Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2003 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2003 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...]marca 1956 roku [...] Komisji Wywłaszczeniowej Przy Prezydium [...] Rady Narodowej w P. oraz orzeczenia administracyjnego z [...] grudnia 1955 roku Prezydium [...] Rady Narodowej w P. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że w dniu [...] września 1952 roku Prezydium [...] Rady Narodowej w P wydało opinię,w trybie art.5 ust.2 dekretu z 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 4/52, poz.31), w stosunku do nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] objętej treścią księgi wieczystej P. Nr.[...]- Kw. [...].
Zaświadczeniem lokalizacyjnym z [...] marca 1954 roku numer [...] Prezydium [...] Rady Narodowej w P. wyraziło zgodę na ostateczną lokalizację szczegółową [...] Bazy [...] -magazynu, budynku administracyjnego i portierni, na nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] oznaczonej jako działka numer [...].
Zezwoleniem z dnia [...] kwietnia 1954 roku numer [...] Minister [...] Wewnętrznego zezwolił Centrali [...] w L. na złożenie wniosku do Przewodniczącego Państwowej Komisji [...] [...] o wyrażenie zgody na nabycie niezabudowanej działki gruntu położonej w P. przy ulicy [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...] tom [...] [...] [...].
Zezwoleniem z dnia [...] kwietnia 1954 roku Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji [...] [...] zezwolił Centrali [...] w L., jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie pod budowę [...] Bazy [...], nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] oznaczonej na załączonym planie sytuacyjnym obwódką koloru czerwonego oraz literami [...]
Orzeczeniem administracyjnym z [...] grudnia 1955 roku numer [...] Prezydium [...] Rady Narodowej w P., działając w oparciu o przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 4/52, poz.31), orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa- Centrali [...] Biuro [...] w P., części nieruchomości o powierzchni [...] m² położonej w P. przy ulicy [...] zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wkl.[...], obecnie księga wieczysta Kw.[...], część parceli numer [...] oznaczonej jako działka numer [...] na złożonym planie podziału zatwierdzonym decyzją z [....] sierpnia 1955 roku numer [...] Prezydium [...] Rady Narodowej w P., będącej przedmiotem współwłasności B. S. i T.Z.
Decyzją z dnia [...] marca 1956 roku numer [...] [...] Komisja Wywłaszczeniowa Przy Prezydium [...] Rady Narodowej w P. utrzymała w mocy orzeczenie administracyjne z [...] grudnia 1955 roku numer [...] Prezydium [...] Rady Narodowej w P..
Z treści odpisu z księgi wieczystej Kw.[...] wydanego w dniu [...] września 1964 roku wynika, że współwłaścicielami nieruchomości (rola) o powierzchni [...] hektary [...] ary [...] m² są T. Z. i B.S. po połowie.
Decyzją z dnia [...] maja 1965 roku numer [...] Prezydium Rady [...] w P. orzekło o przyznaniu byłemu współwłaścicielowi T. Z. odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem administracyjnym Prezydium [...] Rady Narodowej w P., w kwocie [...] złotych.
Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] lipca 1971 roku wydanym w sprawie sygnatura akt [...], w postępowaniu z wniosku Skarbu Państwa o nabycie przez zasiedzenie prawa własności nieruchomości objętej księgą wieczystą Kw.[...], Sąd Powiatowy dla miasta P. ustanowił kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu B. S. w osobie B. S. Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. sygnatura akt [...] z [...] marca 1984 roku spadek po T. Z. zmarłym [...] czerwca 1982 roku nabyli; żona B. C., dzieci spadkodawcy J. Z., G. Z. oraz wnuk spadkodawcy R. F. i prawnuczka spadkodawcy B. Z., z tym że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne objęte treścią księgi wieczystej Kw. [...] [...] c.d.[...] oraz udział w gospodarstwie rolnym objętym treścią księgi wieczystej Kw.[...] nabyli: żona B. C., syn G. Z., wnuk R. F., prawnuczka B. Z. W dniu [...] października 2000 roku B. Z., B. C., G. Z., R. F. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] marca 1956 roku numer [...] [...] Komisji Wywłaszczeniowej Przy Prezydium [...]Rady Narodowej w P.i orzeczenia administracyjnego z [...] grudnia 1955 roku numer [...] Prezydium [...] Rady Narodowej w P. Z pisma z dnia [...] listopada 2000 roku Zastępcy Dyrektora ds. [...] [...] Skarbu Państwa [...] [...] i [...] [...] wynika, że nieruchomość położona w P. przy ulicy [...] i oznaczona jako działka gruntu numerem [...] obecnie składa się z działek gruntu oznaczonych numerami [...] i [...] objęta jest treścią Kw. [...], w której jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa a jako użytkownik wieczysty [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1956 roku [...] Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium [...] Rady Narodowej w P. oraz orzeczenia administracyjnego z [...] grudnia 1955 roku Prezydium [...] Rady Narodowej w P. Decyzją z dnia [...] września 2003 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2003 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Na decyzję z dnia [...] września 2003 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. Z. Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego to jest art.30 ust.1 dekretu z 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 4/52, poz.31) wskazując, iż grunt objęty treścią zaskarżonej decyzji był gruntem rolnym oraz zarzut naruszenia prawa procesowego to jest art.7 k.p.a. i art.77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzjiart.134 § 2 w/w ustawy.
Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tegoż postępowania jest ustalenie czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art.156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art.156 § 2 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art.156 § 1 k.p.a., a to oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym. Organ nadzoru, w tym postępowaniu działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (vide wyrok NSA z 27.10.1995 r. III SA 829/95 niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z 7.03.1996 r. III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258).
Wśród przyczyn skutkujących stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, ustawodawca wymienił także "rażące naruszenie prawa"-art.156 § 1 pkt.2 in fine. W orzecznictwie oraz w doktrynie dość powszechnie przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji administracyjnej pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa przez proste ich zestawienie ze sobą (vide J. Borkowski Komentarz, 1998 s.237, J.Jendrośka, B.Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, PiP 1986/1 s.69, wyrok NSA z 11.05.1994 r III SA 1705/93 niepublikowany).
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.8 ust.1 i ust.2 dekretu z 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 4/52, poz.31) wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art.5, zobowiązany był do wezwania właściciela nieruchomości do odstąpienia mu tej nieruchomości za cenę, określoną na podstawie art.28, a w przypadku nabywania nieruchomości należącej do kategorii określonej w art.30 ust.1 wezwanie winno zawierać także wyrażenie gotowości do zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną.
Jednocześnie przepis art.30 ust.1 w/w dekretu, zamieszczony w rozdziale 4 pod tytułem "zasady odszkodowania" stanowił, że jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowi, między innymi, gospodarstwo rolne, to wywłaszczający zobowiązany był do zaoferowania tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną.
Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że nieruchomość objęta treścią orzeczenia administracyjnego z [...] grudnia 1955 roku numer [...] Prezydium [...] Rady Narodowej w P. stanowiła przedmiot współwłasności w równych częściach B. S. i T. Z. Natomiast, gdyby w oparciu o pismo z 21 stycznia 1956 roku [...] [...] [...] [...] w P. oraz w oparciu o treść uzasadnienia decyzji z [...] marca 1956 roku [...] Komisji Wywłaszczeniowej Przy Prezydium [...] Rady Narodowej w P. uznać, że współwłaściciele zabudowanej nieruchomości byli wzywani przez wywłaszczającego do zbycia nieruchomości w trybie, o jakim mowa w art.8 ust.1 w/w dekretu, to zważyć należy, że wymienione wyżej dokumenty skierowane zostały wyłącznie do jednego ze współwłaścicieli, to jest do T. Z. Trudno w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dowody uznać, że wezwanie, o którym wyżej mowa zostało skierowane do obu współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości.
Z kolei kurator dla nieznanego z miejsca pobytu B. S. ustanowiony został w oparciu o postanowienie Sądu Powiatowego dla miasta P. z [...] lipca 1971 roku sygnatura akt [...]. W tym miejscu należy także rozważyć czy ustanowienie przez sąd powszechny, w sądowym postępowaniu o nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie, kuratora dla B. S. wywołuje skutki, o jakich mowa w art.34 § 1 k.p.a. i art.48 § 1 k.p.a. w związku z art.184 k.r.i.o. Ponadto stwierdzić należy, że pismo z dnia [...] lutego 1956 roku Prezydium [...] Rady Narodowej w P. stanowi ustosunkowanie się do zarzutów T. Z. zawartych w odwołaniu od orzeczenia administracyjnego z [...] grudnia 1955 roku [...] Prezydium [...] Rady Narodowej w P. Pisząc w tym piśmie o wezwaniu wywłaszczonego do zawarcia umowy, organ odnosi się do T. Z., jako jednego ze współwłaścicieli wywłaszczanej nieruchomości. Wreszcie wskazać należy, że materiał dokumentacyjny zgromadzony w aktach sprawy nie wskazuje, iż wywłaszczający w wezwaniu skierowanym do T. Z. proponował przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną.
Organy obu instancji uznały, że wywłaszczana nieruchomość nie stanowiła gospodarstwa rolnego. Podstawą do przyjęcia takiego stanowiska było oświadczenie [...] Przedsiębiorstwa [...] [...] w P., zawarte w piśmie z dnia 21 stycznia 1956 roku. Tymczasem z akt sprawy wynika, że nieruchomość objęta orzeczeniem administracyjnym z [...] grudnia 1955 roku miała powierzchnię [...] m² i stanowiła część parceli oznaczonej numerem [...], dla której była urządzona księga wieczysta "[...] tom [...], [...].[...]" obecnie Kw.[...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z księgi wieczystej Kw.[...] z [...] września 1964 roku wynika, że jest ona założona dla nieruchomości położonej w P., rola o powierzchni [...] hektary [...] ary [...] m². Wreszcie z orzeczenia administracyjnego z [...] maja 1965 roku numer [...] Prezydium Rady [...] w P. wynika, że T. Z. przyznano odszkodowanie za część wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m² z tym, że jak wynika z uzasadnienia tej decyzji wysokość odszkodowania ustalano przyjmując wartość szacunkową 1 hektara najwyższej klasy gruntu rolnego w strefie miejskiej. Jednocześnie z treści tegoż uzasadnienia wynika, że odszkodowanie dla B. S. nie zostało przyznane z uwagi na brak wniosku.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a i lit.c, art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.