Uzasadnienie
I SA 2007/02
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1954 r., [...], którą utrzymane zostało w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lutego 1952 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej nieruchomości przy ul. [...] w W., oznaczonej nr hip. [...]. Uzasadniając tę decyzję Prezes UMiRM wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie Gminy W. wdniu [...] kwietnia 1949 r., a zatem termin do złożenia wniosku o prawo do gruntu upłynął w dniu [...] października 1949 r. Dotychczasowi właściciele nie złożyli wniosku w terminie o własność czasową. Termin, o jakim mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) ma charakter terminu prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony orzekający w sprawie organ, ani sąd. Niezłożenie przez dotychczasowego właściciela wniosku w terminie powodowało przejście na własność gminy własności budynku znajdującego się na gruncie. Przejęcie budynku było zatem następstwem bezskutecznego upływu terminu i nie wymagało stwierdzenia przejścia na własność Gminy W. budynku w drodze deklaratoryjnej decyzji (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1972 r., III CZP 77/72 - OSNC 1973, z. 7-8, poz. 126). W związku z tym decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1954 r. jest zgodna z prawem.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła J. B., następczyni prawna J. P., który był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. We wniosku podniesiono m.in., że w decyzji nie uwzględniono szczególnych okoliczności i nie ustosunkowano się do wad postępowania administracyjnego prowadzonego w tej sprawie w latach 1946 - 1954. J. P. nie był i nie mógł być adresatem orzeczenia administracyjnego z 1954 r., gdyż zginął podczas działań wojennych. Nie była adresatem także jego żona W. P., ani żadne z dorosłych już ich dzieci. Dom J. P. przy ul. [...] był wybudowany zgodnie z istniejącym przed wojną planem zagospodarowania przestrzennego W., który obowiązywał również w 1954 r. Wnioskodawczyni wskazała także, że rodzina P. była szykanowana przez ówczesne władze.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2001 r. stwierdzając w uzasadnieniu, że wniosek o przyznanie własności czasowej nie został złożony. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez wnioskodawców. Byli właściciele nie skorzystali z przysługującego im uprawnienia, a to oznacza, że uprawnienie to wygasło (uchwała NSA z dnia 14 października 1996 r., OPK 19/96 - ONSA z 1997 r., z. 2, poz. 56). Z art. 6 k.p.a. wynika zasada działania organu na podstawie przepisów prawa i dlatego zarzuty o szykanowaniu rodziny nie mogły być uwzględnione, nie stanowią bowiem normatywnej przesłanki oceny legalności orzeczeń administracyjnych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. B. i B. A. podniosły brak w decyzjach Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnikliwej analizy sprawy dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w W. i wniosły o "ostateczne unieważnienie" orzeczeń z dnia [...] lutego 1954 r. i [...] lipca 1954 r. w trybie art. 156 § 1 pkt 4 i 7 k.p.a.
Odpowiadając na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
Skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Artykuł 10 § 1 k.p.a. ustanawia ogólną zasadę udziału strony w postępowaniu. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony (art. 147 k.p.a.).
Z akt sprawy wynika, że właścicielem nieruchomości w W. oznaczonej jako "N." nr [...] był J. P. (zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] grudnia 1997 r.). J. P., co wynika z postanowienia Sądu Powiatowego dla W. z dnia [...] września 1958 r., sygn. akt [...], został uznany za zmarłego. Dzień jego śmierci oznaczono na 9 maja 1956 r. Prawa do spadku po J. P. nabyły jego dzieci: M. Z., Z. S., B. A., T. P., J. P. oraz żona W. P. (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] października 1958 r., sygn. akt [...]). W. P. zmarła 26 lipca 1971 r. Z akt wynika również, że zmarła Z. S., a jej następcami prawnymi są E. S. oraz E. K. Na rozprawie skarżąca J. B. oświadczyła, że zmarł T. P. a postępowanie spadkowe po nim nie zostało przeprowadzone. J. B. oświadczyła także, że nie żyje również M. Z., Obecna na Sali K. G. oświadczyła, że wraz z siostrą E. T., zamieszkała w Anglii, braćmi J. Z. i P. Z. jest następczynią prawną M. Z. Z powyższego wynika, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie ustalił kręgu uprawnionych do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń dotyczących nieruchomości przy ul. [...] w W. i wobec tego wydane decyzje naruszają art. 10 k.p.a.
Wobec tego wydane decyzje podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie art. 151 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.