Uzasadnienie
I SA 2017/03
Decyzją z dnia [...].02.2003 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę C., na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), prawa własności niezabudowanej nieruchomości o powierzchni [...] ha, nr ewid. [...] w obrębie T. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w użytkowaniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C. na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w C. z dnia [...].04.1990 r. Z załączonego do wniosku o stwierdzenie nabycia przez Gminę C. prawa własności powyższej działki zaświadczenia wynika, że jest ona położona w części na terenach usług turystycznych, a w części na terenach upraw polowych. Natomiast według wypisu z rejestru gruntów z dnia [...].01.2003 r. organ I instancji ustalił, że w skład działki nr ewid. [...] wchodziły grunty orne, grunty zadrzewione i zakrzewione, lasy i nieużytki. Ponadto organ I instancji stwierdził również, że Starosta K. na podstawie decyzji z dnia [...].09.2002 r. wprowadził zmiany w ewidencji gruntów. Po zmianach działka nr ewid. [...] składa się z konturów klasyfikacyjnych: [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. Mając na uwadze, że działka ta jest nieruchomością leśną, Wojewoda [...] uznał, że nie są spełnione przesłanki wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
W odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].02.2003 r. Burmistrz Miasta i Gminy w C. podniósł, że decyzja Naczelnika Gminy C. o przeznaczeniu przedmiotowej działki do zalesienia nie dotyczyła Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C. i nie mogła spowodować zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym jest ona położona w części na terenach usług turystycznych, a w części na terenach upraw polowych.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].02.2003 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji stwierdził, że jedną z przesłanek o zasadniczym znaczeniu w przypadku komunalizacji mienia jest przysługiwanie prawa własności tego mienia Skarbowi Państwa. Nie podlega bowiem komunalizacji mienie nie stanowiące własności Skarbu Państwa. W rozpatrywanej sprawie przedmiotowa nieruchomość, zdaniem organu II instancji, stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].09.1997 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości i nie mogła tym samym stać się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy w C. Skargę do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2003 r. wniósł z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy w C. Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy w C. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie stwierdził swoją niewłaściwość w powyższej sprawie i przekazał ją do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W skardze Burmistrz Miasta i Gminy w C. wniósł o zmianę decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2003 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...].02.2003 r. oraz orzeczenie nabycia przez Gminę C. własności niezabudowanej nieruchomości o powierzchni [...] ha, oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie T. nr [...]. Zdaniem Skarżącego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa naruszyła bowiem swoją decyzją przepisy prawa, ponieważ postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].09.1997 r. ma charakter deklaratoryjny. Sąd stwierdził w nim, że Skarb Państwa nabył sporną działkę przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 1985 r., a więc Gmina C. mogła stać się jej właścicielem z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała podniesione w skardze zarzuty za zasadne, nie miało to jednak jej zdaniem wpływu na prawidłowość podjętego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia, bowiem nabycie z mocy prawa nieruchomości państwowej na podstawie, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., nie dotyczy nieruchomości rolnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Gmina C. występując do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez nią z mocy prawa własności niezabudowanej nieruchomości o powierzchni [...] ha, oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie T. nr [...], jako podstawę swojego żądania powołała art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że "jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin". Decydujące znaczenie dla nabycia mienia komunalnego w powyższym trybie ma więc stan prawny i faktyczny mienia ogólnonarodowego, istniejący w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r. Niezbędne jest przede wszystkim ustalenie, czy mienie podlegające komunalizacji należało w tej dacie do podmiotu wymienionego w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Ustalenie tej okoliczności nie przesądza jednak jeszcze o komunalizacji, ponieważ ustawa ta w przypadkach określonych w art. 11 ust. 1 wyłącza możliwość komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa na podstawie przepisów art. 5 ust. 1-3. Organy orzekające w sprawie komunalizacji z mocy prawa muszą więc badać, czy na dzień wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r., tj. 27 maja 1990 r., zaistniały zarówno przesłanki zawarte w art. 5 ust. 1, jak również, czy nie ma przeszkód do komunalizacji, określonych w art. 11 ust. 1 tej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji tj. Wojewoda [...] oraz Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa odmówiły stwierdzenia nabycia przez Gminę C. prawa własności niezabudowanej nieruchomości nr ewid. [...], przyjmując na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków, że jest to nieruchomość rolna i tym samym nie objęta przepisami art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Z powyższą argumentacją organów I i II instancji nie można się zgodzić. W myśl art. 33 ustawy z 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1989 r. Nr 17, poz. 99 z późn. zm.), obowiązującej w dacie nabycia przez gminy z mocy prawa mienia komunalnego, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stanowił podstawę gospodarki gruntami. Oznacza to, że o przeznaczeniu gruntu na określony cel w danej jednostce osadniczej decydował plan zagospodarowania przestrzennego stanowiący akt prawa miejscowego (por. wyrok NSA z dnia 26.02.1998 r., I SA 185/97, LEX nr 45069). Nadmienić należy przy tym, że organ I instancji przyjął dane z ewidencji gruntów nie na dzień 27 maja 1990 r., ale jak wynika z daty znajdującego się w aktach wypisu z rejestru gruntów, na dzień [...].01.2003 r., co czyni to ustalenie całkowicie nieprzydatnym do rozstrzygnięcia sprawy.
Ustalenie przeznaczenia spornej nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na dzień 27 maja 1990 r. nie przesądza jednak o nabyciu jej przez Gminę C. na podstawie 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Warunkiem nabycia mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy było ustalenie, że mienie to należało w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organy obu instancji nie analizowały tej kwestii, a w szczególności nie odniosły się do faktu oddania działki nr ewid. [...] w użytkowanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w C. na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w C. z dnia [...].04.1990 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wynika, że organ ten w istocie nie przeprowadził postępowania odwoławczego i nie dokonał analizy zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów.
W świetle powyższego, wbrew ocenie prawnej dokonanej przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową, zawartej w odpowiedzi na skargę i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie można przyjąć za udowodnione, że sporna nieruchomość nie podlegała komunalizacji na podstawie ustawy art. 5 ust. 1 pkt 1 z dnia 10 maja 1994 r. Sprawa ta nie została należycie wyjaśniona, a zaskarżone decyzje wydano z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.