Uzasadnienie
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 kpa po rozpatrzeniu wniosku J. Z. utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję z dnia [...] maja 2002 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1958 r. o przydzieleniu nieruchomości zamiennej, położonej w W. "U." ozn. nr [...] o pow. 3255 m2 w zamian za wywłaszczoną nieruchomość stanowiącą własność Z. i A.Z.
Organ centralny odmawiając wszczęcia postępowania powołał się na przepis art. 28 kpa, z którego wynika kto jest stroną postępowania. Stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zdaniem organu interes prawny ma osoba uczestnicząca w postępowaniu zaskarżoną decyzją, jej następcy prawni oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości.
W przypadku gdy chodzi o spadek tytułem może być ustawa lub testament (art. 926 § 1 i 2 kc) zaś za spadkobiercę może być uznana tylko ta osoba, którą określi w stosownym orzeczeniu sąd (art. 1025 § 2 kc).
J. Z. mimo wezwań nie udokumentował swoich praw jako strona w rozumieniu art. 28 kpa, więc brak jest podstaw do wszczęcia postępowania z jego wniosku.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. Z. i domagając się jej uchylenia stwierdził, że decyzja nie jest trafna. Orzeczenie o nabyciu spadku ma charakter deklaratoryjny. Ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania występuje osoba zainteresowana, a jest nią A. Z. w imieniu której działa skarżący, będący mężem B. Z., która dziedziczy po swym ojcu J. Z. będącym synem i następcą prawnym A. Z., którego dotyczyło wywłaszczenie.
W sprawie zatem wystarczyło wykazanie następstwa następcę prawnego, a nie dokumentu o nabyciu spadku. Żądanie przedstawienia orzeczenia sądu, jako nieuzasadnione, nie mogło skutkować odmową wszczęcia postępowania administracyjnego, lecz co najwyżej jego zawieszeniem.
W odpowiedzi na skargę Prezes wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte uprzednio stanowisko. Jeśli J. Z. pomimo wezwań organu z 17 stycznia 2002 r. i 18 marca 2002 r. nie udokumentował swoich praw jako strona w rozumieniu art. 28 kpa to brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Rozpatrując skargę po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, właściwy w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.) w tej sprawie stosuje przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Kontrola Sądu Administracyjnego zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ogranicza się do badania zgodności decyzji z prawem.
Zadaniem Sądu zaskarżona decyzja ostateczna i poprzedzająca ją decyzja organu centralnego narusza przepisy prawa procesowego a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie nadzorcze stosownie do art. 157 § 2 kpa wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
W przypadku, gdy organ, do którego wpłynął wniosek ustali, że o wszczęcie postępowania wystąpił podmiot do tego nie legitymowany lub przedmiotowa sprawa nie może być prowadzona w trybie nadzorczym, wydaje decyzję przewidzianą w art. 157 § 3 kpa tj. odmawiającą wszczęcia postępowania. Okoliczności, które legły u podstaw wydania takiej decyzji nie mogą budzić wątpliwości. Wprawdzie organ nie wszczął jeszcze postępowania, lecz skoro wydaje decyzję, która w myśl art. 104 § 2 kpa kończy sprawę w danej instancji, to podstawy faktyczne takiej decyzji muszą być pewne i wynikać z zebranych materiałów.
Akta sprawy nie wskazują, aby organ ustalił, iż J. Z. nie jest stroną w tej sprawie lub osobą uprawnioną do żądania wszczęcia postępowania.
Zasadnie, wobec braku wystarczających podstaw do wszczęcia postępowania, zastosował tryb przewidziany w art. 64 § 2 kpa, który to przepis upoważnia organ, gdy podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, do wezwania do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Pismo o takiej treści, z powołaniem się na art. 64 § 2 kpa i pouczenie o konsekwencjach, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wystosował do J. Z. w dniu 18 marca 2002 r. i było to drugie pismo z żądaniem uzupełnienia braków.
Upływ wyznaczonego terminu zgodnie z pouczeniem powodował więc pozostawienie wniosku bez rozpoznania, o czym organ winien powiadomić skarżącego stosownym pismem. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie stanowi załatwienia sprawy, lecz jedynie wyraża stanowisko organu w kwestii braków formalnych podania. Nie wymaga także wydania decyzji, co wobec zachodzących w tej kwestii wątpliwości wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn., akt III ZP 11/00 (OSNIAP i US z 2000 Nr 19, poz. 702).
W tej sytuacji skoro skarżący nie wykonał wezwania, należało wniosek pozostawić bez rozpoznania.
Wydanie decyzji na podstawie art. 157 § 3 kpa, jako przedwczesne, naruszało przepisy prawa procesowego, zamykając nie tylko skarżącemu, lecz także innym osobom zainteresowanym dochodzenie swych praw.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.