Wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2004 r., I SA 1995/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

w dniu 17 marca 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi P. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na pierwszy rok studiów 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz P. M. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA Cezary Pryca NSA Janina Antosiewicz (spr.)
Anna Jurak protokolant

Uzasadnienie

Rektor Uniwersytetu [...] decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., wydaną na podstawie art. 141 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 z póz. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania P. M. utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] lipca 2003 r., odmawiającą przyjęcia na I rok studiów.

W uzasadnieniu Rektor stwierdził, iż z testu pisemnego kandydat uzyskał 99 punktów (przy 101 potrzebnych do zakwalifikowania się na studia dzienne).

Przeprowadzone badanie testu, który udostępniono stronie do wglądu wykazało, że korzystając z nieuwagi pracowników, znajdujących się na sali, P. M. poprawił odpowiedzi w dwóch pytaniach 100 i 120.

Fałszerstwo wyszło na jaw, gdy dokonano porównania testu oryginalnego z odbitką kserograficzną, sporządzoną tuż po zakończeniu egzaminu. Rektor stwierdził, że o sfałszowanie dokumentu zostaną powiadomione odpowiednie organy.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. M. zarzucając naruszenie przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym i art. 7, 8 i 10 § 1 kpa. Egzamin zdawany [...].06.2003 r. był testem jednokrotnego wyboru, czyli do każdego pytania podane były trzy odpowiedzi i tylko jedna była prawidłowa. Zaznaczenie prawidłowej odpowiedzi polegało na zaczarnieniu ołówkiem odpowiedniego prostokąta. Podczas trwania egzaminu można było poprawić odpowiedzi wycierając gumką wypełnienie jednego prostokąta, a zaznaczając inny. Pytań było 120 i skarżący zaznaczył poprawne odpowiedzi.

Gdy dowiedział się o wyniku 99 punktów (na 120 możliwych zaś 101 pkt warunkujących przyjęcie) udał się na uczelnie w celu obejrzenia testu. Uniemożliwiono mu to [...].07.2003 r., w p. 57 w obecności prof. Z., dr. A. R. i dr. J. P. Test otrzymał od prof. Z. i w jego obecności sprawdzał pytania. Przy ostatnim 120 pytaniu okazało się, że zaznaczona jest poprawna odpowiedź. W czasie egzaminu odpowiedź na pytanie została skorygowana (wymazana gumką błędna odpowiedź). W pytaniu 120 prostokąt z poprawną odpowiedzią był zaznaczony wyraźniej niż sąsiedni, który nosił ślady

I SA 1995/03 wycierania gumką. Prof. Z. uznał, iż należy sprawdzić test jeszcze raz, korzystając z odpowiedniego klucza z rozwiązaniami do testu.

Sprawdzając ponownie test dr A. R. znalazła jeszcze jedno pytanie, w którym były zaznaczone dwie odpowiedzi, jedna zaznaczona mocniej, a druga ze śladami wycierania gumką.

Sprawdzane odpowiedzi zostały zaznaczone i opatrzone informacją, że odpowiedzi poprawna i podpisana. Komisja uznała, że z powodu błędnej interpretacji skanowania karty odpowiedzi " komputer uznał, że nastąpił błąd polegający na niedopuszczalnym zaznaczeniu dwóch odpowiedzi na jedno pytanie". Przez cały czas pobytu skarżącego w pokoju znajdowało się troje członków komisji. Przy pierwszym sprawdzeniu karty odpowiedzi, kiedy skarżący trzymał ją w ręce, w sposób czynny zaangażowany był prof. Z., a przy ponownym sprawdzaniu był tylko biernym obserwatorem.

W dniu [...] lipca 2003 r. dowiedział się o nieprzyjęcia na studia i w związku z tym złożył odwołanie. Decyzję otrzymał [...] lipca 2003 r., w której figurowała liczba 99 punktów. Skarżący stwierdza, iż odbitka kserograficzna jest formą skanowania bardzo wrażliwą na pisanie i rysowanie oryginału ołówkiem; przez cały czas pobytu w pokoju, w którym zapoznawał się z testem byli członkowie komisji i nie było więcej niż dwie osoby sprawdzające karty odpowiedzi, nie dokonał poprawienia testu, bowiem przy stole, przy którym siedział, nie było żadnych przyborów do pisania i pojawienie się czegokolwiek wzbudziłoby natychmiastowe zainteresowanie komisji; na wszystkie pytania udzielił po jednej odpowiedzi, lecz wielokrotnie dokonywał zmian. Egzamin wstępny był tylko próbą przeniesienia się na studia dzienne, gdyż zaliczył już I rok studiów wieczorowych, ze średnią 4,0.

Wypełnianie kart ołówkiem może prowadzić do nadużyć z obu stron, dlatego też niektóre uczelnie (U., U. P.) wprowadziły wypełnianie czarnym długopisem.

Decyzja Rektora została wydana z naruszeniem prawa, gdyż organ niezasadnie przyjął, iż skarżący dokonał sfałszowania testów.

Wadliwym jest także pogląd, iż skarżący poprawił odpowiedzi w obecności członków Komisji. Komisja stwierdziła, że błąd popełnił komputer. Rektor nie miał więc podstaw do przyjęcia, iż doszło do sfałszowania testów w obecności członków Komisji Egzaminacyjnej, a w konsekwencji do wydania negatywnej decyzji.

I SA 1995/03

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji stwierdzając, że w latach poprzednich również były podejmowane próby fałszowania testów podczas weryfikacji. W celu wyeliminowania tego rodzaju działań została podjęta decyzja o kserowaniu testów z odpowiedziami tuż po złożeniu przez kandydatów.

Po wyjściu na jaw fałszerstwa Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna podjęła decyzję o niezaliczeniu poprawionych dwóch odpowiedzi i nieprzyjęciu kandydata na I rok studiów. Zarzuty naruszenia przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym oraz kpa organ ocenił jako bezpodstawne. Zdaniem Rektora właśnie przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego umożliwiło wykrycie przestępstwa i wydanie decyzji zgodnych z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

rozpoznając sprawę po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego Sąd ten właściwy w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.) obowiązany jest stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż narusza ona przepisy prawa procesowego, a naruszenie norm procedury mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 z póz. zm.) zasady i tryb przyjmowania, zakres egzaminu wstępnego na studia ustala senat uczelni. Uchwałę taką (nr [...]) Senat Uniwersytetu [...] podjął w dniu [...] listopada 2002 r.

W sytuacji, gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne, powołane przez dziekana lub inny organ wskazany w statucie uczelni, które też podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia (art. 141 ust. 3).

W myśl art. 141 ust. 5 ustawy od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie w terminie czternastu dni od daty otrzymania decyzji o nieprzyjęciu na studia do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut uczelni. Decyzję ostateczną podejmuje rektor zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej.

I SA 1995/03

Art. 161 ustawy nakazuje do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosować odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Oznacza to, że wydanie decyzji i to zarówno przez organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy następuje po przeprowadzeniu postępowania i wyjaśnieniu wszystkich, istotnych okoliczności sprawy, przy użyciu dostępnych środków dowodowych. Podjęta zaś decyzja winna znajdować odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Nakaz taki wypływa z przepisów art. 7, 75, 77 § 1 i art. 80 kpa.

W postępowaniu odwoławczym organ zaś nie powinien ograniczać się do oceny wydanej decyzji I instancji, lecz ponownie rozpoznać sprawę, co w szczególności winno mieć miejsce gdy w odwołaniu kwestionowane są ustalenia organu pierwszoinstancyjnego, zaś w uzasadnieniu decyzji – zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 kpa odnieść się z jakich powodów odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom strony a oparł się na innych i jakich dowodach.

Decyzja ostateczna nie odpowiada tym wymogom.

Akta administracyjne zawierają jedynie kserokopie dwóch wersji wypełnionego testu. Nie zostali przesłuchani członkowie komisji (lub pracownicy Uniwersytetu), w obecności których udostępniono skarżącemu test oraz nie wyjaśniono przez kogo w jakich okolicznościach i z jakich powodów została na teście oryginalnym (którego jednakże do akt nie załączono zastępując go kserokopią) dokonana odręczna adnotacja o treści "Źle czytane skanerem (gumka)" zaopatrzona trzema podpisami.

Przy prezentowanej przez skarżącego wersji o tym, iż sam dokonywał korekty odpowiedzi, wycierając oznaczenie ołówkowe gumką jeszcze przed oddaniem pracy – okoliczność ta wymagała wyjaśnienia. Stosownie do art. 75 § 1 kpa organ prowadzący postępowanie jako dowód winien dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Przepis ten w szczególności wymienia dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przedstawione wyliczenie nie jest wyczerpujące.

Z bogatego katalogu środków dowodowych nie dopuszczono żadnego z nich.

W aktach brak jest nawet materiałów z badania sprawy przez uczelniana komisję rekrutacyjną i jej wniosku, zgodnie z którym Rektor podjął decyzję ostateczną.

I SA 1995/03

W tej sytuacji uznając, że zaskarżona decyzja została wydana bez wyjaśnienia istotnych okoliczności, a możliwości przeprowadzenia dowodów istnieją nadal Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.