Uzasadnienie
Marian R. uzyskał w dniu 6 grudnia 1982 r. przydział na lokal mieszkalny przy ul. J. nr 18 m 24 w G. Żona jego Danuta wraz z dwojgiem dzieci zamieszkiwała i nadal zamieszkuje w lokalu przy ul. Ś. nr 31 m 3 w G., zajmując dwa pokoje z używalnością kuchni. Wypełniając wniosek o przydział lokalu w G., Marian R. stwierdził, że lokal ten wybudował w wyniku adaptacji strychu oraz że mieszka sam i rodziny nie ma. W maju 1983 r. organy administracji ustaliły, że w istocie Marian R. mieszka u swej żony w G., natomiast w przydzielonym mu lokalu w G. mieszkają bez zameldowania osoby trzecie.
W dniu 22 sierpnia 1984 r. Marian R. został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w celu stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale lokalu, a w dniu 22 października 1984 r. Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w G. stwierdził nieważność decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, wydanej w 1982 r. przez Prezydenta Miasta G. /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych /Dz.U. nr 9 poz. 37 ze zm./ Marian R. nie spełniał warunków do przydzielenia mu lokali z uwagi na wysokość zarobków, które w przeliczeniu na członka rodziny przewyższały dopuszczalny limit /nie mogły bowiem przekraczać 75 procent najniższego wynagrodzenia stosowanego w j.g.u./; skarżący wprowadził ponadto w błąd organ administracji, stwierdzając, że nie ma rodziny.
W odwołaniu z dnia 8 listopada 1984 r. do Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej Marian R. zarzucił, że przepis rozporządzenia, uzależniający przydział lokalu od wysokości zarobków, nie miał zastosowania do osób, które adaptowały na własny koszt lokal mieszkalny ze strychu /par. 1 ust. 2/. Co do stwierdzenia we wniosku o przydział, że nie ma rodziny, wyjaśnił, że rozumiał je w ten sposób, iż w adaptowanym lokalu mieszkał w tym czasie sam, gdyż żona mieszkała wówczas w G., opiekując się chorym ojcem, po śmierci którego wstąpiła w stosunek najmu lokalu.
Minister Administracji i Gospodarki Przestrzennej decyzją z dnia 20 grudnia 1984 r. nr MG-O/087-K-310/84 utrzymał w mocy zaskarżoną w trybie odwoławczym decyzję. Uzasadnił to tym, że skoro Marian R. zataił we wniosku o przydział lokalu fakt posiadania rodziny oraz fakt zajmowania przez żonę odrębnego lokalu mieszkalnego na podstawie tytułu prawnego, to tym samym w świetle art. 156 par. 1 Kpa i art. 23 ust. 1 prawa lokalowego wydaną decyzję należało uznać za nieważną, gdyż wydaną z rażącym naruszeniem prawa.
Marian R. zaskarżył decyzję Ministra w dniu 16 stycznia 1985 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc zarzuty zawarte w odwołaniu; stwierdził ponadto, że skoro po otrzymaniu przydziału zgłosił natychmiast oba lokale mieszkalne do zamiany na jeden, nie może być mowy o chęci zatajenia przed organami administracji faktu posiadania przez rodzinę dwóch lokali.
W piśmie procesowym Ministerstwa z dnia 23 lutego 1985 r., z którym przesłano Sądowi skargę wraz z aktami, został podtrzymany pogląd, że zatajenie przed organami administracji faktu zamieszkiwania odrębnego lokalu przez żonę i dzieci na podstawie tytułu prawnego uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji przydzielającej skarżącemu lokal mieszkalny w G. Brak zatem podstaw do zweryfikowania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 200 par. 2 Kpa.
Na rozprawę w Sądzie w dniu 25 czerwca 1985 r. skarżący i pełnomocnik Ministra nie stawili się.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, którą zastosowały organy administracji obu instancji, może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy kwestionowana decyzja rażąco naruszała przepisy prawa obowiązujące w dniu jej wydania albo jeżeli w dniu jej wydania brak było przepisów prawa stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym, obowiązującym z mocą wsteczną, a więc zawsze nawiązuje do stanu prawnego z dnia wydania wadliwej decyzji. Jak trafnie wywiódł skarżący, par. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych /Dz.U. nr 9 poz. 37 ze zm./ wyłączał w stosunku do niego stosowanie przy przydziale lokalu kryteriów wysokości zarobków, gdyż lokal został przez skarżącego własnym kosztem zaadaptowany na cele mieszkalne ze strychu. Zarzutu naruszenia przepisu rozporządzenia o wysokości zarobków nie podniósł już zresztą organ odwoławczy w uzasadnieniu, wysuwając zarzut naruszenia art. 23 ust. 1 prawa lokalowego. Zarzut ten jest również chybiony. Organowi odwoławczemu nie mogło chodzić o art. 23 prawa lokalowego o numeracji w brzmieniu pierwotnym, obowiązującym w dniu wydania skarżącemu decyzji o przydziale w 1982 r. /Dz.U. 1974 nr 14 poz. 84/. Artykuł 23 bowiem dotyczył wówczas innej materii wyłączenia domu jednorodzinnego lub lokalu spod szczególnego trybu najmu na rzecz właściciela w przypadku zbiegu tytułu prawnego do dwóch lub więcej domów lub lokali, a nadto artykuł ten nie dzielił się na ustępy. Z faktu powołania przez Ministra okoliczności, że żona skarżącego zajmowała w tym czasie drugi lokal, wynika, że w uzasadnieniu decyzji tego organu chodziło o art. 23 ust. 1 o numeracji obowiązującej po nowelizacji prawa lokalowego /t.j. Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/.
Przepis ten, wprowadzony w wyniku nowelizacji, ustalał bowiem dopiero zasadę, że małżonkowie nie mogą zajmować dwóch lub więcej lokali mieszkalnych w warunkach określonych w tym przepisie. Organ odwoławczy przeszedł jednak do porządku dziennego nad wskazaną przez Sąd na wstępie podstawową zasadą, że przy stwierdzeniu nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa bierze się pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji, której zarzuca się nieważność. Natomiast zakaz wprowadzony art. 23 ust. 1 prawa lokalowego wszedł w życie dopiero z dniem 1 marca 1983 r., a więc w kilka miesięcy po wydaniu przydziału skarżącemu /por. art. 3 ustawy zmieniającej prawo lokalowe - Dz.U. 1982 nr 37 poz. 244/. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale lokalu.
Natomiast odrębnym zagadnieniem jest zarzut, że skarżący zataił przed organem administracji wydającym mu przydział na lokal fakt posiadania przez niego rodziny, zamieszkałej w innym lokalu na podstawie tytułu prawnego. Wyjście na jaw istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej, istniejącej w dniu wydania decyzji, ale nie znanej organowi orzekającemu, może stanowić wyłącznie podstawę wznowienia postępowania /art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa/ nie zaś stwierdzenie nieważności decyzji. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy, a więc prawdopodobnie w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. W danej sprawie zatem organ właściwy do wydania decyzji w wyniku wznowienia postępowania /art. 150 Kpa/ powinien zważyć w świetle art. 28 ust. 1 prawa lokalowego w numeracji obowiązującej w 1982 r., czy w dniu rozpatrywania sprawy o przydział lokalu o treści rozstrzygnięcia decydowałby w konkretnych warunkach fakt, że skarżący zaadaptował własnym kosztem lokal mieszkalny ze strychu i wystąpił o zamianę obu lokali na jeden, czy też fakt, że żona skarżącego wraz z dwojgiem dzieci zajmowała na podstawie tytułu prawnego dwa pokoje ze współużywalnością kuchni w G. Przeciwwskazania z art. 23 ust. 1 w obecnym brzmieniu prawa lokalowego oraz z par. 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. nie mogły mieć, jak wskazał wyżej Sąd, zastosowania.
Organ administracji miał również możność rozważyć sprawę cofnięcia przydziału lokalu, jeżeli twierdzi, że skarżący w nim nie zamieszkuje /art. 46 prawa lokalowego/.
Z wymienionych względów decyzje organów administracji państwowej obu instancji wydane w trybie nadzoru należało uchylić na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.