Uzasadnienie
I SA 2218/03
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...], utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...], którą stwierdziło, że decyzja Naczelnika [...] z dnia [...] kwietnia 1984 r., nr [....] została wydana z naruszeniem prawa.
Z ustaleń organu nadzoru wynika, że w dniu [...] kwietnia 1984 r. Naczelnik [...], decyzją znak: [...], orzekł o przekazaniu w użytkowanie wieczyste na okres [...] lat działki o powierzchni [...] m2, położonej przy ul. [...], na rzecz S. i I. P. Jako podstawę prawną wyżej wymienionej decyzji wskazano art. 3, 10, 11, 14 ust. 3, art. 23 i 26 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tj. Dz. U. z 1969 r. Nr. 22, poz. 159 z późn. zm.).
W dniu [...] kwietnia 1984 r. w formie aktu notarialnego Rep. [...] została zawarta umowa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, położonego przy ul. [...] w W. Wyżej wymieniona działka jak wynika z zapisów aktu notarialnego powstała z części działki, nr ewidencyjny [...] obręb [...] w granicach oliterowania [...] na mapie złożonej pod nr [...] księgi wieczystej.
W dniu [...] lipca 1996 r. Wojewoda [...], decyzją nr [...] znak: [...], stwierdził nabycie przez [...] Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własność nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...].
W dniu [...] lipca 1998 r., po rozpatrzeniu wniosku S. i I. P. Burmistrz Gminy W., decyzja nr [...] znak: [...], orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego do powyższej działki w prawo własności.
W dniu [...] grudnia 1999 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., wpłynął wniosek J. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] kwietnia 1984 r.
Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1984 r. Naczelnika [...], złożony w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ uznał za zasadny, bowiem z akt jakie zostały nadesłane do Kolegium wynika, iż decyzją z dnia [...] lipca 1974 r. znak: [...] Naczelnik [...] orzekł, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na wniosek Dyrekcji [...], o wywłaszczeniu przez odjęcie prawa własności na rzecz Państwa części nieruchomości o powierzchni [...] m2 z ogólnej powierzchni [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej własność J. P. Wywłaszczenie zostało dokonane pod budowę [...].
W dniu [...] kwietnia 1984 r. Naczelnik [...], decyzja z dnia [...] na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach orzekł o ustanowieniu użytkowania wieczystego na okres [...] lat, działki położonej przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 (KW [...]), objętej planem geodezyjnym, numerem ewidencyjny [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1984 r. na rzecz S. i I. małżonków P. Mając zatem na względzie, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 1984 r. została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tj. Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 z późn. zm.) oraz mając na względzie fakt, iż w dniu kiedy ustanowiono użytkowanie wieczyste obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w której to ustawie w art. 34 zapisano "1. Nieruchomość wywłaszczona w trybie niniejszej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie.
- Naczelnik powiatu orzeka o zwrocie nieruchomości za zgodą wywłaszczonego właściciela...", organ stwierdził, że Naczelnik [...], wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 1984 r. rażąco naruszył prawo, to jest przepisy wyżej wymienionego artykułu, który dawał pierwszeństwo do nieruchomości dawnemu właścicielowi, który została z niej wywłaszczony.
Jednakże na przeszkodzie do wydania decyzji stwierdzającej nieważność kwestionowanego orzeczenia administracyjnego stoi przepis art. 156 § 2 kpa, który nie pozwala na stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny wymienionej w jego § 1 pkt 2, gdyż będąca przedmiotem postępowania decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W takiej sytuacji ma zastosowanie przepis art. 158 § 2 kpa, który nakazuje ograniczenie się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdza się nieważności decyzji. W tej sprawie taką przeszkodę stanowi fakt zawarcia [...] kwietnia 1984 r. przez Skarb Państwa umowy użytkowania wieczystego z Państwem P. Umowa ta bowiem została zawarta w formie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] kwietnia 1984 r.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2003 r. S. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc w uzasadnieniu skargi, że J. P. w chwili wydawania kontrolowanej decyzji nie zgłaszała roszczeń do nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Organ nadzoru przyjął, że decyzja Naczelnika [...] z dnia [...] kwietnia 1984 r. o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz S. i I. P. zapadła z rażącym naruszeniem art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Przepis ten stanowił, że nieruchomość wywłaszczona w trybie tej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie oraz, że o zwrocie nieruchomości orzeka się za zgodą wywłaszczonego właściciela.
Aby można było stwierdzić, że decyzja z [...] kwietnia 1984 r., zapadła z rażącym naruszeniem powołanego wyżej przepisu ustawy, to należy ustalić, czy na dzień wydania tej decyzji były spełnione przesłanki z tego przepisu, a mino to organ wydał decyzję sprzeczną z tym przepisem. Tak więc organ nadzoru winien był stwierdzić, czy w dacie [...] kwietnia 1984 r. było ustalone przez naczelnika [...], że nieruchomość objęta decyzją z [...] kwietnia 1984 r. nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie oraz czy była zgoda wywłaszczonego właściciela na zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Takich ustaleń organ nadzoru nie poczynił i w materiale dokumentacyjnym brak jest dowodów potwierdzających istnienie przesłanek z art. 34 powołanej wyżej ustawy na datę [...] kwietnia 1984 r. Natomiast organ nadzoru poczynił własne ustalenia co do tego, czy cel wywłaszczenia został osiągnięty, co nie jest przedmiotem postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie i na tej podstawie przyjął, że kontrolowana decyzja jest rażąco sprzeczna z art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Należy więc uznać, że organ nadzoru nie wyjaśnił sprawy w sposób należyty, dowolnie przyjął rażącą sprzeczność kontrolowanej decyzji z prawem, co doprowadziło do wydania wadliwych decyzji, zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2003 r. Z tego też względu obie decyzje zostały uchylone, a organ nadzoru ponownie rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1984 r. poczyni ustalenie, co do istnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. na datę wydania tej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.