Postanowienie NSA w Warszawie (przed reformą) z 25 listopada 1998 r., I SA 2213/97

Sprawa

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. orzekającej o komunalizacji.

Teza

Przed wniesieniem skargi na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, wydanej na podstawie art. 157 par. 3 Kpa strona winna skorzystać ze środka prawnego przewidzianego w art. 127 par. 3 Kpa.

Sentencja

1. postanawia odrzucić skargę w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania

Uzasadnienie

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 15 października 1997 r., po rozpatrzeniu wniosku Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w M. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody K. z dnia 5 kwietnia 1995 r., komunalizującej na rzecz Gminy M. zabudowaną młynem działkę Nr 95 o pow. 0.4930 ha na podstawie art. 157 par. 3 Kpa, odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Wojewody K. Organ stwierdził, iż podnoszony we wniosku brak udziału strony uzasadnia żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa i właściwym trybem jest wznowienie postępowania.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Gminna Spółdzielnia domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. z dnia 5 kwietnia 1995 r. W uzasadnieniu skargi powołuje się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku I SA 914/95 /ONSA 1997 Nr 3 poz. 134/, z którego wynika, iż w sytuacji takiej jak w przedmiotowej sprawie przysługuje skarga w oparciu o art. 157 par. 2 Kpa o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu toczącym się bez jej udziału /art. 157 par. 1 pkt 2 i art. 28 Kpa/.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe poprzednie stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W niniejszej sprawie Sąd badał przede wszystkim dopuszczalność skargi.

Zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wydana została na podstawie art. 157 par. 3 Kpa, a więc w postępowaniu nadzorczym.

W świetle przepisu art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ kompetencje Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zostały ograniczone tylko do rozpatrywania odwołań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji komunalizacyjnych przez wojewodów. Nie jest więc Komisja właściwa do załatwienia wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych i to nie tylko wówczas gdy wydana zostaje decyzja pozytywna dla strony, lecz także wówczas gdy chodzi o odmowę stwierdzenia nieważności decyzji lub odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Ten kierunek wykładni przyjął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 września 1993 r. III AZP 11/93 /OSNCP 1994 z. 3 poz. 65/ wyjaśniając, iż do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej orzekającej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. o nabyciu przez gminę mienia ogólnonarodowego jest właściwy na podstawie art. 17 par. 1 Kpa Minister - Szef Urzędu Rady Ministrów.

Z racji usytuowania Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej jako szczególnego centralnego organu państwowego orzekała ona w niniejszej sprawie w postępowaniu jednoinstancyjnym.

Od decyzji organu naczelnego zgodnie z art. 127 par. 3 Kpa - a w myśl art. 5 par. 2 pkt 4 Kpa odnosi się to także do organów centralnych - nie służy odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skorzystanie z tego środka quasi odwoławczego warunkuje dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego.

Przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ dopuszcza wniesienie skargi dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi podmiot lub Rzecznik Praw Obywatelskich.

Naczelny Sąd Administracyjnym w uchwale z dnia 9 grudnia 1996 r. OPS 4/96 /ONSA 1997 Nr 2 poz. 44/ wyjaśnił, iż w sprawie, w której naczelny organ administracji państwowej wydaje decyzję w pierwszej instancji w postępowaniu określonym przepisami Kpa skargę do sądu administracyjnego można wnieść, stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy o NSA, po wyczerpaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, określonego w art. 127 par. 3 Kpa.

Podzielając ten pogląd Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę uznał, iż przed wniesieniem skargi na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wydanej na podstawie art. 157 par. 3 Kpa strona winna skorzystać ze środka prawnego przewidzianego w art. 127 par. 3 Kpa.

Oprócz wyczerpania trybu z art. 34 ust. 1 ustawy o NSA, warunkującego wniesienie skargi, stwarzałoby to możliwość dla Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do naprawienia błędu w postaci eliminacji na tej drodze, własnej decyzji, wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej.

Zaskarżona decyzja zawierała błędne pouczenie o możliwości zaskarżenia jej do Sądu, co jednak - stosownie do przepisu art. 112 Kpa - nie może szkodzić interesom skarżącej Spółdzielni. która zastosowała się do tegoż pouczenia.

Sytuacja taka uzasadnia żądanie przywrócenia terminu do złożenia wniosku przewidzianego w art. 58 par. 1 i następ. Kpa do dokonania czynności określonej w art. 127 par. 3 Kpa.

Wobec niewyczerpania trybu wskazanego w art. 34 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 27 ust. 2 powołanej ustawy o NSA, jako niedopuszczalną.