielki fragment nieruchomości pod usługi motoryzacyjne osiedla i na ten fragment gruntu (ok. 500 m kw) łącznie z częścią gruntu sąsiedniej nieruchomości została wydana w dniu [...] lipca 1981 r. odrębna decyzja lokalizacyjna nr [...] pod budowę pawilonów rzemieślniczych branży motoryzacyjnej dla Spółdzielni Rzemieślniczej "M.". Biorąc zatem pod uwagę, że realizacja programu usług motoryzacyjnych wynikała z programu Osiedla G. uznano, iż część gruntu przeznaczona pod te usługi i objęta obecnie odrębną decyzją lokalizacyjną nie stała się zbędną na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie zaś z wniosku o zwrot nieruchomości nie wynikało, że wnioskodawczyni zainteresowana była otrzymaniem jej części, leżącej poza granicami lokalizacji osiedla.
W dniu 4 listopada 1999 r. O. K. wystąpiła ponownie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości podnosząc, że nieruchomość ta jest zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu., pomimo bowiem upływu 20 lat nie podjęto żadnych działań inwestycyjnych, nie uzyskano pozwolenia na budowę a zatem – zdaniem wnioskodawczyni -decyzja lokalizacyjna utraciła ważność.
Decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. Starosta Powiatu W. odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości podnosząc, że decyzja lokalizacyjna nr [...] nie utraciła swej mocy i cel wywłaszczenia związany z ta decyzją został zrealizowany na całości objętego nią terenu. Stanowi on obecnie obszar urządzonego osiedla mieszkaniowego, gdyż inwestor - w oparciu o ostateczne decyzje o pozwoleniu na budowę z roku 1986 r. - oddał w 1993 r. budynki do użytkowania. Zrealizowane inwestycje są zgodne z zatwierdzonym planem realizacyjnym.
Starosta ustalił przy tym, że objęta wnioskiem nieruchomość wchodzi obecnie w skład działek o numerach: [...],[...],[...],[...],[...]. Działki o nr [...],[...] i [...] stanowią własność komunalną na której ustanowiono prawo wieczystego użytkowania na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "W.". Działki zaś o numerach [...] i [...] stanowią ulice. W tych warunkach organ stanął na stanowisku, że w zaistniałej sytuacji z powodu braku przesłanek określonych w przepisach art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 z 2000 r., poz.543) nie był możliwy zwrot przedmiotowej nieruchomości.
W odwołaniu wnioskodawczyni domagała się uwzględnienia jej wniosku co do zwrotu części nieruchomości na której – jej zdaniem – nie został zrealizowany cel wywłaszczenia.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty i umorzył postępowanie, które toczyło się przed organami pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że ponieważ w 1982 r. została wydana prawomocna decyzja odmawiająca wnioskodawczyni zwrotu tej samej nieruchomości, należało uznać, że Starosta Powiatu W. wydając obecnie decyzję w dniu [...] lipca 2000 r. wydał ją w sprawie, która została już rozstrzygnięta prawomocną decyzją administracyjną, co rażąco narusza wyrażoną w art. 16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że roszczenie wnioskodawczyni było już przedmiotem rozpatrywania i rozstrzygnięcia inną ostateczną decyzją, Wojewoda uznał, że decyzja Starosty jako nieprawidłowa podlegała uchyleniu a postępowanie prowadzone przed nim – umorzeniu.
Powyższe rozstrzygniecie stało się przedmiotem skargi do Sądu, w której skarżąca - powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 6 lipca 2001 r. sygn. akt III RN 116/00 (OSNAP 2001/22/656) – wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie [...] do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należy uznać za zasadą. Jak wynika z treści uzasadnienia przywołanego w skardze wyroku Sądu Najwyższego nie zachodzi stan rzeczy osadzonej, w sytuacji gdy były właściciel nieruchomości wywłaszczonej wystąpił o jej zwrot opierając żądanie na podstawie przepisu art. 216 w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jeżeli wcześniej wystąpił z żądaniem zwrotu tej samej nieruchomości, ale na innej podstawie prawnej tj. ustawie, która obowiązywała poprzednio. Choć w sprawie zakończonej powyższym wyrokiem Sadu Najwyższego pierwotne żądanie zwrotu nieruchomości oparte było o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), a w niniejszej sprawie podstawę poprzedniego wniosku o zwrot stanowiły przepisy jeszcze dawniejszego aktu, bo ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla możliwości odniesienia wyżej wskazanego poglądu Sądu Najwyższego do przedmiotowej sprawy.
Uzasadnieniem bowiem takiego stanowiska była zdecydowana odmienność zawartych w obu ustawach uregulowań prawnych dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W porównaniu zaś z obecnie obowiązującą ustawą o gospodarce nieruchomościami ustawa z dnia 12 marca 1958 r. zawierała jeszcze bardziej odmienne uregulowania tej kwestii niż wspomniana ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W związku zatem z tak znaczącą zmianą stanu prawnego nie można przyjąć w niniejszej sprawie, że obecne roszczenie skarżącej jest tożsame z jej roszczeniem rozpoznanym prawomocnie w roku 1982.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt. c w zw. z art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.